Τι θα μου έλεγε ο Ιησούς σήμερα;

«Ακούσομαι τι λαλήσει εν εμοί ο Κύριος». Θα αφουγκρασθώ τι θα μου πη ο Κύριος στα βάθη της καρδίας μου. Αυτό λέει ο ιερός ψαλμωδός. Και όντως άκουγε τον ψίθυρο του Θεού η αγαπημένη του εκείνη καρδιά. Και ό,τι άκουγε μας το έλεγε ο προφήτης. Και επειδή ήταν λόγος του Θεού, έμεινε στους αιώνες διαχρονικά μέχρι σήμερα. Και μας στηρίζει.
Η δική μου όμως καρδιά δεν είναι τέτοια, Κύριε μου Ιησού, ώστε να λαλής σε αυτήν και αυτή να ακούη τα θεία Σου λόγια, όπως ο ιερός Σου προφήτης. Όμως μίλησες, όταν βρισκόσουν στη γη.
Και τότε είπες ό,τι πιο σημαντικό για όλους και για μένα. Με βάση λοιπόν από ό,τι είπες και διαχρονικά μένει μέχρι σήμερα αναλλοίωτο, προσπαθώ να κάνω μια σύνθεση αυτών, που θα μου έλεγες ακριβώς σήμερα, γιατί δεν έπαψες να είσαι παρών πάντα στην Εκκλησία Σου και ιδιαίτερα πάντα παρών «όπου εισί δύο ή τρεις συνηγμένοι εις το όνομά Σου». Και είναι το ίδιο σαν και τότε. Γιατί ξέρω, Κύριε, ότι Εσύ δεν φλυαρείς και δεν μου λες περιττά πράγματα ή δεν λες και ξαναλές, ό,τι ήδη μου είπες μέσω του ιερού Σου Ευαγγελίου και των θείων Αποστόλων Σου. Ό,τι λες, το λες μια για πάντα. Και έχει αξία για όλους και για όλα. Πάντοτε. Και σήμερα ετούτη τη στιγμή. Και επομένως θα μου είναι επίκαιρο. Γι' αυτό και τολμώ τη σύνθεση αυτών, που θα μου έλεγες και σήμερα. «Τείνω λοιπόν το ους μου», τεντώνω το αυτί της καρδίας μου, και ακούω τι θα είχες να μου πης με όλο μου το σεβασμό και όλη την αγάπη της καρδιάς μου και όλη μου την αφοσίωση, που Σου αξίζει. Να, τι ακούω να μου λες:
«Ψυχή, που λαχταράς να ακούσης το λόγο μου, δεν είναι ανάγκη να ξέρης πολλά ούτε να κάνης κάποιες ειδικές σπουδές ή να πας σε κάποια σεμινάρια, για να ευαρεστήσης ενώπιον μου. Αρκεί να με αγαπάς πολύ και να είσαι έτοιμη να κάνης το θέλημά μου, γιατί αυτό είναι για σένα σωτήριο. Δεν σου το έχω ήδη δηλώσει: «Ο τηρών τας εντολάς μου, εκείνος εστίν ο αγαπών με»;
-Ναι, Κύριε μου Ιησού. Έτσι είναι. Κι εγώ αυτό προσπαθώ να κάνω, όσο κι αν πέφτω. Όμως φροντίζω να σηκώνωμαι με τη χάρη Σου. Λοιπόν Σε ακούω, Κύριε.
«Μίλα μου, ψυχή αγαπημένη, που λες πως με αγαπάς, όπως θα μιλούσες στη γλυκεία μανούλα Σου, όταν σε είχε στη θερμή της αγκαλιά, ή στα γόνατα του αγαπημένου σου πατέρα και ένιωθες τους χτύπους της καρδιάς τους της γεμάτης αγάπη για σένα».

Και σε ρωτώ:

Δεν έχεις κάποιες παραγγελίες να μου κάνης;
Πες μου τα ονόματα των γονιών σου, των συγγενών σου, των φιλικών σου προσώπων, των προσώπων, που έτσι ή αλλιώς βρίσκονται στο περιβάλλον σου, στη δουλειά σου, στις κοινωνικές σου σχέσεις. Και μετά τα ονόματα ανάφερε μου τι θέλεις να κάνω για το καθένα. Δεν έκανε το ίδιο ο Ιάειρος; «Το θυγάτριόν μου, είπε, εσχάτως έχει, (παρακαλώ σε) ίνα ελθών επιθής αυτή τας χείρας σου, όπως σωθή και ζήσεται» (Μάρ. ε' 22). Δεν έκανε το ίδιο ένας πονεμένος πατέρας για τον δαιμονισμένο γιο του; Δεν μου ανέφερε δακρυσμένη η Χαναναία μάνα για την κόρη της; Δεν έκραξαν σε μένα οι δυο τυφλοί ζητώντας να τους χαρίσω το φως τους; Το ίδιο και τόσοι άλλοι, τόσοι άλλοι;
Πες μου λοιπόν τι θέλεις γι' αυτούς και ζήτα το με θέρμη πολλή και πίστη ταπεινά και επίμονα. Αγαπώ πολύ τις ευγενικές καρδιές, που λησμονούν τον εαυτό τους χάριν των άλλων.

Μίλα μου

για τους φτωχούς, που θέλεις να ελαφρύνης την κατάστασή τους·
για τους αδικημένους, που καταπιέζονται·
για τους συκοφαντημένους, που δεν μπορούν να αποδείξουν την αθωότητά τους·
για τους αρρώστους, που υποφέρουν·
για τους κακούς, που θα ήθελες να μεταστραφούν στο καλό·
για τους μοναχικούς, που μαραζώνουν στη μοναξιά τους·
για τους απογοητευμένους από τη ζωή· για τους βυθισμένους στο βούρκο της αμαρτίας και περικλεισμένους στη φυλακή των παθών τους· για τους ποικίλως ψυχικά αρρώστους· για τα πρόσωπα, που κάποτε σε αγαπούσαν, αλλά τώρα απομακρύνθηκαν από σένα, αλλά τόσο πολύ θα ήθελες να ξανάρθουν πάλι κοντά σου·
για όλους, για όλους και όλα, που νιώθεις την ανάγκη να πης θερμόν έναν λόγο, ένα αίτημα ιερό, μια ικεσία ολοκάρδια.
Μην ξεχνάς πως έχω υποσχεθή να ακούω κάθε προσευχή, που αναδύεται από τα βάθη της καρδιάς και που με τα φτερά της αγάπης με ταχύτητα αφάνταστα πιο μεγάλη από το φως διασχίζει τα άπειρα ύψη και φτάνει μπρος στον ουράνιο θρόνο μου ως ευάρεστη και ιερή προσφορά. Αυτού του είδους τις προσευχές δεν περιμένω πάντα ανυπόμονα;

Δεν έχεις να μου ζήτησης κάποιες χάρες;

Γράψε, αν έτσι το θέλης, έναν κατάλογο, όσο μακρύς κι αν είναι, όλων όσα λαχταράς, όλων των αναγκών σου και ανάφερέ τες στην αγάπη μου. Όχι πως δεν τα ξέρω όλα. Τα ξέρω όλα προτού καν να τα έχης συνειδητοποιήσει. Όμως θέλω να τα ακούσω με τη δική σου φωνή. Θέλω να μου πης ελεύθερα και αγαπητικά ό,τι και όπως το νιώθεις, ό,τι και όπως και όσο το λαχταράς.
Και πες μου, ψυχή αγαπημένη, με όλη την απλότητα, ότι είσαι
δούλη των αισθήσεων σου,
σκλάβα των παθών σου,
δέσμια της υπερηφανείας σου,
πληγωμένη από την ευθιξία σου,
εγωιστική όσο δεν το φαντάζεσαι,
χαλαρή χωρίς προηγούμενο,
φιλύποπτη χωρίς λόγο,
φίλαυτη χωρίς όρια,
αδιάφορη και αμελής,
δυσκίνητη σαν παράλυτη,
δεμένη πολύ με τον κόσμο,
ολιγόπιστη στις δοκιμασίες σου,
πάμφτωχη σε αρετές,
με ασήμαντη πνευματική πρόοδο και ό,τι άλλο. Και ζήτα μου να έρθω να σε βοηθήσω στις προσπάθειες, που καταβάλλεις, στις πτώσεις σου, στις αγωνίες σου, στις απογοητεύσεις σου.
Φτωχό μου παιδί, μην κοκκινίζεις από ντροπή! Ξέρω την κατάστασή σου πιο καλά από σένα, αλλά πρέπει εσύ να εκθέσης τον εαυτό σου. Διστάζεις; Μα γιατί; Λησμονείς πως πολλοί άγιοί μου, που τώρα ζουν ένδοξοι στον ουρανό μαζί μου, είχαν τα ίδια ή και χειρότερα πάθη και ίδιες και σημαντικώτερες πτώσεις και αμαρτίες;
Μη ξεχνάς κάποια Μαρία Αιγυπτία, κάποια Ταϊσία, κάποια Πελαγία, κάποιους Ζακχαίους και άσωτους, κάποιους μεγάλους αμαρτωλούς... Όλοι αυτοί σιγά σιγά διορθώθηκαν, αγιάσθηκαν, σώθηκαν, δοξάσθηκαν.
Μη διστάσης ακόμη να μου ζήτησης ό,τι καλό και για το σώμα σου, το μυαλό σου, ολόκληρο το είναι σου, δηλαδή υγεία, ευεξία, σωστή λειτουργία του λογικού σου, εσωτερική ισορροπία, αισιοδοξία, δυναμισμό, επιτυχία στις τίμιες προσπάθειές σου και ό,τι άλλο νιώθεις ως πιεστική ανάγκη. Μπορώ όλα να σου τα δώσω, αρκεί όλα, ή κάποια από αυτά, να είναι όντως απαραίτητα για τον αγιασμό και τη σωτηρία σου. Πρόσεξε όμως: τα μέτρα μου δεν είναι γήινα, αλλά ουράνια. Μετρώ με μέτρο τη μακαριότητα του ουρανού, με έκταση την αιωνιότητα... Τι θέλεις όμως για σήμερα; Πες μου το. Και αν σε συμφέρη αληθινά, θα το έχης. Και ξέρεις πόσο θέλω το καλό σου!

Δεν έχεις κάποια σχέδια και προοπτικές;

Ανάφερε μου τα όλα. Αφορούν το τώρα, το μέλλον σου, τη δουλειά σου, την τακτοποίησή σου στη ζωή, θέλεις να προσφέρης κάποια χαρά στους γονείς σου, στα μέλη της οικογένειάς σου, σε ψυχές, που συνδέονται μαζί σου, σε κάποιους, που δοκιμάζονται πολύ; Σε ό,τι τέλος πάντων; Κάνε το χωρίς δισταγμό.
Ως προς εμένα δε, ψυχή μου αγαπημένη, δεν έχεις κάποιο ενδιαφέρον ιδιαίτερο για την μαζί μου σχέση τους; Δεν θέλεις να κάνης κάτι πολύ καλό για τα φιλικά σου πρόσωπα, για όσους αγαπάς πολύ, αλλά με έχουν ξεχάσει; Πες μου ποια είναι τα ενδιαφέροντά σου και τα κίνητρα, που σε ωθούν, και ποια μέσα θα ήθελες να χρησιμοποιήσης για το καλό τους...
Κατάθεσέ μου τις αποτυχίες σου και ζήτα μου να σου υποδείξω τις αιτίες τους. Τι σε ενδιαφέρει για το έργο σου; Είμαι, παιδί μου, Κύριος των καρδιών και μπορώ να τις οδηγήσω, όπου θέλεις, σύμφωνα βέβαια πάντα με τις αρχές, που κατέγραψα με το αίμα μου πάνω στον σταυρό. Και θα τους φέρω σιγά σιγά κοντά σου, συνοδοιπόρους σου, αρκεί να μην προβάλλουν πεισματικά εμπόδια, γιατί ποτέ δεν καταπατώ το δώρο της ελευθερίας, που τους χάρισα.

Δεν έχεις στενοχώριες;

Ω παιδί μου αγαπημένο, πες μου τις στενοχώριες σου με κάθε λεπτομέρεια. Τι σε κάνει να κουράζεσαι, να απογοητεύεσαι, να δυσκολεύεσαι, να στενοχωριέσαι;
Τι ή ποιος τσαλακώνει την καρδιά σου; Ποιος έχει συντρίψει τη φιλαυτία σου; Ποιος σε υποτίμησε η σε περιφρόνησε; Πες μου τα όλα, όλα χωρίς δισταγμό. Θα σε ανακουφίση αυτό. Και τελειώνοντας την αναφορά σου αυτήν πρόσθεσε μου, ότι συγχωρείς όλα και όλους, ότι τα λησμονείς όλα, ότι δεν θα επιτρέψης να σου διώξουν αυτά την ειρήνη σου και δεν θα μειώσουν την αγάπη, που όλα τα συγχωρεί. Και εγώ θα σε ευλογώ.
Μήπως σε φοβίζουν κάποια κουραστικά ζητήματα; Υπάρχουν στην ψυχή, είναι αλήθεια, κάποιοι ακαθόριστοι φόβοι, που ενώ είναι αδικαιολόγητοι, όμως σε κάνουν να τρομάζεις; Εμπιστέψου τον εαυτό σου πλήρως σε μένα και την πρόνοιά μου για σένα. Βρίσκομαι παντού, ιδιαίτερα όμως πολύ κοντά σου, μέσα σου. Τα βλέπω όλα, όσα σε αφορούν. Τα ξέρω όλα. Και μπορώ τα πάντα ως παντοδύναμος. Μη φοβάσαι επομένως. Δεν θα σε αφήσω.
Μήπως υπάρχουν γύρω σου καρδιές, που σου φαίνονται λιγώτερο καλές από άλλοτε και που η αδιαφορία τους ή το ότι ίσως σε λησμόνησαν τις έκαναν να απομακρυνθούν από κοντά σου, αν και εσύ δεν έκανες τίποτε γι' αυτή τους την απομάκρυνση; Παρακάλεσέ με θερμά και από τα βάθη της ψυχής σου και εγώ θα τις ξαναφέρω κοντά σου, αρκεί να σου είναι χρήσιμες και αναγκαία η παρουσία τους για τον αγιασμό σου. Αλλιώς λησμόνησε τες καλύτερα κι εσύ, όσο κι αν αυτό σου κοστίζει.

Τέλος.

Δεν έχεις κάποιες χαρές να μου ανακοίνωσης;
Γιατί, αλήθεια, να μη με κάνης μέτοχον κάθε χαράς σου; Πες μου π.χ. ποιος από χτες ή προχτές ή τέλος πάντων τελευταία ήρθε να σε παρηγορήση, να σε ενθαρρύνη,να σε βοηθήση σε κάποια δυσκολία σου, να σου χαρίση ένα χαμόγελο, προκαλώντας έτσι και ένα δικό σου;
ποιος και πώς σε έκανε να χαρής; Μπορεί να είναι
κάποια επίσκεψη απρόσμενη,
κάποιο γράμμα ενθαρρυντικό,
μια αγγελία που σε έκανε ευτυχισμένη,
ένας φόβος, που ξαφνικά εξαφανίσθηκε,
μια επιτυχία, που αμφέβαλλες, ότι θα πραγματοποιηθή,
ένα δείγμα αγάπης δυνατό,
ένα ενθύμιο ή δώρο ακριβό αγάπης και φιλίας,
μια δοκιμασία, που σε δυνάμωσε τελικά.
Όλα αυτά και τόσα άλλα καλά, εγώ τα φρόντισα
και τα φροντίζω για σένα, ψυχή αγαπημένη. Πώς λοιπόν να μη μου δείξης τη χαρά σου, την ευγνωμοσύνη σου και να μη μου επαναλαμβάνης ασταμάτητα τις «εκ βαθέων» ευχαριστίες σου;
Μην ξεχνάς, ψυχή αγαπημένη, ότι η ευγνωμοσύνη τραβάει την ευεργεσία κοντά της. Μη λησμονείς, ότι η ευγνωμοσύνη συγκινεί τον ευεργέτη.
Μη σου ξεφεύγει πως η ευγνωμοσύνη εξευγενίζει και ομορφαίνει αφάνταστα την ψυχή, την κάνει ιδιαίτερα χαριτωμένη και πάρα πολύ άξια περισσότερων χαρίτων και ελέους!».
Αυτά δεν θα μου έλεγες σήμερα, Ιησού γλυκύτατε; Τα άκουσα με αφάνταστη χαρά. Για όλα αυτά Σε ευχαριστώ και θα Σε ευχαριστώ πάντα «εκ ψυχής», Κύριε μου, Κύριε της αγάπης και του ελέους. Και θα συμμορφωθώ με όλες τις υποδείξεις Σου. Είναι τόσο όμορφες και πηγή ευλογιών Σου για μένα! Αμήν!
http://odevontas.blogspot.com/

Η Αγάπη στον πλησίον

Ο Χριστός μας δίδαξε να αγαπούμε τον πλησίον.
Η πρώτη και μεγάλη εντολή είναι βεβαίως η αγάπη στο Θεό. Αλλά και η δευτέρα, που είναι όμοια με την πρώτη, είναι η αγάπη στον πλησίον, στον συνάνθρωπο μας. «Αγαπήσεις και τον πλησίον σου ως σεαυτόν», λέγει ο Κύριος. Πρέπει επομένως, να ζήσωμε και με την αγάπη στον διπλανό μας. Έτσι θα πετύχωμεν τον τελικό προορισμό μας. Πρέπει να το νοιώσουμε. Είμαστε όλοι παιδιά του Θεού και αδέλφια αναμεταξύ μας και μαζί θα ζήσουμε στην αιωνιότητα. Αλλά, χωρίς αγάπη, πώς θα μπορέσωμεν να ζήσωμεν εκεί μαζί; Εκεί θα βασιλεύη η αγάπη και θα κυριαρχή η καλωσύνη. Μόνο δε όσοι απέκτησαν εδώ την αγάπην, θα είναι δεκτοί εις τον ευτυχισμένον εκείνον κόσμον. Αγάπην δε όχι μόνον στους συγγενείς μας. Αυτή είναι φυσική και αυτονόητος. Δεν λείπει και από τα άγρια θηρία. Δεν αγαπά επί παραδείγματι η τίγρις τα μικρά της; Ούτε μόνον στους φίλους μας και σε εκείνους, οι οποίοι μας έκαναν ή θα μας κάνουν καλό. Αυτή είναι αγάπη εμπορική. Τους κάνουμε καλό, για να μας εξυπηρετούν και αυτοί στην ανάγκη μας. Η αγάπη μας πρέπει να φθάνη και στους εχθρούς μας. «Πλήν αγαπάτε τους εχθρούς υμών και αγαθοποιήτε και δανείζετε, ίνα γένησθε υιοί του Υψίστου...» λέγει ο Κύριος.
Η αγάπη αυτή στον διπλανό μας πώς εκδηλώνεται; Βεβαίως με το χέρι, αλλά και με το στόμα. Είναι υλική και πνευματική. Του δίδεις από ό,τι υλικά έχεις. Πρέπει να του δίδης και από τα πνευματικά που κατέχεις και γνωρίζεις. Του ωφελείς το σώμα. Πρέπει να του ωφελής και το πνεύμα, την ψυχή. Πώς; Απλούστατα με το να τον βοηθήσης να μάθη να εκτελέση και ο διπλανός σου τον προορισμό του. Όσον δε ανώτερη είναι η ψυχή από το σώμα, τόσον ανώτερη είναι και η πνευματική ελεημοσύνη από την υλικήν. Την πνευματική ελεημοσύνη μπορεί να την εξασκή ο καθένας μας. Ακόμη και ο πλέον φτωχός, ο δούλος. Η Αγ. Ειρήνη στην σκλαβιά της κατόρθωσε να διαδώση τον Χριστιανισμό εις ολόκληρο το έθνος των Περσών. Η αγάπη δεν είναι μόνον δόσιμο. Διότι πιθανόν να μην έχης να δώσης. Άρα δεν θα πετύχης τον προορισμόν σου; Η αγάπη είναι εσωτερική. Δεν μπορείς να δίδης, χωρίς να έχης αγάπη, «τα λόγια σου με εχόρτασαν και το ψωμί σου φάτο», λέγει ο λαός. Ο δε Απ. Παύλος το τονίζει καθαρά: «εάν ψωμίσω πάντα τα υπάρχοντα μου και παραδώ το σώμα μου, ίνα καυθήσωμαι, αγάπην δε μη έχω, ουδέν ωφελούμαι».
Τι ευτυχία, άλλωστε, αισθάνεται όποιος αγαπά, όταν στερήται αυτός για τον άλλον, όταν κουράζεται αυτός για τον διπλανό του! Η μάνα, που αγαπά το μικρό της, έστω και με την φυσική της αγάπη, πόσο αισθάνεται ευτυχισμένη, όταν στερήται αυτή και κουράζεται για το παιδί της! Η ευτυχία αυτή είναι ολοκληρωμένη στην Βασιλείαν του Θεού. Επομένως όταν αγωνίζεσαι να ζης με αγάπη στο Θεό και στον πλησίον σου, τότε είσαι μέσα στον προορισμό σου, για τον οποίον ζης.

Ποιοί δεν αγαπούν τον πλησίον

Παραβαίνουν την εντολήν της αγάπης προς τον συνάνθρωπόν τους, όσοι του βλάπτουν με οποιοδήποτε τρόπον: την ζωήν, την υπόληψιν και την περιουσίαν του.

1.Όσοι βλάπτουν την ζωήν του.

Την βλάπτουν την ζωήν του οι φονείς. Ο φονιάς του αφαιρεί το πολυτιμώτερό του πράγμα, που έχει ο άλλος την ζωή του. Την ζωήν του την έδωσε ο Θεός για να μπορέση σ' αυτή να τελειοποιηθή, να καταρτισθή και να πετύχη τον προορισμό του, ώστε να μπορή κι' αυτός να ζήση στη Βασιλεία του Θεού. Με-γάλο το κακό, διότι δεν του κόβει απλώς λίγα χρόνια, αφού σε λίγο οπωσδήποτε θα πεθάνη, αλλά του γίνεται εμπόδιο στη σω-τηρία του. Είναι κακό, που επεκτείνεται στην αιωνιότητα. Πόσο βαρύ είναι το αμάρτημα αυτό.

2. Όσοι βλάπτουν την ύπόληψί του.

Την βλάπτουν με την συκοφαντίαν. Πολλές φορές η συκοφαντία είναι χειρότερη από τον φόνο. Πόσες αθώες υπάρξεις δεν πέθαναν μαραμένες από την στενοχώρια τους διότι τους εσυκοφάντησαν! Και αυτή γίνεται είτε από φθόνο, είτε από εκδίκησι, είτε και από επιπολαιότητα. Η συκοφαντία γίνεται με τα λόγια, αλλά και με την πένα. Πόσα εμπρηστικά άρθρα πολιτικών δεν γράφουν οι εφημερίδες για να δυσφημίσουν τους αντιπάλους τους! Οι ταλαίπωροι δεν υπολογίζουν την ευθύνην, που θα έχουν εν ημέρα κρίσεως!
Και η κατάκρισις βλάπτει την υπόληψιν του άλλου. Γι' αυτό την απαγορεύει ο Θεός. «Μην κρίνετε, λέγει, ίνα μη κριθήτε, εν ω κρίματι κρίνετε κριθήσεσθε και εν ω μέτρω μετρείτε μετρηθήσεται υμίν». Είναι δε σοφό το γνωμικόν που λέει: «Η γλώσσα κόκκαλα δεν έχει και κόκκαλα τσακίζει».

3.Όσοι βλάπτουν την περιουσίαν του.

Την βλάπτουν οι κλέφτες. Οι κλέφτες δε σήμερα δεν πηγαίνουν στα βουνά να κλέψουν υπό την απειλήν μαχαίρας. Κλέβουν μέσα από τα πολυτελή γραφεία τους και τα πλούσια καταστήματα τους με τις δωροδοκίες, με τις νοθείες, τις άπατες, τις αδικίες. Κλέβουν τα άτομα, αλλά και το σύνολον το κοινόν, το δημόσιον. Τι παρανόησις! Μία δραχμή το θεωρεί αμαρτία να κλέψη από την τσέπη του άλλου. Ολόκληρα εκατομμύρια από το δημόσιο με διαφόρους τρόπους τα τσεπώνει με ήσυχη τη συνείδησι! Και όμως στο δημόσιο δεν κλέβει έναν, αλλά πολλούς μαζί. Πάντως, να ξέρουν όσοι αδικούν καθ' οιονδήποτε τρόπον τον πλησίον, ότι δεν έχουν την αγάπην εις τον πλησίον και δεν θα πετύχουν τον προορισμό τους.
Πόσον δε ανόητον και γελοίον είναι να κλέβη ο ένας τον άλλον! Λέγεται, ότι ο τετραήμερος Λάζαρος, όταν ξαναγύρισε στη γη από τον Άδη, δεν εγέλασε ποτέ. Μόνο κάποτε, όταν είδε έναν που έκλεβε μία πήλινη στάμνα ενός άλλου γέλασε.
— Γιατί γελάς; τον ρώτησαν
— Διότι, απάντησε, είδα ένα χώμα να κλέβη το άλλο χώμα!

Ο Κόσμος των Αγγέλων

Στην Αγία γραφή γίνεται συχνά λόγος για τους Αγγέλους. Αναφέρονται μάλιστα και τα ονόματα των Μιχαήλ, Γαβριήλ και Ραφαήλ.
Ο Ταξιάρχης των ουρανίων δυνάμεων Μιχαήλ παρουσιάζεται ως ευεργέτης και φιλόστοργος προστάτης των τέκνων του Θεού, σε πολλά σημεία της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης.
Αυτός πρωτοφανερώθηκε στον πατριάρχη Αβραάμ. Ύστερα στον Λωτ, όταν τον γλίτωσε αυτόν και τις θυγατέρες του, απ’ την θεόσταλτη φωτιά και την καταστροφή των Σοδόμων. Φάνηκε ύστερα στον πατριάρχη Ιακώβ, όταν τον γλίτωσε απ’ τον Ησαύ. Αυτός ήταν που προπορεύονταν όταν οι γιοι του Ισραήλ ελευθερώθηκαν απ’ την σκλαβιά των Αιγυπτίων. Αυτός και στον μάντη Βαλαάμ, όταν εκείνος πήγαινε να καταρασθεί τον ισραηλιτικό λαό. Αυτός θαυματούργησε στις Χώνες, κοντά στην εκκλησία και στο αγίασμα του, μ’ εκείνο το χώνεμα τόσων νερών των δύο ποταμών, που έκανε τους ειδωλολάτρες να φρενιάσουν.
Και μέχρι σήμερα φαίνεται εκεί ο τόπος, όπου πέφτει το νερό, περνά κάτω απ’ την εκκλησία και βγαίνει λίγο πιο κάτω.
Ο συναξαριστής αναφέρει στο υπόμνημα της γιορτής, πως με την ταπείνωση του ο Αρχάγγελος Μιχαήλ, συγκράτησε τα ουράνια τάγματα, μετά την πτώση των υπερηφάνων δαιμόνων και πως έψαλε μαζί με όλους τους Αγγέλους το «Άγιος, Άγιος, Άγιος Κύριος Σαβαώθ, πλήρης ο ουρανός και η γη της δόξης σου…». Αυτό το γεγονός γιορτάζει και η Εκκλησία που, και γι’ αυτό – την ομόνοια και την ένωση των αγγέλων – την ονομάζει «σύναξη των Αρχαγγέλων και πασών των επουρανίων δυνάμεων». Μαζί με τον Μιχαήλ τιμούμε και τον Αρχάγγελο Γαβριήλ, που τόσες ευεργεσίες έκανε στο ανθρώπινο γένος, στην περίοδο της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης. Παρουσιάζεται στον προφήτη Δανιήλ. Στην γυναίκα του Μανωέ, και της αναγγέλλει πως θα γεννήσει τον Σαμψών. Στον Ιωακείμ και την Άννα, και τους αναγγέλλει πως θα γεννήσουν την Παναγία. Στον ιερέα Ζαχαρία, πως θα γεννήσει τον άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο. Αυτός ήταν που έτρεφε με ουράνιο άρτο την Παναγία, μέσα στα Άγια των Αγίων. Αυτός παρουσιάστηκε στην Θεοτόκο και της ανάγγειλε πως θα γεννήσει «εκ Πνεύματος Αγίου, το Υιόν και Λόγον του Θεού». Αυτός καθησύχασε τους φόβους του Ιωσήφ. Αυτός παρουσιάστηκε στους αγραυλούντας ποιμένας. Αυτός είπε στον Ιωσήφ, να πάρει την Μαρία και το βρέφος και να φύγει στην Αίγυπτο και ύστερα από καιρό, να επιστρέψει στη γη του Ισραήλ. Αυτός υπηρέτησε μέχρι τέλους το μυστήριο της ενσάρκου οικονομίας του Θεού Λόγου. Γι’ αυτό και τιμούμε μαζί με τον αρχάγγελο Μιχαήλ και ζητούμε την βοήθεια και τη χάρη του.
Οι Άγγελοι είναι οι σύντροφοι μας στην αγιότητα, όπως είναι οι δαίμονες στην αμαρτωλότητά μας. Τους τιμούμε κατά την διδασκαλία των της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου και των αγίων Πατέρων αποδίδοντας τους τιμητική προσκύνηση κι επίκληση. Αυτή η τιμητική προσκύνηση τους πρέπει να μας κάνει μιμητάς της υπακοής των αγγέλων, που ενεργούν πάντοτε κατά το θέλημα του Θεού Λέγει ο αγ. Μακάριος ο Αιγύπτιος: «εφ’ όσον μέντοι ευρίσκεται εν ημίν έργα άξια της φρουράς, περιϊστανται κύκλω ημών οι άγγελοι, πανταχόθεν ημάς φρουρούντες. Ει δε μη, αποστραφέντες αποχωρούσι». Κλαίνε για τις αμαρτίες μας και την έπαρση μας, όταν εμείς δεν καταλαβαίνουμε την αγάπη των δακρύων, συνεπαρμένοι απ’ την ψεύτικη χαρά και ηδονή της αμαρτίας. Και, με στοργή και αγάπη αδερφική, περιμένουν να φύγουν οι δαίμονες από πάνω μας, για να γυρίσουν πάλι κοντά μας και μας δείχνουν, όπως έδειξαν στον Μέγα Αντώνιο, πως πρέπει να ζούμε, αν θέλουμε να σωθούμε από τον δαίμονα της αμαρτίας.
Εκείνο που μας κάνει να πλησιάζουμε περισσότερο προς τους Αγγέλους είναι η σωφροσύνη, κατά τον άγιο Κασσιανό το Ρωμαίο. Και η προσευχή με την ψαλμωδία, κατά τον άγιο Κάλλιστο. Γι’ αυτό όταν ψάλλουμε ή όταν προσευχόμαστε με καθαρή καρδιά, αισθανόμαστε μια κατανυκτική γαλήνη να σκεπάζει την ψυχή μας. Εκείνη την ώρα, αν η διάθεση μας είναι γνήσια, ο άγγελος μας οπωσδήποτε θα χαίρεται. «αγάπης μεν και ειρήνης, λέγει ο άγιος Θεόδωρος ο Σαββαϊτης, οι άγγελοι θεράποντες όντες, χαίρουσιν επί τη ημετέρα μετανοία και προκοπή τη προς αρετήν. Εντεύθεν σπουδάζουσι πνευματικών ημάς εμπιπλάν θεωριών και συνεργούσιν προς παν αγαθόν». Αυτό όμως ο πιστός δεν μπορεί να το οικειωθεί, παρά μονάχα μέσα στην Εκκλησία.
Οι άγγελοι μας φέρνουν στην εκκλησία.
Οι δαίμονες μας απομακρύνουν από την εκκλησία..
Κανείς δεν μπορεί να μας περιγράψει πόσες αλλαγές γίνονται μέσα στην ψυχή μας, όταν ακούμε τον Εσπερινό, τη Θεία Λειτουργία, ή άλλες ακολουθίες της Εκκλησίας μας. Μόνο οι άγγελοι βλέπουν τις αλλοιώσεις μας και χαίρονται, ενώ οι δαίμονες καταισχύνονται κι απομακρύνονται. Είναι πολύ χαρακτηριστικό το γεγονός, που αναφέρει το «Γεροντικό», στο βίο του αββά Παύλου του απλού. Πήγε να προσκυνήσει σ’ ένα μοναστήρι, γειτονικό στη σκήτη του.
Όταν οι μοναχοί έμπαιναν για την ακολουθία στο ναό, ο Παύλος, έχοντας το χάρισμα να βλέπει στο βάθος της ψυχής του ανθρώπου, τους κοιτούσε έναν-έναν. Τους έβλεπε να μπαίνουν με λαμπερά πρόσωπα και τον άγγελο τους δίπλα χαρούμενον. Ένας όμως ήταν κατάμαυρος και σκοτεινός, και πολλοί δαίμονες τον έσερναν μ’ ένα καπίστρι, περασμένο απ’ τη μύτη, ενώ ο άγγελος του ακολουθούσε από μακρυά, σκυθρωπός και καταλυπημένος. Ο Παύλος άρχισε να χτυπά το στήθος του και να κλαίει, για τον δυστυχισμένο αμαρτωλό που είδε. Μάταια οι μοναχοί τον ρωτούσαν για την αιτία των δακρύων του. Σαν τέλειωσε η ακολουθία, ύστερα από αρκετή ώρα, έβγαιναν, έβγαιναν πάλι ένα-ένας οι αδελφοί της Μονής. Αλλά με πολλή χαρά βλέπει κι εκείνον που ήταν κατάμαυρος, να βγαίνει τώρα λαμπερός στο πρόσωπο και λευκός στο σώμα, με τον άγγελο δίπλα του ιλαρό και χαρούμενο, ενώ οι δαίμονες τον ακολουθούσαν σκυθρωποί και λυπημένοι από μακρυά. Με κραυγές χαράς ο αββάς Παύλος ευλογούσε το όνομα του Θεού.
Ύστερα διηγήθηκε ο, τι είδε εκεί στην είσοδο της εκκλησίας. Με πολλή επιμονή του Παύλου και των αδελφών, ο άνθρωπος εκείνος άνοιξε το στόμα του και τους εξήγησε αυτά που είδε ο άγιος ασκητής. «Εγώ είμαι ένας αμαρτωλός άνθρωπος, και από πολλά χρόνια ζούσα μέσα στην πορνεία. Μπαίνοντας στην εκκλησία, άκουσα τον λόγο του Θεού, απ’ το στόμα του προφήτου Ησαϊου, να μου λέει: «λούσασθε, καθαροί γένεσθε, αφέλετε τας πονηρίας από των καρδιών υμών, απέναντι των οφθαλμών μου, μάθετε καλόν ποιείν και εάν ώσιν αι αμαρτίαι υμών ως φοινικούν, ως χιόνα λευκανώ».
Τότε στέναξα με κατάνυξη και είπα: ο Θεός να κάνει και εμένα τον αμαρτωλό, ο, τι είπε με το στόμα του προφήτου. Κι αποφάσισα να μην κάνω καμία αμαρτία πια και καμία παρανομία. Και μ’ αυτή την συντριβή της μετανοίας και την απόφαση «ουδέν φαύλον πράξαι απέναντι του Θεού», βγήκα απ’ την εκκλησία»
Μπορείς και συ αδελφέ μου, να προστρέχεις και να ζητάς την βοήθεια των αγγέλων μπρος σε όλες τις δυσκολίες και όλες τις κακίες, με τις οποίες σε πολεμούν οι εχθροί σου. Εκείνοι, με την χάρη που έχουν λάβει από τον Θεό, θα σε φυλάξουν την ώρα του πειρασμού, και περνώντας σε άφθορο απ’ την μεγάλη δοκιμασία του θανάτου, θα σε βοηθήσουν ν’ αποκτήσεις την τελειότητα, μαζί με την ψυχική σωτηρία σου.

Το κομποσχοίνι

Ας σταθούμε για λίγο και ας κοιτάξουμε ένα μικρό κομποσκοίνι, σαν αυτό που κατασκευάζεται από μαύρο μαλλί στο Άγιον Όρος. Είναι μία ευλογία από έναν Άγιο τόπο. Όπως τόσα άλλα που έχουμε στην Εκκλησία, είναι κι αυτό μία ευλογία ετοιμασμένη και δοσμένη σε μας από κάποιον εν Χριστώ αδελφό η πατέρα, έναν ζωντανό μάρτυρα μιας ζώσης παραδόσεως. Είναι μαύρο το χρώμα του πένθους και της λύπης και αυτό μας θυμίζει να είμαστε νηφάλιοι και σοβαροί στη ζωή μας. Έχουμε διδαχθεί ότι η προσευχή της μετανοίας, ειδικά η προσευχή του Ιησού, μπορεί να μας φέρει αυτό που οι Πατέρες ονομάζουν «χαρμολύπη». Εμείς νιώθουμε λύπη για τις αμαρτίες και αδυναμίες και πτώσεις μας ενώπιον του Θεού, των συ­νανθρώπων μας και του εαυτού μας, όμως η λύπη αυτή γίνεται πηγή χαράς και αναπαύσεως εν Χριστώ, ο οποίος εκχύνει το έλεός Του και την συγχώρηση σε όλους όσοι επικαλούνται το όνομά Του.

Το κομποσκοίνι αυτό είναι πλεγμένο από μαλλί, έχει δηλαδή ληφθεί από πρόβατο, γεγονός που μας θυμίζει ότι είμαστε πρόβατα του Καλού Ποιμένος, του Κυρίου Ιησού Χριστού. Θυμίζει ακόμη τον «Αμνόν του Θεού, τον αίροντα τας αμαρτίας τον Κόσμου». Παρόμοια και ο Σταυρός του κομποσκοινιού μας μιλά γι' αυτή τη θυσία και τη νίκη της ζωής επί του θανάτου, της ταπεινώσεως επί της υπερηφανίας, της αυτοθυσίας επί του φωτός επί του σκότους. Και η φούντα; Αυτή να τη χρησιμοποιείς, για να σκουπίζεις τα δάκρυα από τα μά­τια σου ή, αν δεν έχεις δάκρυα, να σου θυμίζει να πενθείς, γιατί δεν έχεις πένθος. Εξ άλλου, μικρές φούντες στόλιζαν τα ιερά άμφια από τον καιρό της Παλαιάς Διαθήκης. Αυτό μας θυμίζει την Ιερά Παράδοση της οποίας μετέχουμε, όταν χρησιμοποιούμε το κομποσκοίνι.

Τα κομποσκοίνια πλέκονται συμφωνά με μία παράδοση που χάνεται στα βάθη των αιώνων. Ίσως μία από τις πιο πρώι­μες μορφές κάποιου μέσου βοηθητικού της προσευχής ήταν η συγκέντρωση μικρών λιθαριών η σπόρων και η μετακίνησή τους από ένα σημείο η δοχείο σε ένα άλλο κατά την διάρκεια του «κανόνα» της προσευχής η του «κανόνα» των μικρών η μεγάλων μετανοιών. Αναφέρεται ακόμη η ιστορία ενός μονάχου που σκέφθηκε να κάνει απλούς κόμπους σε ένα σχοινί και να το χρησιμοποιεί στον καθημερινό «κανόνα» της προσευχής του. Ο διάβολος όμως έλυνε τους κόμπους από το σχοινί και ματαίωνε τις προσπάθειες του φτωχού μονάχου. Εμφανίστηκε τότε ένας Άγγελος και δίδαξε στον μοναχό έναν ειδικό κό­μπο, όπως είναι τώρα διαμορφωμένος στα κομποσκοίνια, αποτελούμενο από αλλεπάλληλους Σταυρούς. Τους κόμπους αυτούς ο διάβολος δεν μπορούσε να τους λύσει λόγω της παρουσίας των Σταυρών.

Κομποσχοίνια υπάρχουν σε μεγάλη ποικιλία σχημάτων και μεγεθών. Τα πε­ρισσότερα έχουν ένα Σταυρό πλεγμένο ανάμεσα στους κόμπους η στην άκρη τους, ο οποίος σημειώνει το τέλος, καθώς επίσης και ένα είδος σημαδιού μετά από κάθε δέκα, εικοσιπέντε η πενήντα κό­μπους η χάνδρες. Υπάρχουν πολλά είδη κομποσχοινιών. Μερικά είναι πλεγμένα από μαλλί ή μετάξι ή κάποιο άλλο πιο πολυτελές ή πιο απλό υλικό. Άλλα είναι κατασκευασμένα με χάνδρες ή με το αποξηραμένο λουλούδι ενός φυτού που λέγεται «δάκρυ της Παναγίας».

Το κομποσχοίνι είναι ένα από τα αντικείμενα που δίδονται σε έναν Ορθόδοξο μοναχό κατά την τελετή της κούρας του. Του δίνεται σαν το πνευμα­τικό του ξίφος με το οποίο ως στρατιώ­της του Χριστού πρέπει να πολεμήσει κατά του νοητού εχθρού μας, του δια­βόλου. Το ξίφος αυτό το χρησιμοποιεί επικαλού- μενος το όνομα του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος μας Ιησού Χριστού και ικετεύοντας για το έλεος Του με την προσευχή του Ιησού: Κύριε Ιησού Χρι­στέ, Υιέ τον Θεού, ελέησον με τον αμαρτωλόν. Η προσευχή αυτή μπορεί να λεχθεί σε συντομότερη μορφή: Κύ­ριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με, ή σε εκτενέστερη: Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ και Λόγε του Θεού, δια πρεσβειών της υπεραγίας Θεοτόκου και πά­ντων των Αγίων, ελέησόν με τον αμαρτωλόν.
Με την βοήθεια του κομποσχοινιού μπορούν να γίνουν και άλλες σύντομες προσευχές, όπως η
προσευχή του τε­λώνη: ο Θεός, ίλάσθητι μοι τω αμαρτωλω, η προσευχή στην Θεοτόκο:
Ύπεραγία Θεοτόκε, σώσον Ημάς, ή άλλες σύντομες προσευχές στον φύ­λακα Άγγελο, σε μεμονωμένους Αγίους ή στους Αγίους Πάντες. Η συνηθισμένη μορφή μιας τέτοιας προσευχής είναι: Άγιε Άγγελε - ή Άγιε (δείνα) πρέ­σβευε υπέρ εμού. Μετατρέποντας τις λέξεις των συντόμων αυτών προσευχών σε «ελέησον ημάς» ή «πρέσβευε υπέρ ημών» ή συμπεριλαμβάνοντας το όνομα ή τα ονόματα ανθρώπων για τους όποιους θέλουμε να προσευχηθούμε, μπορούμε επιπλέον να χρησιμοποιούμε το κομποσχοίνι για προσευχές υπέρ των άλλων. Το ίδιο ισχύει και για προσευχή υπέρ των κεκοιμημένων: Ανάπαυσον, Κύριε, τηv ψυχήν του δούλου σου.

Όταν οι μοναχοί και οι λαϊκοί κρατούν το κομποσχοίνι στα χέρια τους, αυτό αποτελεί υπενθύμιση της υποχρεώσεώς τους να προσεύχονται χωρίς διακοπή, σύμφωνα με την εντολή του Αποστόλου Παύλου: αδιαλείπτως προσεύχεσθε. Ο καθένας μπορεί να κρατά ένα κομποσχοίνι στην τσέπη ή σε κάποιο διακριτικό μέρος, όπου μπορεί εύκολα να το χρησιμοποιήσει απαρατήρητος, σε περιπτώσεις που είναι προτιμότερο να προσευχηθεί μυστικά, χωρίς να ελκύσει την προσοχή των άλλων. Το κομποσχοίνι μπορεί επίσης να τοποθετηθεί επάνω από το προσκέφαλο του κρεβατιού μας, στο αυτοκίνητο, μαζί μ' ένα μικρό Σταυρό ή εικόνισμα ή σε άλλα κατάλληλα σημεία ως υπενθύμιση προσευχής και ως ένα είδος ευλογίας και μία άγια και θεία πα­ρουσία στη ζωή μας.

Τώρα ας δούμε σύντομα τον πρωταρχικό σκοπό για τον οποίο κατα­σκευάστηκε το κομποσχοίνι. Ο κύριος σκοπός του κομποσχοινιού είναι να μας βοηθά κατά την προσευχή μας προς τον Θεό και τους Αγίους Του. Εκτός από το να μας χρησιμεύει ως μία διαρκής εξωτερική υπενθύμιση και ευλογία, πως μπορεί αυτό το μικρό κομποσχοίνι να μας βοηθήσει να προσευχόμαστε; Μπορούμε βέβαια και χωρίς αυτό να προσευχηθούμε, μερικές φορές μάλιστα μπορεί να μας αποσπάσει στην προσπάθειά μας να συγκεντρωθούμε στην προσευχή. Έχοντας αυτά υπ' όψιν, ας δούμε μερικούς τρόπους με τους όποιους μας βοήθα το κομποσχοίνι.

Μερικές φορές η προσευχή μας είναι θερμή και μας είναι εύκολο να προσευχηθούμε. Άλλοτε όμως ο νους μας είναι τόσο σκορπισμένος ή είμαστε τόσο ταραγμένοι ή με τόσο διασπασμένη την προσοχή, που μας είναι πρακτικά αδύνατο να συγκεντρωθούμε στην προσευχή. Αυτό συμβαίνει κυρίως, όταν προσπαθούμε να τηρούμε κάποιον καθημερινό κα­νόνα προσευχής. Μερικές ημέρες πάει καλά, άλλοτε όμως ίσως τις περισσό­τερες φορές οι προσπάθειές μας φαίνο­νται σχεδόν μάταιες. Αλλ' επειδή, όπως λέγεται, είμαστε όντα της συνήθειας, είναι πολύ ωφέλιμο να καθορίσουμε μία ειδική και τακτή ώρα της ημέρας για προσευχή. Η βραδινή ώρα (όχι πολύ αργά) πριν κοιμηθούμε είναι καλή, επειδή είναι σημαντικό να τελειώνουμε την ημέρα με προσευχή. Το πρωί, ξυπνώντας, είναι επίσης καλό να ξεκινούμε την νέα ημέρα με προσευχή. Μπορεί ακόμη κανείς να βρει άλλες ώρες της ημέρας που να μπορεί να ησυχάζει και να συγκεντρώνεται.

Η προσπάθειά μας είναι να καθιερώσουμε την προσευχή ως έναν κα­νόνα στη ζωή μας, όχι ως μία εξαίρεση. Εν αυτό επιδιώκουμε να βρούμε κάποια ώρα που καθημερινά θα μπορούμε να έχουμε λίγη ησυχία, ώστε να συγκεντρωθούμε και να στρέψουμε τα μάτια της ψυχής μας στον Θεό. Ως μέρος αυτού του κανόνα ίσως θελήσουμε να διαβάσουμε μερικές προσευχές από κάποιο προσευχητάριο ή να προσευχηθούμε και να βρούμε ψυχική γαλήνη με άλλους τρόπους, όπως με το διάβασμα θρησκευτικών κειμένων ή με την ανασκόπησιν των γεγονότων της ημέρας που πέρασε κ.ο.κ. Ο πιο αποτελεσματικός όμως τρόπος για να ωφεληθεί κανείς από τον κανόνα της προσευχής είναι να λέ­γει τακτικά σε καθορισμένο αριθμό την ευχή του Ιησού (Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με). Ο αριθμός αυτός δεν χρειάζεται να είναι μεγάλος και ίσως χρειαστούν μόνο δεκαπέντε περίπου λε­πτά. Αυτό όμως θα είναι το τμήμα της ημέρας μας που ανήκει στον Θεό, οι λίγοι κόκκοι αλάτι που θα νοστιμίσουν όλη την πνευματική μας ζωή. Πολλοί γιατροί σή­μερα συνιστούν αυτή την πρακτική χάριν της σωματικής υγείας, ιδιαίτερα για να ξεπεράσει κανείς το άγχος. Ακόμη καλύ­τερα, ας βρίσκουμε διάφορα τέτοια μικρά χρονικά διαστήματα καθ' όλη την διάρ­κεια της ημέρας και ας τα γεμίζουμε τα­κτικά με τους πολύτιμους θησαυρούς της προσευχής, τους όποιους κανείς δεν μπο­ρεί να κλέψει και που απο ταμιεύονται για λογαριασμό μας στον Ουρανό.

Άν θέλεις να τηρείς κάποιο σταθερό αριθμό προσευχών ως μέρος του καθημε­ρινού κανόνος, θα βοηθηθείς πολύ από το κομποσχοίνι. Με αυτό μπορείς να προφέ­ρεις έναν καθορισμένο αριθμό προσευχών και να συγκεντρώνεσαι στα λόγια της προσευχής, καθώς την προφέρεις. Αφού συγκεντρώσεις τους λογισμούς σου, πάρε το κομποσχοίνι στο αριστερό σου χέρι και κράτησέ το ελαφρά μεταξύ του αντίχειρα και του δείκτη. Έπειτα κάνοντας ήσυχα τον Σταυρό σου ψιθύρισε την ευχή του Ιησού. Καθώς οι λογισμοί σου θα συγκε­ντρώνονται όλο και περισσότερο, ίσως να μη χρειάζεται να συνεχίζεις να σταυροκοπιέσαι ή να λέγεις την προσευχή δυνατά. Όταν όμως δυσκολεύεσαι να συγκεντρωθείς, χρησιμοποίησε το σημείο του Σταυρού και το ψιθύρισμα ως μέσα που σε βοηθούν να κρατάς τον νου σου στην προσευχή.

Είναι καλό να στέκεσαι όρθιος με το κεφάλι σκυμμένο σε στάση ταπει­νή. Ορισμένοι θέλουν να υψώνουν τα χέρια τους πότε-πότε, ζητώντας έλεος. Άλλοι όμως βρίσκουν πιο βοηθητικό το να κάθονται ή να γονατίζουν με το κε­φάλι σκυμμένο, για να μπορέσουν να συγκεντρωθούν. Πολλά εξαρτώνται από το ίδιο το άτομο, από την υγεία του και την ανατροφή του. Το πιο σημαντικό είναι να μένεις ακίνητος και να συγκεντρώνε­σαι στα λόγια της προσευχής, καθώς την επαναλαμβάνεις.
Φυσικά, πρέπει να αποκρούει κανείς τον πειρασμό της βιασύνης. Για τον λόγο αυτό μερικοί αντί για κομποσχοίνι χρη­σιμοποιούν ένα ρολόγι ως εξωτερικό μετρητή της διάρκειας της προσευχής τους ρυθμίζοντας ανάλογα το ξυπνητήρι, Με την χρήση του ρολογιού μπορεί κανείς να αφιερώσει καθορισμένο χρόνο στην προσευχή, χωρίς να μετρά τον ακριβή αριθμό των προσευχών.

Το κομποσχοίνι είναι επίσης ένας βο­λικός τρόπος να μετρά κανείς τις μικρές η μεγάλες «μετάνοιες» (γονυκλισίες) που κάνει στον κανόνα του. Το να κάνουμε το σημείο του Σταυρού και μετά να σκύβουμε και να ακουμπούμε το έδαφος με τα δάκτυ­λα ή να γονατίζουμε και να ακουμπούμε το μέτωπο στο έδαφος αποτελεί αρχαίο τρόπο προσευχής στον Θεό και τους Αγίους Του. Μπορεί κανείς να συνδυάσει αυτές τις μικρές η τις μεγάλες μετάνοιες με την ευχή του Ιησού η τις σύντομες προσευχές που αναφέραμε προηγουμένως. Η σωματική κίνηση της μικρής η της μεγάλης «μετάνοιας» (ελαφράς η βαθιάς, δηλαδή εδαφιαίας, γονυκλισίας) μπορεί να συντελέσει στην θέρμη της προσευχής και να δώσει εξωτερική έκφραση στην ικεσία μας καθώς ταπεινωνόμαστε μπροστά στον Θεό. Είναι ακόμη ένας τρό­πος εφαρμογής της Αποστολικής εντολής να δοξάζουμε τον Θεό και με τις ψυχές και με τα σώματα μας.

Αρκετοί χρησιμοποιούν το κομπο­σχοίνι όταν αποσύρονται, για να κοιμηθούν. Σταυρώνουν το κρεβάτι τους, παίρνουν το κομποσχοίνι, κάνουν το σημείο του Σταυρού, ξαπλώνουν και λένε ήσυχα την ευχή, μέχρι να αποκοιμηθούν. Το να ξυπνάς με το κομποσχοίνι ανάμεσα στα δάκτυλά σου η δίπλα στο μαξιλάρι σου σε βοήθα να ξεκινήσεις την καινούρ­για ημέρα με προσευχή. Όμως το να τε­λειώνει κανείς την προηγούμενη ημέρα με ήσυχη προσευχή είναι ένας ακόμη κα­λύτερος τρόπος προετοιμασίας για ένα προσευχητικό ξεκίνημα της καινούργιας ημέρας για να μην αναφέρουμε και την προετοιμασία για την Αιώνια ημέρα, σε περίπτωση που τη νύχτα εκείνη μας έρθει ο ύπνος του θανάτου. Άλλοι πάλι παίρνουν το κομποσχοίνι στο χέρι τους σε στιγμές απραξίας, όπως όταν πηγαί­νουν στην εργασία τους η ταξιδεύουν. Σε οποία στιγμή της ημέρας το θυμηθείς, πάρε στο χέρι σου ένα μικρό κομποσχοίνι. Ο συνδυασμός της κινήσεως αυτής με την προσευχή που κάνεις άλλες ώρες θα σε βοηθήσει να συγκεντρωθείς και να προσευχηθείς μερικές φορές στην διάρ­κεια της ημέρας, όπου κι αν είσαι και ό,τι κι αν κάνεις. Αυτό είναι ένα σημαντικό βήμα στην εκπλήρωση της εντολής του αδιαλείπτως προσεύχεσθε.

Ο άγιος Επίσκοπος Ιγνάτιος Μπριαντσιανίνωφ αναφέρει ότι και οι μακρές ακολουθίες της Εκκλησίας είναι μία καλή ευκαιρία να προσεύχεσαι με το κομποσχοίνι. Συχνά είναι δύσκολη η συγκέντρωση στα λόγια που διαβάζο­νται η ψάλλονται στον Ιερό Ναό και πιο εύκολα κανείς συγκεντρώνεται ήσυχα στις δικές του προσευχές, είτε αυτές είναι αυτοσχέδιες, σχετικές με κά­ποια ειδική ανάγκη, είτε προσευχές και ύμνοι που γνωρίζει απ' έξω, είτε σύντομες προσευχές ειδικά η ευχή του Ιησού επαναλαμβανόμενες με την βοήθεια του κομποσχοινιού. Στην πράξη με τον τρόπο αυτό μπορεί κάνεις να συγκεντρώνεται καλύτερα στην ίδια την Ιερά Ακολουθία, όπως λέγει και ο άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ. Φυσικά, όταν προσευχόμαστε στις Ιερές Ακολουθίες, η προσευχή μας ενώνεται με την προσευχή όλης της Εκκλησίας.

Ο νους μας είναι διαρκώς απασχολημένος με διάφορες σκέψεις. Δεν προλα­βαίνουμε να αρχίσουμε την προσευχή και αμέσως συλλαμβάνουμε τον νου μας να σκέφτεται κάτι άλλο. Και σ' αυτήν την περίπτωση η παρουσία του κομποσχοινιού στα δάκτυλά μας μπορεί να μας βοηθήσει να κρατήσουμε τον νου μας και να επιστρέψουμε στην εργασία της προσευχής πιο γρήγορα. Επίσης, όταν συναντούμε μία χάνδρα σημάδι ή τον Σταυρό του κομποσχοινιού, καθώς μετακινούμε τους κόμπους του με τα δά­κτυλα μας, καταλαβαίνουμε αν ο νους μας δεν πρόσεχε στις προσευχές που σκοπεύαμε να κάνουμε. Έτσι, μπορούμε να προσφέρουμε εκ νέου τις προσευχές μας, χωρίς να εμπλακούμε σε σκέψεις σχετικά με το πόσο εύκολα αποσπώμεθα από την προσευχή μας στον Θεό.

Εδώ κάναμε μία αναφορά στην μεγά­λη επιστήμη της προσευχής, αυτήν που οι Άγιοι Πατέρες ονόμασαν τέχνη τεχνών. Υπάρχει εκτεταμένη και πλούσια γραμ­ματεία από τους μεγάλους ανθρώπους της προσευχής όλων των εποχών, που μπορεί να μας βοηθήσει και να μας καθο­δηγήσει στην εκμάθηση, με την βοήθεια του Θεού, αυτής της πιο μεγάλης και της πιο ωφέλιμης απ' όλες τις επιστήμες. Η τακτική ανάγνωση της Άγιας Γραφής, των Βίων των Αγίων και άλλων ευσεβών και πνευματικών κειμένων μπορεί να βοηθήσει σημαντικά. Βιβλία όπως ή «Φιλοκαλία» περιέχουν σπουδαίες και εμπνευσμέ­νες συμβουλές και οδηγίες, για να μάθει κανείς να προσεύχεται ως Χριστιανός, γιατί η προσευχή είναι ένα ουσιώδες στοιχείο του να είναι κανείς Χριστιανός. Πάνω απ' όλα όμως χρειάζεται η χάρις του Θεού εν τη Εκκλησία, ιδιαίτερα μέσω της Ιεράς Εξομολογήσεως και της Μετάλήψεως των Αχράντων Μυστηρίων.

Αυτές είναι μερικές εισαγωγικές μόνο σκέψεις για το πως να χρησιμοποιούμε επωφελώς το κομποσχοίνι. Όμως το πιο σημαντικό είναι να αρχίσει κάνεις να προσεύχεται. Το κομποσχοίνι δεν προσεύ­χεται από μόνο του, αν και μερικά είναι τόσο ωραία, που μπορεί να δώσουν αυτή την εντύπωση. Είναι βέβαια ένα σημαντι­κό παραδοσιακό βοήθημα για την προσευχή μας και ειδικά για έναν καθημερινό κανόνα προσευχής. Το βασικό όμως είναι να συγκεντρωνόμαστε στα λόγια της προσευχής και να προσφέρουμε προσευ­χές από την καρδιά μας στον Ιησού Χρι­στό, τον Κύριο και Θεό μας. Άν αυτό το μικρό κομποσχοίνι σε βοήθα να πεις μία προσευχή η σου θυμίζει να προσεύχεσαι ή σε βοήθα με κάποιο τρό­πο να γίνεις πιο προσευχητικός, τότε έχει εκπληρώσει τον σκοπό του. Σε έχει δέσει πιο κοντά και πιο στενά με τον Χριστό, τον Θεό μας, και σε έχει φέρει πιο κοντά στην Βασιλεία του Θεού, διότι η Βασι­λεία του Θεού εντός υμών εστίν7.

Κυριακή ΙΓ΄ Λουκά

Κατά Λουκάν Ευαγγέλιο
Κεφ. 18, χωρία 18 έως 27

῾Η αἰώνιος ζωὴ καὶ τὰ ἐμπόδια ἀπὸ τὰ πλούτη

ΙΗ΄\ 18 Τῷ καιρώ εκείνο, άνθρωπός τις προσήλθε τω Ιησού πειράζων αὐτὸν και λέγων· διδάσκαλε ἀγαθέ, τί ποιήσας ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω; 19 εἶπε δὲ αὐτῷ ὁ ᾿Ιησοῦς· τί με λέγεις ἀγαθόν; οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός. 20 τὰς ἐντολὰς οἶδας· μὴ μοιχεύσῃς, μὴ φονεύσῃς, μὴ κλέψῃς, μὴ ψευδομαρτυρήσῃς, τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου. 21 ὁ δὲ εἶπε· ταῦτα πάντα ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου. 22 ἀκούσας δὲ ταῦτα ὁ ᾿Ιησοῦς εἶπεν αὐτῷ· ἔτι ἕν σοι λείπει· πάντα ὅσα ἔχεις πώλησον καὶ διάδος πτωχοῖς, καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανῷ, καὶ δεῦρο ἀκολούθει μοι. 23 ὁ δὲ ἀκούσας ταῦτα περίλυπος ἐγένετο· ἦν γὰρ πλούσιος σφόδρα. 24 ἰδὼν δὲ αὐτὸν ὁ ᾿Ιησοῦς περίλυπον γενόμενον εἶπε· πῶς δυσκόλως οἱ τὰ χρήματα ἔχοντες εἰσελεύσονται εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ! 25 εὐκοπώτερον γάρ ἐστι κάμηλον διὰ τρυμαλιᾶς ραφίδος εἰσελθεῖν ἢ πλούσιον εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ εἰσελθεῖν. 26 εἶπον δὲ οἱ ἀκούσαντες· καὶ τίς δύναται σωθῆναι; 27 ὁ δὲ εἶπε· τὰ ἀδύνατα παρὰ ἀνθρώποις δυνατὰ παρὰ τῷ Θεῷ ἐστιν.

ΑΠΟΔΟΣΗ

Εκείνο τον καιρό ένας άνθρωπος πλησίασε τον Ιησού, πειράζοντας τον και λέγοντας· Άγιε διδάσκαλε, τι πρέπει να κάνω για να κληρονομήσω την αιώνια ζωή; Και ο Ιησούς του είπε· Γιατί με λες άγιο; Κανένας δεν είναι άγιος παρά ένας, ο Θεός. Τις εντολές τις ξέρεις· μην πειράξεις ξένη γυναίκα, μη σκοτώσεις, μην κλέψεις, μην πάρεις ψεύτικο όρκο, τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου. Και εκείνος είπε· όλα αυτά τα έχω τηρήσει πιστά από τα μικρά μου χρόνια. Κι όταν άκουσε αυτά ο Ιησούς, του είπε· ένα ακόμα σου. λείπει όλα όσα έχεις πούλησε τα και μοίρασε τα στους φτωχούς, και θα έχεις θησαυρό στον ουρανό και έλα να με ακολουθείς. Άλλα εκείνος, όταν άκουσε αυτά, έπεσε σε μεγάλη λύπη· γιατί ήταν πάρα πολύ πλούσιος. Όταν τον είδε ο Ιησούς πού λυπήθηκε τόσο πολύ, είπε-πόσο δύσκολα εκείνοι πού έχουν χρήματα θα μπουν στη βασιλεία του Θεού! Γιατί είναι πιο εύκολο να περάσει μια καμήλα από τρύπα της βελόνας παρά πλούσιος να μπει στη βασιλεία του Θεού. Τότε είπαν εκείνοι πού τον άκουσαν και ποιος μπορεί να σωθεί; Και ο Ιησούς είπε-τα αδύνατα για τους ανθρώπους είναι δυνατά για τον Θεό.

Από την προς Εφεσίους Επιστολή του Αποστόλου Παύλου
Κεφ. 6, χωρία 10 έως 17

Η πανοπλία τοῦ χριστιανοῦ

ΣΤ΄\ 10 Αδελφοί, τὸ λοιπόν, ἐνδυναμοῦσθε ἐν Κυρίῳ καὶ ἐν τῷ κράτει τῆς ἰσχύος αὐτοῦ. 11 ἐνδύσασθε τὴν πανοπλίαν τοῦ Θεοῦ πρὸς τὸ δύνασθαι ὑμᾶς στῆναι πρὸς τὰς μεθοδείας τοῦ διαβόλου· 12 ὅτι οὐκ ἔστιν ἡμῖν ἡ πάλη πρὸς αἷμα καὶ σάρκα, ἀλλὰ πρὸς τὰς ἀρχάς, πρὸς τὰς ἐξουσίας, πρὸς τοὺς κοσμοκράτορας τοῦ σκότους τοῦ αἰῶνος τούτου, πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ἐν τοῖς ἐπουρανίοις. 13 διὰ τοῦτο ἀναλάβετε τὴν πανοπλίαν τοῦ Θεοῦ, ἵνα δυνηθῆτε ἀντιστῆναι ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῇ πονηρᾷ καὶ ἅπαντα κατεργασάμενοι στῆναι. 14 στῆτε οὖν περιζωσάμενοι τὴν ὀσφὺν ὑμῶν ἐν ἀληθείᾳ, καὶ ἐνδυσάμενοι τὸν θώρακα τῆς δικαιοσύνης, 15 καὶ ὑποδησάμενοι τοὺς πόδας ἐν ἑτοιμασίᾳ τοῦ εὐαγγελίου τῆς εἰρήνης, 16 ἐπὶ πᾶσιν ἀναλαβόντες τὸν θυρεὸν τῆς πίστεως, ἐν ᾧ δυνήσεσθε πάντα τὰ βέλη τοῦ πονηροῦ τὰ πεπυρωμένα σβέσαι· 17 καὶ τὴν περικεφαλαίαν τοῦ σωτηρίου δέξασθε, καὶ τὴν μάχαιραν τοῦ Πνεύματος, ὅ ἐστι ρῆμα Θεοῦ.

ΑΠΟΔΟΣΗ

Αδελφοί παίρνετε δύναμη, έχοντας πίστη και ελπίδα στον Κύριο και την ακατανίκητη δύναμη Του. Ντυθείτε την πανοπλίαν του Θεού για να μπορέσετε να αντισταθείτε στις πανουργίες του διαβόλου, γιατί δεν έχουμε να παλαίψουμε με ανθρώπους, αλλά με τα πονηρά πνεύματα, με τις αρχές και τις εξουσίες και τις σκοτεινές δυνάμεις αυτού του κόσμου, πού συμπεριφέρεται σ' ολόκληρο τον υπό τον ουρανό χώρο. Γι΄ αυτό πάρτε στα χέρια σας την πανοπλία του Θεού για να μπορέσετε να αντισταθείτε ως το τέλος νικώντας όλες τις εχθρικές επιθέσεις, και αφού εκτελέσετε τον πνευματικό αγώνα να σταθείτε όρθιοι μπροστά στον Θεό. Σταθείτε λοιπόν όρθιοι και ζωσθείτε στη μέση σας με την αλήθεια και ντυθείτε τον θώρακα της δικαιοσύνης και βάλτε στα πόδια σας σαν υποδήματα την πρόθυμη υπακοή σας στο Ευαγγέλιο πού είναι κήρυγμα ειρήνης. Πάνω άπ' όλα πάρετε για ασπίδα την πίστη, με την οποία θα μπορέσετε να ξεφύγετε από τα πυρωμένα βέλη του πονηρού και για περικεφαλαία βάλετε την ελπίδα της σωτηρίας και πάρετε τη μάχαιρα του Αγίου Πνεύματος, πού είναι ο λόγος του Θεού.
Κυριακή ΙΓ’ Λουκά
(Ο πλούσιος άρχων)
(Λουκ. ιη’, 18-27)
κήρυγμα επί του Ευαγγελίου

Μεταξύ των ανθρώπων που πλησίασαν και μίλησαν με το Χριστό ήταν και ένας πλούσιος νέος ο οποίος ζήτησε να μάθει τι πρέπει να κάνει για να κερδίσει τη βασιλεία των ουρανών. Ο Κύριος του υπέδειξε να τηρεί τις εντολές του Θεού στην καθημερινή του ζωή και εκείνος απάντησε ότι όλα αυτά τα εφαρμόζει από την παιδική του ηλικία. Τότε ο Κύριος του είπε ότι, εάν θέλει να είναι τέλειος, να πουλήσει τα υπάρχοντά του, να τα δώσει στους φτωχούς, και να τον ακολουθήσει, δηλαδή να γίνει μαθητής Του. Ο πλούσιος όμως στο άκουσμα αυτό λυπήθηκε πολύ και απομακρύνθηκε από το Χριστό, γιατί είχε κτήματα πολλά.
Δυστυχώς η κάθε εποχή έχει να παρουσιάσει τους δικούς της τύπους πλουσίων που επιδίδονται με μανία στον υλικό θησαυρισμό. Μολονότι ο ψαλμωδός λέει και, εάν ακόμη ρέει ο πλούτος, να μη προσκολληθεί η καρδιά σας σ' αυτόν, παρά ταύτα πολλών ανθρώπων η καρδιά και η σκέψη βρίσκεται αιχμαλωτισμένη στον πλούτο. Λέγεται μάλιστα ότι το πάθος αυτό συνοδεύει την ψυχή και πέραν του τάφου όπου την βασανίζει αιώνια. Εξ άλλου η καθημερινή πείρα διδάσκει ότι ο πλούτος δεν παραμένει μόνιμα στον άνθρωπο, αλλά αλλάζει αφεντικό, αφού πλούσιοι επτώχευσαν και επείνασαν. Σημασία λοιπόν έχει η διαχείριση του πλούτου και όχι ο θησαυρισμός. Εάν ο πλούτος χρησιμοποιείται κατά τρόπο φιλάνθρωπο, αποβαίνει εις σωτηρίαν του ανθρώπου, όπως φαίνεται από πολλά παραδείγματα πλουσίων της Παλαιάς και Καινής διαθήκης και όχι μόνο. Πολλοί Πατριάρχες αγωνίστηκαν με αυτοθυσία και υπάκουσαν στο κέλευσμα του Θεού χάριν της επουρανίου Βασιλείας.
Ο Ιωσήφ προτίμησε φυλακίσεις και στερήσεις χάριν του ουράνιου θησαυρού. Ο Μωυσής αρνήθηκε την πριγκιπική του ιδιότητα και τους θησαυρούς της Αιγύπτου χάριν της ουράνιας πατρίδας. Ο Πατριάρχης Δαυίδ προσευχόταν να του δώσει ο Θεός καρδίαν καθαράν, την οποία όσοι την έχουν θα δουν το Θεό, σύμφωνα με την διαβεβαίωση του Κυρίου. Αλλά και. από την Καινή Διαθήκη πληροφορούμαστε ότι οι Απόστολοι εγκατέλειψαν τα πάντα και ακολούθησαν το Χριστό για να γίνουν μέτοχοι της αιωνιότητας. Ο Ζακχαίος έδωσε τα μισά από τα υπάρχοντά του και ο Κύριος δεν το αρνήθηκε αλλά τον βεβαίωσε για τη σωτηρία του. Πολλοί από τους πατέρες της Εκκλησίας διαμοίρασαν τα πλούτη τους στους φτωχούς και έζησαν σε φτώχεια και άσκηση για να κατακτήσουν τον ουράνιο θησαυρό,
Όμως και σήμερα πολλοί, όχι μόνο φτωχοί αλλά και πλούσιοι, έχουν σφοδρή επιθυμία να αποκτήσουν τους ουράνιους θησαυρούς. Και δε γίνεται ο πλούτος εμπόδιο στο σκοπό αυτό, γιατί τον χρησιμοποιούν σαν να είναι όχι δικός τους, αλλά του Θεού, όπως και πράγματι είναι. Όπως ο ταμίας που διαχειρίζεται χρήματα δεν τα θεωρεί δικά του, έτσι και οι πλούσιοι πρέπει να αισθάνονται σαν διαχειριστές των αγαθών που τους έδωσε ο Θεός.
Ο άνθρωπος πρέπει να έχει υπ' όψη του ότι τίποτα δεν έφερε στη ζωή αυτή και τίποτα δεν θα πάρει μαζί του φεύγοντας απ' αυτή. Πρέπει να αρκείται σε όσα του δίνει ο Θεός με την τίμια εργασία του, γιατί πλούσιος πρέπει να αισθάνεται κανείς, όταν δεν είναι πλεονέκτης. Οι πλούσιοι όμως πρέπει να σκέπτονται και τους ουράνιους θησαυρούς οι οποίοι αποκτώνται, όταν χορταίνουν πεινασμένους, ντύνουν γυμνούς, θεραπεύουν ασθενείς, και ελευθερώνουν φυλακισμένους. Και δόξα τω Θεώ υπάρχουν και σήμερα πλούσιοι που σκέπτονται και ενεργούν έτσι, και όχι όπως ο πλούσιος του σημερινού ευαγγελίου. Αμήν.

Η Θεολογία της εικόνας των Χριστουγέννων

Όλες οι αναφορές των Ευαγγελίων σχετικά με τη Γέννηση του Χριστού και η παράδοση της Εκκλησίας μας συνυπάρχουν στην εικόνα της Γεννήσεως.
Το σπήλαιο που εικονίζεται δηλώνει το σκοτάδι που υπήρχε στον κόσμο πριν από την Γέννηση του Χριστού. Αλλά και τον Άδη τον οποίο άνοιξε και φώτισε ο Χριστός με την Ανάστασή Του. Η περίοπτη θέση της Παναγίας θέλει να μας δείξει το μεγάλο ρόλο της στη σωτηρία μας αλλά και τη στενή σχέση Χριστού Παναγίας. Η δε υποφαίνουσα λύπη στο πρόσωπο της Παναγίας μας παραπέμπει στους λόγους του προφήτη Συμεών κατά τον Σαραντισμό του Κυρίου: «σου δεν την ψυχήν διελεύσεται ρομφαία». Η σχετική απόσταση η οποία βρίσκεται το Θείο Βρέφος από τη μητέρα Του υποδηλώνει την βεβαιότητα και το δέος της Παναγίας μας για την Θεότητά Του. Εικονίζεται δε ο Χριστός σπαργανωμένος με κάποιο τρόπο που παραπέμπει σε σαβανωμένο νεκρό, υπονοώντας την Ταφή του Κυρίου.
Μέσα στο σπήλαιο υπάρχουν μόνο δύο άκακα ζώα (βόδι και όνος). Εδώ ο εικονογράφος υπενθυμίζει ότι η παρουσία του Κυρίου στον κόσμο ελευθερώνει τους ανθρώπους από την «αλογία», αλλά και τους λόγους του Προφήτου Ησαϊα «έγνω βούς τον κτισάμενον και όνος την φάτνην του κυρίου αυτού. Ισραήλ δε με ουκ έγνω και ο λαός με ου συνήκε», όπου καυτηριάζει την αποστροφή του εκλεκτού λαού για το πρόσωπο του Χριστού. Ο Μνήστωρ Ιωσήφ στην Ορθόδοξη εικονογραφία εικονίζεται να κάθεται έξω από το σπήλαιο. Με αυτό τον τρόπο η εκκλησία μας βεβαιώνει για την απείρανδρο γέννηση του Χριστού. Σε μερικές εικόνες μπροστά στον καθήμενο Ιωσήφ ζωγραφίζεται γέροντας που σύμφωνα με την παράδοση είναι ο διάβολος και προσπαθεί να σπείρει αμφιβολίες και υπόνοιες στον Ιωσήφ. Ειδικά δε σε κάποιες εικόνες κρατώντας ένα ραβδί του λέει ότι αν το ραβδί αυτό ριζώσει και βγάλει βλαστάρια και φύλλα τότε είναι δυνατό να γεννήσει και μια Παρθένος. Γι αυτό σε κάποιες εικόνες παρουσιάζεται με βλαστούς και φύλλα το ξερό ραβδί. Οι Άγγελοι με δέος βρίσκονται έξω από το σπήλαιο και αναγγέλλουν το χαρμόσυνο γεγονός στους Ποιμένες οι οποίοι υποδηλώνουν τους απλούς ανθρώπους του Ισραήλ που δέχτηκαν το Χριστό. Εικονίζονται επίσης οι Μάγοι και υποδηλώνουν τους σοφούς ανθρώπους που όμως η θέση και η γνώση τους δεν στέκονται εμπόδιο στο να αναγνωρίσουν το Χριστό ως Σωτήρα και Θεό. Υποδηλώνουν και τους εξ εθνών αναζητητές της αλήθειας και του Θεού. Σε όλο το σκηνικό της εικόνας δεν έρχεται σε αντίθεση με τη Θεολογία της Εκκλησίας μας η απεικόνιση του λουτρού.
Σε κάποιες εικόνες ζωγραφείται το Θείο Βρέφος να το πλένουν γυναίκες. Σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας μας και η Παναγία μας γέννησε χωρίς πόνους και ο Χριστός δεν είχε ανάγκη καθαρισμού. Με την απεικόνιση αυτή μάλλον τονίζεται η ανθρώπινη φύση του Χριστού όπως έγινε με την Περιτομή και την Υπαπαντή.

Ο αγιασμός των υδάτων

Aπό το Αναγνωστικό της Ε΄Δημοτικού του 1964
Ο παπά - Χαράλαμπος με τα ασημένια μαλλιά και γένεια και το σεβάσμιον πρόσωπον είχε τελέσει ευλαβώς την λειτουργίαν των Φώτων. Είχεν αγιάσει με τον Σταυρόν το ύδωρ και με αυτό το ποίμνιόν του.
Η λειτουργία είχε πλέον τελειώσει, αλλά το έργον του αγαθού ιερέως δεν είχεν ακόμη λήξει. Έπρεπε να φέρη εις τέλος και μίαν άλλην ιεράν συνήθειαν του τόπου : Να αγιάση τα νερά και τα κτήματα.
Με τον σταυρόν και το βιβλίον των ευχών εις τας χείρας εξεκίνησε δια τον μικρόν ποταμόν του χωρίου... Τον ηκολούθησαν όλοι οι εκκλησιαζόμενοι. Αν κανείς καθυστερημένος δι' οιονδήποτε λόγον ευρίσκετο εις τον δρομον, ηκολούθει και εκείνος σταυροκοπούμενος.
Όταν έφθασαν εις την γέφυραν του πόταμου, ο ιερεύς κατέβη την μαλακήν όχθην έως τα καθαρά νερά του. Αφήρεσε το καλυμμαύχιόν του, εστράφη προς ανατολάς προσβλέπων τα ουράνια, έκαμε τον σταυρόν του και ήρχισε την ευχήν :Μέγας εί, Κύριε, και θαυμαστά τα έργα Σου και ουδείς λόγος εξαρκέσει προς ύμνον των θαυμάσιων Σου,…
Έπειτα έσκυψε και ηγίασε δια του Σταυρού τρεις φοράς τα κρυστάλλινα εκείνα νερά ψάλλων :Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου Σου, Κύριε...
Οι χωρικοί από τας δύο όχθας με τα εορτάσιμα των ενδύματα, πού έλαμπεν η λευκή φουστανέλλα των γερόντων, έκαμαν και εκείνοι τον σταυρόν των και συνώδευσαν σιγά - σιγά το τροπάριον της ημέρας. . .
Ο ιερεύς, αφού ετελείωσε τον αγιασμόν των υδάτων, ανέβη εις την όχθην. Από εν μικρόν ύψωμα αυτής εστράφη προς τους χριστιανούς, έφερεν εις την μνήμην του τα ολίγα γράμματα του — είχε τελειώσει την Β' τάξιν του τετραταξίου γυμνασίου — και είπεν :
—Αδελφοί χριστιανοί, σαν σήμερα ο ερημίτης Ιωάννης με χέρια, πού έτρεμαν από φόβον και συγκίνησιν, εβάπτισε τον Χριστόν εις τα νερά του Ιορδανού.
Ποιος χριστιανός δεν ενθυμείται το θαύμα ! Τα νερά του πόταμου ήλλαξαν το ρεύμα των και εγύρισαν προς τα οπίσω, όταν είδαν να εισέρχεται εις αυτά ο Υιός του Θεού με σώμα ανθρώπινον. Το Άγιον Πνεύμα καταβαίνει από τον ουρανόν ωσάν λευκή περιστερά και πτερυγίζει γύρω και επάνω από τον Λυτρωτήν του κόσμου... ,
Η Εκκλησία μας εις ανάμνησιν του ιερού εκείνου βαπτίσματος αγιάζει σήμερα με τον Σταυρόν την θάλασσαν, τας λίμνας, τα ποτάμια, τα πηγάδια, τα αγιάζει όλα. Με την χάριν του Θεού τα νερά γίνονται λουτρά ιαματικά, πού μας καθαρίζουν από τας αμαρτίας. Τα ουράνια ευλογούν ακόμη σήμερα τα σπαρτά μας, τα δένδρα μας, τα αμπέ¬λια μας. . .
Την ώραν εκείνην ο παπα - Χαράλαμπος δεν ήτο ένας ταπεινός άνθρωπος, ήτο εμπνευσμένος προφήτης, ο όποιος έδιδε κάτι από την ιδικήν του πίστιν, που εζωογόνησε την ψυχήν του ποιμνίου του.
Το έργον του Ιερέως δεν ετελείωσεν ούτε εδώ. Ακολουθούμενος τώρα από τους αρχηγούς των οικογενειών, άνδρας και γυναίκας, και απ’ όσους ήθελαν εσυνέχισε την πορείαν του.
Έφθασαν εις το μέσον των σταφιδοκτημάτων. Εκεί εστάθη. Με το βλέμμα του
ενηγκαλίσθη όλην εκείνην την πεδινήν έκτασιν και έπειτα με κλώνους βασιλικού εσκόρπισεν από το γεμάτον με ηγιασμένον ύδωρ χάλκινον δοχείον ρανίδας αριστερά, άνω και κάτω. Από τα χείλη του ανέβαινε θερμή αυτοσχέδιος προσευχή προς τον Θεόν να δώση πολλούς καρπούς . . .
Αφού έγινεν ο αγιασμός των αμπέλων και των σταφίδων, ο ιερεύς με την ακολουθίαν του εσυνέχισε τον δρόμον του. Έφθασαν τέλος εις τους αγρούς, πού απλώνονται επάνω εις κυματιστούς λόφους.
Ω, τον απλοϊκόν και θεοσεβέστατον παπα - Χαράλαμπον ! Ασκεπής, ευθυτενής, σεβάσμιος ανέπεμψε με γλυκεΐαν φωνήν και εδώ τας ολίγας και ωραίας ευχάς του και ηυλόγησε και ηγίασε τα σπαρτά. Οι χωρικοί με κατάνυξιν και σιωπήν παρακολούθησαν τον αγιασμόν των αγρών των….
Την ώραν εκείνην ανέβαινον υψηλά προς τον ουρανόν και τα πρωινά κελαδήματα των κορυδαλλών, ως ευχαριστήριος ύμνος όλης της πλάσεως προς τον Δημιουργόν και Πλάστην αυτής.
— Καλή σοδειά, χωριανοί ! Και του χρόνου ! ηυχήθη, αφού ετελείωσε το έργον του, ο αγαθός ιερεύς.
— Ευχαριστούμε, παππούλη ! Να χαίρεσαι την ιερωσύνη σου ! Απήντησαν οι χωρικοί.
Έπειτα εφίλησαν τον Σταυρόν και την δεξιάν του ιερέως και έχοντες αυτόν εις το μέσον επέστρεψαν ευχαριστημένοι και χαίροντες εις το χωρίον των. Η γη των, που είχον κληρονομήσει από πατέρα προς πάππον, είχεν ευλογηθή άλλην μίαν φοράν.
Γεμάτοι τώρα ελπίδας θα συνεχίσουν με νέας δυνάμεις και θάρρος τον σκληρόν, άλλ' ευλογημένον αγώνα της ζωής.

Η θεία Λειτουργιά των Προηγιασμένων Δώρων

Όλες τις Τετάρτες και Παρασκευές της Μεγάλης Τεσσαρακοστής (καθώς και όσες συμπέσει εορτή αγίου) τελείται η θεία Λειτουργία των Προηγιασμένων Δώρων. Τι είναι λοιπόν αυτή η Λειτουργία και γιατί γίνεται μόνο κατά τη Μ. Τεσσαρακοστή;
Η Εκκλησία μας έχει εν χρήσει τρεις θ. Λειτουργίες κατά τις οποίες γίνεται Θυσία: Την Λειτουργία του αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, την Λειτουργία του αγίου Βασιλείου και τη Λειτουργία του αγίου Ιακώβου.
Όλες όμως αυτές οι Λειτουργίες έχουν πανηγυρικό και χαρμόσυνο χαρακτήρα. Όμως η Μ. Τεσσαρακοστή είναι πένθιμος περίοδος. Γι΄ αυτό η Εκκλησία μας όρισε να μη γίνονται οι Λειτουργίες αυτές παρά μόνο κατά τα Σάββατα και τις Κυριακές της Μ. Τεσσαρακοστής. (Κανόνας 49ος της εν Λαοδικεία Συνόδου). Οι παλιοί όμως χριστιανοί δεν μεταλάμβαναν των θείων Μυστηρίων, όπως εμείς σήμερα, αραιά και ποτέ. Ούτε καν μόνο κατά τα Σάββατα και τις Κυριακές, αλλά πολύ συχνότερα. Ο Μ. Βασίλειος σε μία επιστολή του αναφέρει ότι οι πιστοί της περιοχής του είχαν συνήθεια να μεταλαμβάνουν και τέσσερις και πέντε φορές την εβδομάδα! Γνώριζαν οι παλιοί Χριστιανοί ότι χωρίς συχνή μετάληψη των Αχράντων Μυστηρίων δεν είναι δυνατό να ζουν «εν Χριστώ». Ο Χριστός δεν είναι μία αφηρημένη ιδέα. Δεν είναι μία απρόσωπος δύναμη. Ο Χριστός είναι το Δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδας, είναι ο Υιός του Θεού, που σε ορισμένη χρονική στιγμή έγινε άνθρωπος «δι’ ημάς τους ανθρώπους και δια την ημετέραν σωτηρίαν» και σταυρώθηκε και πέθανε και ετάφη και ανέστη εκ νεκρών και ανελήφθη εν δόξη εις τους ουρανούς και «εκάθισεν εν δεξιά του Πατρός». Ο Χριστός είναι ακόμη, όπως είπε ο Ίδιος, «βρώσις και πόσις», δηλαδή φαγητό και ποτό. Στο Μυστήριο της θείας Ευχαριστίας ο Χριστός, ο «Αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου», αυτοπροσφέρεται στους πιστούς υπό τη μορφή του άρτου και του οίνου, τα οποία έχουν, κατά τρόπο απερινόητο και μυστηριώδη, μεταβληθεί σε αυτό τούτο το Άχραντο Σώμα Του και σε αυτό τούτο το Τίμιο Αίμα Του. Ο Χριστός είναι ο αγιασμός μας, το φως μας, η ζωή μας.
Πώς όμως θα κοινωνούν συχνά οι πιστοί, αφού θεία Λειτουργία δε γίνεται παρά μόνο κατά τα Σάββατα και τις Κυριακές της Μ. Τεσσαρακοστής; Η Εκκλησία μας βρήκε τρόπο: Καθόρισε να τελείται κατά τις άλλες μέρες της Μ. Τεσσαρακοστής μία άλλη Λειτουργία, η Λειτουργία των Προηγιασμένων Δώρων. Κατά τη Λειτουργία αυτή δεν τελείται Θυσία, δε γίνεται δηλαδή μεταβολή του άρτου και του οίνου σε Σώμα και Αίμα Χριστού. Αλλά τι γίνεται; Τα Τίμια Δώρα, ο Άρτος και ο Οίνος είναι έτοιμα, έχουν προαγιασθεί (γι’ αυτό και λέγεται Λειτουργία των Προηγιασμένων Δώρων) κατά την προηγηθείσα θεία Λειτουργία της Κυριακής, ή και του Σαββάτου είναι πλέον Σώμα και Αίμα Χριστού, και απλώς προσφέρονται προς μετάληψη στους πιστούς.
Εξηγούμεθα λεπτομερέστερα: Ο Ιερέας καθ’ έκαστη Κυριακή κόπτει το πρόσφορο το λεγόμενο «Αμνόν», δηλαδή το τετράγωνο εκείνο τεμάχιο της σφραγίδας που γράφει ΙΣ-ΧΣ ΝΙ-ΚΑ, και το τοποθετεί επάνω στο ιερό Δισκάριο. Μετ’ ολίγο, κατά τη στιγμή του «Σε υμνούμεν…», το τεμάχιο αυτό του άρτου θα μεταβληθεί δια της ευλογίας του Ιερέως σε αυτό τούτο το Σώμα του Κυρίου, όπως και ο οίνος, που είναι στο ιερό Ποτήριο, θα μεταβληθεί και αυτός σε αυτό τούτο το Αίμα του Κυρίου. Όταν όμως βρισκόμαστε στη πένθιμο περίοδο της Μ. Τεσσαρακοστής, ο Ιερέας, κατά τη Θ. Λειτουργία της Κυριακής, δεν θα κόψει ένα μόνο τεμάχιο εκ της σφραγίδας του προσφόρου, ωσάν αυτό που είπαμε ανωτέρω, αλλά περισσότερα (συνήθως τρία), ανάλογα προς τον αριθμό των Λειτουργιών των Προηγιασμένων που θα τελέσει κατά την εβδομάδα. Τα τεμάχια αυτά (που δεν κόπτονται όλα από ένα πρόσφορο, άλλα ένα από κάθε πρόσφορο), γι’ αυτό και λέμε ότι τα πρόσφορα κατά την περίοδο της Μ. Τεσσαρακοστής ,πρέπει να τα φέρνουμε την Κυριακή και όχι τις άλλες μέρες, θα τα ευλογήσει κατά την ώρα που πρέπει και αυτά θα μεταβληθούν σε Σώμα Χριστού. Από αυτά το ένα θα χρησιμοποιηθεί για τη θεία Μετάληψη της ημέρας εκείνης (Κυριακής), τα άλλα (συνήθως δύο) θα εμβαπτισθούν στο ιερό Ποτήριο, όπου το άγιο Αίμα του Κυρίου, και θα φυλαχθούν σε ειδικό κιβώτιο, το ιερό Αρτοφόριο, για τις Λειτουργίες των Προηγιασμένων Δώρων που θα γίνουν εντός της εβδομάδας. Κατ’ αυτές τις Λειτουργίες ο Ιερέας θα προσφέρει στους πιστούς προς μετάληψη τα Προηγιασμένα αυτά Δώρα. Βλέπετε πόσο ωραία και πόσο σοφά τα έχει όλα καθορίσει η Εκκλησία μας!
Η Λειτουργία των Προηγιασμένων είναι συνυφασμένη με Εσπερινό, είναι δηλαδή βραδινή. Αυτό έχει θεσπιστεί, διότι οι παλιοί Χριστιανοί κατά τις ημέρες της Μ. Τεσσαρακοστής διετέλουν τελείως άσιτοι (νηστικοί) μέχρι των εσπερινών ωρών. Μπορούσαν λοιπόν να εκκλησιαστούν και να κοινωνήσουν κατά τις εσπερινές ώρες. Σήμερα η Λειτουργία των Προηγιασμένων τελείται και κατά την εσπέρα, της Τετάρτης, αφού τις Παρασκευές έχουμε τους Χαιρετισμούς της Παναγίας μας, όπως έχουμε θεσπίσει στην ενορία μας, συνηθέστερα όμως τελείται κατά τις πρωινές ώρες προς διευκόλυνση των πιστών. Η Λειτουργία αυτή δεν έχει τον πανηγυρικό και θριαμβευτικό τόνο των άλλων Λειτουργιών, αλλά δεσπόζει σε αυτή το πένθιμο και κατανυκτικό στοιχείο.
Να τελειώσουμε με κάποια πρακτικά. Η Λειτουργία των Προηγιασμένων τελείται όλες τις Τετάρτες και Παρασκευές της Μ. Τεσσαρακοστής. Κατά τη Μεγάλη Εβδομάδα τελείται μόνο τις τρεις πρώτες μέρες αυτής (Μ. Δευτέρα, Μ. Τρίτη και Μ. Τετάρτη). Επίσης τελείται και κατά τις ημέρες εορτών που πέφτουν μέσα στην περίοδο της Μ. Τεσσαρακοστής, όπως του Αγίου Χαραλάμπους και των Αγίων Τεσσαράκοντα. Δεν τελείται ποτέ κατά τα Σάββατα και τις Κυριακές της Μ. Τεσσαρακοστής, καθώς και κατά τις Λειτουργίες αυτές δεν τελείται Θυσία, αλλά τα Τίμια Δώρα έχουν προαγιασθεί. Τα Σάββατα της Μ. Σαρακοστής τελείται η Θ. Λειτουργία του Αγ. Ι. του Χρυσοστόμου, ως γνωστόν, και την Κυριακή του Μ. Βασιλείου. Ο Ιερέας, λοιπόν και αν κρατήσει τα ονόματα, κατά την Προηγιασμένη, δεν θα τα μνημονεύσει, στην Πρόθεση, αλλά θα τα αφήσει για τη Λειτουργία του Σαββάτου ή της Κυριακής. Να σημειώσουμε τέλος ότι, κατά τη Λειτουργία των Προηγιασμένων δε γίνονται μνημόσυνα.

Ο Κύριος αναζητά κτίστες, όχι καταστροφείς!

Σ’ αυτά τα λόγια συμπυκνώνονται όλες οι προσπάθειες που πρέπει να καταβάλλουμε εδώ στη γη, στη χοϊκή γη και με το χοϊκό, φυσικό σώμα μας. Τί νόημα πρέπει να έχει ο μόχθος μας, που ν’ αποσκοπεί; Στην απόκτηση δύο συνηθειών: πρώτον, ν’ αποφεύγουμε το κακό και δεύτερον, να κάνουμε το καλό. Σχετικά με το τί είναι καλό και τί κακό μας πληροφορεί μεν η συνείδησή μας, εν μέρει όμως και όχι ξεκάθαρα, διότι είναι σκοτισμένη από την αμαρτία· απεναντίας η διδασκαλία του Χριστού μας μιλάει πλήρως και ολοκάθαρα γι’ αυτό που είναι καλό και αυτό που είναι κακό. Αδελφοί, τί ζητά από εμάς ο Χριστός μας; Μας ζητά, όπωςτο ιερό των εκκλησιών μας στρέφεται πάντοτε προς την ανατολή, έτσι και οι ψυχές μας να στρέφονται πάντοτε προς το καλό. Να αφήνουμε πίσω μας το κακό ν’ αφήνουμε το κακό πίσω στις σκιές ν’ αφήνουμε το κακό στην άβυσσο της λήθης ν’ αφήνουμε το κακό στο σκοτάδι του παρελθόντος· να επεκτείνουμε τον εαυτό μας προς το καλό· να σκεπτόμαστε το καλό, να λαχταράμε το καλό, να μιλούμε για το καλό, να πράττουμε το καλό. Ο Κύριος αναζητά κτίστες, όχι καταστροφείς. Εκείνος ο οποίος κτίζει το καλό, ταυτοχρόνως με την ίδια πράξη καταστρέφει το κακό. Αλλά όποιος πάει να καταστρέψει το κακό, σύντομα λησμονά πως να οικοδομεί το καλό και μεταμορφώνεται σε κακοποιό.
Ο απόστολος του Χριστού μας διδάσκει: Μισείτε το κακό και προσκολλάστε στο καλό (Ρωμ. 12:9). Μισείτε το κακό, αλλά μη μισείτε τον άνθρωπο ο οποίος διαπράττει το κακό, διότι αυτός είναι ασθενής. Αν μπορείτε ας θεραπεύσετε τον άρρωστο άνθρωπο, άλλα μη τον σκοτώσετε με το μίσος σας. Προσκολληθείτε στο καλό και μόνο σ’ αυτό, διότι το καλό πηγάζει από το Θεό και Αυτός είναι η Κιβωτός κάθε καλού.
Ω, Αγαθέ και Πολυεύσπλαχνε Κύριε, δίδαξε μας ν’ αποφεύγουμε το κακό και να πράττουμε το αγαθό για χάρη της δίκης Σου δόξας και της δικής μας σωτηρίας.
Γιατί σου ανήκει κάθε δόξα, τιμή και προσκύνηση στους αιώνες. Αμήν.

Τα δάκρυα της μετανοίας

Έστειλε -λέει- ο Θεός τρεις αγγέλους να του φέρουν την πολυτιμότερη σταγόνα που υπάρχει πάνω στη γη.
Ήλθε ο πρώτος και του έφερε μια σταγόνα από την τελευταία ρανίδα του αίματος ενός ήρωα που ξεψυχούσε στο πεδίο της τιμής.
Αργότερα ήλθε ο δεύτερος και του έφερε μιαν άλλη σταγόνα. Ήταν από τον τίμιο ιδρώτα μιας χήρας μάνας, που ζύμωνε το ψωμί των παιδιών της.
Τέλος ήλθε και ο τρίτος που έφερε ένα δάκρυ. Το απέσπασα -είπε- από το εξομολογητάρι. Είναι μια σταγόνα από τα δάκρυα μετάνοιας ενός αμαρτωλού.
Το κοίταξε ο Θεός, το θαύμασε, και είπε:
- Αυτή είναι η πιο πολύτιμη σταγόνα. Είναι η ίδια με του Πέτρου που όταν αλέκτωρ εφώνησε «εξελθών έξω έκλαυσεν πικρώς».
Είναι η μια και μόνη σταγόνα που μπορεί να σβύσει την «γέενα του πυρός της κολάσως».

Οι αρετές των αγίων έχουν μεγάλη παιδαγωγική αξία.

Να ζηλεύετε την αρετή αυτών των δικαίων ανδρών, την ανεξικακία τους προς εκείνους που τους αδικούσαν, την μακροθυμία τους προς εκείνους που τους έβλαπταν, την υπερβολική τους σωφροσύνη.
Υπάρχει η συνήθεια στους ζωγράφους όταν πρόκειται να ζωγραφίσουν κάποια παρόμοια εικόνα κάποιου, να βάζουν να κάθονται κοντά τους μια και δυο και τρείς ημέρες εκείνους, τους οποίους πρόκειται να ζωγραφίσουν, ώστε, παρατηρώντας συνεχώς την όψη τους, να διατηρήσουν με απόλυτη ακρίβεια τη μορφή τους. Επειδή λοιπόν κι εμείς τώρα πρόκειται να ζωγραφίσουμε, όχι εικόνα σωματικής μορφής, αλλά κάλλος ψυχής και νοητή ομορφιά, και σήμερα στρέφοντας όλοι προς το Δαυίδ την προσοχή, ας αποτυπώσετε την ομορφιά του ενάρετου εκείνου ανθρώπου στις δικές σας ψυχές, όπως και την πραότητα, την ημερότητα, τη μεγαλοψυχία και όλη την άλλη αρετή του. Γιατί άν οι εικόνες του σώματος φέρνουν κάποια παρηγοριά σε εκείνους που τις βλέπουν, πολύ περισσότερο οι εικόνες της ψυχής. Την πνευματική εικόνα τίποτε δεν σε εμποδίζει να την μεταφέρεις όπου θέλεις. Αφού λοιπόν την εναποθέσεις στο άδυτο θησαυροφυλάκιο της διανοίας σου, οπουδήποτε κι αν βρίσκεσαι θα μπορείς να την ατενίζεις συνεχώς και να καρπώνεσαι μεγάλη ωφέλεια απ΄αυτή.
Οι αρετές των αγίων, αν θέλουμε να προσέχουμε, μπορούν να μας παρέχουν τόσο μεγάλη ωφέλεια, ώστε να διεγείρουν κι εμας να αποκτήσουμε τον ίδιο με εκείνους ζήλο.
Αυτό ακριβώς κάνουν όλοι οι άγιοι, οταν τους συμβεί κάτι το καλό, προσκαλούν να λάβουν μέρος στη δοξολογία του Θεού, όχι μόνο τους ανθρώπους, αλλά και ολόκληρη την δημιουργία. Γιατί τίποτε δεν είναι τοσο σπουδαίο για το Θεό, όσο το να είμαστε ευγνώμονες, και όχι μονο κατα τον καιρό της ευημερίας, αλλά και όταν τα πράγματα είναι αντίθετα. Αυτό προ πάντων είναι θυσία, αυτό είναι η μεγαλύτερη προσφορά. Έτσι ο Ιώβ αναγνωριζόταν απο τον Θεό, έτσι ο Παύλος, έτσι ο Ιακώβ, έτσι ο καθένας απο τους δικαίους, δείχνοντας την ευγνωμοσύνη του και την ευχαριστία του προς το Θεό, προ πάντων στις δύσκολες και αντίξοες περιστάσεις.

Διδάσκουν την ταπείνωση

Τέτοιοι είναι όλοι οι άγιοι, όταν απολαύσουν μεγαλύτερη τιμή, τότε ταπεινώνονται περισσότερο.
Τέτοια είναι η συνήθεια των αγίων, αν διαπράξουν κάποιο κακό το γνωστοποιούν δημόσια και κάθε μέρα θρηνούν και το κάνουν σε όλους ολοφάνερο. Άν αντίθετα πράξουν κάτι γεναίο και μεγάλο, το κρύβουν και το λησμονούν.

Προσεύχονται για όλους

Οι άγιοι δεν φροντίζουν μόνο για τον εαυτό τους, αλλά σαν να είναι η οικουμένη ενα σπίτι και το πλήθος των ανθρώπων ενα σώμα, ετσι παρακαλούν τον Θεό για όλους.
Οι άγιοι είναι παρα πολυ ήπιοι και φιλάνθρωποι και προς τους συγγενείς τους και προς τους ξένους, και την ημερότητα τους αυτη τη δείχνουν ακόμη και στα άλογα ζώα. Γι΄ αυτό και κάποιος σοφός έλεγε » ο δίκαιος άνθρωπος δείχνει ευσπλαχνία και προς τα ζώα του». Εάν λοιπόν ευσπλαχνίζεται τα ζώα του, δεν είναι φυσικό να ευσπλαχνίζεται πολύ περισσότερο τους ανθρώπους
Οι δίκαιοι και οι άγιοι είναι φιλόστοργοι και γεμάτοι αγάπη και με ευκολία θα προτιμούσαν να υποφέρουν τα πάντα για χάρη της σωτηρίας των άλλων.

Είναι λιμάνια γαλήνης

Να επισκέπτεσαι με σκοπό να διδαχθείς αγίους άνδρες, που ζούν μόνιμα στις ερημιές. Είναι λιμάνι γεμάτο γαλήνη. Είναι σαν τους φάρους που τοποθετημένοι στην είσοδο των λιμανιών φωτίζουν απο ψηλά εκείνους που έρχονται απο μακριά και προσελκύουν όλους ανεξαιρέτως προς τη δική τους γαλήνη, μη αφήνοντας να ναυαγήσουν εκείνους που προσβλέπουν σ΄αυτούς, μη αφήνοντας να ζούν στο σκοτάδι εκείνους που έχουν στραμμένα προς τα εκεί τα βλέμματα τους. Πήγαινε στις σκηνές των αγίων, όταν καταφεύγεις σε μοναστήρι αγίου ανθρώπου, είναι σαν να πηγαίνεις απο την γή στον ουρανό. Δέν βλέπεις εκεί όσα βλέπεις στο σπίτι, είναι απο όλα καθαρός ο τόπος εκείνος, επικρατεί πολλή σιγή και ησυχία, δεν υπάρχει εκεί το δικό μου και το δικό σου. Αν μείνεις εκεί και μια μόνο ημέρα ή και δεύτερη, τότε θα αισθανθείς περισσότερο την πνευματική αγαλλίαση.
Ο άγιος είναι ήμερος, πράος, πενθεί, θρηνεί για τις δικές του αμαρτίες και των άλλων. Εκείνος επομένως που λέει ανόητα αστεία δεν είναι άγιος. » Ο τοίνυν τα ευτράπελα λέγων, ουχ άγιος «
Οι άγιοι εχουν την ψυχική δύναμη να δαμάζουν τα πάθη. Πρίν πέσουν ( στην αμαρτία ) σηκώνονται, αναχαιτίζουν τον εαυτό τους, επειδή είναι νηφάλιοι και διαρκώς επαγρυπνούν.

Γνώρισμα των αγίων να δοξολογούν για όλα τον Θεό.

Προ πάντων αυτό είναι το γνώρισμα των δικαίων, το να ευχαριστούν διαρκώς και για όλα τον Θεό.

Οι άγιοι φροντίζουν για όλους χωρίς διακρίσεις.

Αν δούμε εναν κοσμικό άνθρωπο σε δύσκολη θέση, ας του απλώνουμε χέρι βοηθείας. Ας μην ενδιαφερόμαστε μόνο για όσους ζουν στα βουνά. Όχι οταν δούμε μοναχό στη φυλακή, τότε να τον επισκεπτόμαστε, και όταν δούμε εναν κοσμικό να μην τον επισκεπτόμαστε. Αδελφός μας είναι και αυτός.

Οι άγιοι είναι οι ευτυχέστεροι των ανθρώπων

Πραγματικά δεν υπάρχει κανείς πιο ευτυχισμένος, απο εκείνον που απολαμβάνει την εύνοια του Θεού.

Οι άγιοι μάχονται για την αλήθεια και όχι για προσωπικά θέματα

Αυτό προ πάντων είναι δείγμα ψυχής που ξέρει να φιλοσοφεί, για όσα δυσάρεστα κάνουν σ΄αυτή να μην αμύνεται, για εκείνα όμως που γίνονται εναντίον του Θεού να επιτίθεται με οξύτητα. Πολλοί κάνουν τα αντίθετα απο αυτά, δηλαδή τα όσα γίνονται εναντίον του Θεού τα παραβλέπουν, ενω τα όσα γίνονται σ΄αυτούς τα εκδικούνται με μεγάλη οξύτητα. Οι άγιοι όμως δεν ενεργούσαν έτσι, αλλά ησαν φοβεροί τιμωροί των όσων γίνονταν εναντίον του Θεού, ενω παρέβλεπαν τα όσα γίνονταν εναντίον τους.

Ένας ενάρετος μπορεί να σώσει πολλούς

Απο την αρετή λοιπόν του ενός επωφελούνται και απολαμβάνουν και πολλοί απο τους πονηρούς. Με την κακία όμως των πολλών δεν συμβαίνει το ίδιο, και ένας μόνο δηλαδή ενάρετος να ζεί ανάμεσα σε πολλούς κακούς δε διαφθείρεται και δεν καταστρέφεται μαζί τους. Αλλά ένας μόνο άνθρωπος που ζεί ορθά μπορεί να σώσει απο την οργή του Θεού ολόκληρο πλήθος, ενω μια ολόκληρη διεφθαρμένη πόλη δεν έχει την δύναμη να παρασύρει στην δική της ανήθικη ζωή και στην τιμωρία που την ακολουθεί ούτε να υποτάξει αυτόν που ζεί ενάρετα. Και αυτό φαίνεται καθαρά στην περίπτωση του Νώε, ενώ δηλαδή όλοι καταστράφηκαν, αυτός ηταν ο μόνος που σώθηκε ( και απο την διαφθορά και απο τον κατακλεισμό).

Τους αγίους αυτούς άνδρες δεν τους θαυμάζουμε για τα θαύματα που επετέλεσαν, γιατί αυτά οφείλονται εξ ολοκλήρου στη δύναμη του Θεού, αλλά τους θαυμάζουμε γιατί παρουσίασαν αγγελική ζωή. Και η ζωή αυτή είναι καρπός και της ενισχύσεως του Θεού και της δικής τους προθυμίας.

Ωφελεί τα παιδιά να βλέπουν τους Αγίους συνομηλίκους τους;

Πώς είναι οι άγιοι αλήθεια; Ένα ερωτήματα που ακούει πολύ συχνά ένας δάσκαλος από παιδικά χείλη. Στη σημερινή εποχή, την εποχή της εικόνας και της πληροφόρησης, η «εικόνα» των αγίων είναι άγνωστη στα περισσότερα παιδιά. Το πρόσωπο του Χριστού τους είναι κάπως οικείο, οι άγιοι παντελώς ξένοι. Κι όμως, στο ερώτημα «τί είναι οι άγιοι», η απάντηση έρχεται από τα ίδια τα στόματα των παιδιών αυθόρμητα και απλά: κάποιοι άνθρωποι που πίστευαν πολύ στον Θεό, που αγάπησαν πολύ τον Χριστό και έδωσαν ακόμη και τη ζωή τους γι’ Αυτόν. Απάντηση που πραγματικά αγγίζει την αλήθεια, αφού οι άγιοι είναι οι γνήσιοι «φίλοι» του Χριστού, αυτοί που έκαναν το θέλημά Του θέλημά τους και τη ζωή Του ζωή τους.
Αλλά σε μια κοινωνία σαν τη δική μας σήμερα, όπου κυρίαρχη λέξη είναι η λέξη διαφθορά είναι πολύ δύσκολο για τον καθένα μας, πολύ περισσότερο για ένα παιδί, να φανταστεί κάτι απόλυτα καθαρό και υγιές. Όμως εμείς, μικροί και μεγάλοι, δεν χρειάζεται να φανταστούμε, αλλά να γνωρίσουμε. Να γνωρίσουμε σε βάθος τους αγίους μας και τους αγίους γέροντες της εποχής μας. Τη ζωή τους και τη διδασκαλία τους. Γιατί οι άγιοί μας έζησαν με απλότητα και δίδαξαν με απλότητα για να τους καταλαβαίνουν όλοι, ακόμη και τα παιδιά. Να γνωρίσουμε τους αγώνες τους για να αποκτήσουν καθαρότητα και να διατηρηθούν καθαροί, τους αγώνες τους για να μείνουν πιστοί στην αγάπη τους για τον Χριστό και τους συνανθρώπους τους. Να τους γνωρίσουμε με σεβασμό και διακριτικότητα, γιατί πολλές φορές μέσα στη λαχτάρα μας να μάθουμε όλο και περισσότερα γι’ αυτούς και να τα μεταδώσουμε στα παιδιά μας, λειτουργούμε με αδιακρισία και τελικά με ασέβεια.
Τον τελευταίο καιρό έχουν κυκλοφορηθεί βιβλία για παιδιά, που περιγράφουν στιγμιότυπα από την παιδική ζωή αγίων της Εκκλησίας μας ή αγίων Γερόντων με την ανάλογη εικονογράφηση. Και διερωτώμεθα: Κι αν ακόμη οι πληροφορίες για πραγματικά γεγονότα -και όχι υποθέσεις ή φαντασίες- προέρχονται από έγκυρες πηγές, είμαστε σίγουροι ότι γίνε­ται σωστή ερμηνεία τους; Όταν αδυνατούμε να κατανοήσουμε τους αν­θρώπους που συναναστρεφόμαστε καθημερινά και παρερμηνεύουμε τα λόγια και τη συμπεριφορά τους, των παιδιών ή των φίλων μας ή ακόμη και του πνευματικού μας, δεν είναι παρακινδυνευμένο να αντλούμε συμπεράσματα και διδάγματα από τα λόγια και τις πράξεις ενός παιδιού, αν και μετέπειτα αγίου; Και, το σπουδαιότερο: Είναι ωφέλιμο για τα παιδιά να βλέπουν τον άγιο ως κάποιο συνομήλικό τους, έστω με άγιες συνήθειες και εξαιρετικές αρετές; Κι αν ο άγιος γνώρισε τον Χριστό σε μεγαλύτερη ηλικία, η αναφορά σε πτυχές της νεανικής ζωής του -και μάλιστα εικονογραφημένες- δεν αποτελεί βλασφημία αλλά και πρόκληση για τα παιδιά, όπως η απεικόνιση «προσωπικών στιγμών» του Αγ. Αυγουστίνου πριν την μετάνοια του; Τελικά προσφέρουν τα βιβλία αυτά στην ψυχή των παιδιών, στην κατάρτιση τους και στη σχέση τους με τον άγιο;
Δεν χρειάζεται, όμως, να κουραστούμε για να επινοήσουμε επιχει­ρήματα που απαντούν στους προβληματισμούς μας αυτούς προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση, διότι έχει απαντήσει η ίδια η Εκκλησία οριστικά και αμετάκλητα εδώ και 2000 χρόνια.
Οι άγιοι Ευαγγελιστές κράτησαν μακριά από τη δημοσιότητα τα παιδικά χρόνια του Χριστού, παρ’ ότι η Παναγία θα ήταν η εγκυρότατη πηγή για τέτοιου είδους πληροφορίες. Τα γεγονότα της παιδικής ζωής του Χριστού που κατέγραψε ο Ευαγγελιστής Λουκάς, Περιτομή, Υπα­παντή και τον Ιησού 12ετή στο Ναό, είναι γεγονότα που δεν παρουσιάζουν απλά τον Χριστό ως βρέφος η παιδί, αλλά Τον διακηρύττουν Διδάσκαλο, Θεάνθρωπο και Σωτήρα.
Την ίδια διακριτικότητα τήρησε η Εκκλησία και για τη ζωή της Παναγίας. Κάνοντας μία εξαίρεση, συμπεριέλαβε στη λειτουργική της πράξη το γεγονός της Εισόδου της Θεοτόκου στα Αγια των Αγίων, παρα­λαμβάνοντας το -επιλεκτικά- από την Ιερά Παράδοση. Και αυτό, γιατί η Είσοδος της Θεοτόκου στο Ναό στην ηλικία των 3 ετών άνοιξε την πύλη της δικής μας σωτηρίας. Επί πλέον και η ορθόδοξη εικονογραφία, όταν απεικονίζει τον Χριστό ή την Παναγία σε βρεφική ή παιδική ηλικία παραμένει πάντα ιεροπρεπής, παραπέμποντας στον Θεάνθρωπο ή στην Θεοτόκο αντίστοιχα.
Η Ορθόδοξη Παράδοση μας έχει δείξει τον τρόπο προσέγγισης των αγίων: με πολλή αγάπη -απαλλαγμένη από περιττούς συναισθηματι­σμούς- με ειλικρινή διάθεση μαθητείας και, κυρίως, με ευλάβεια.
Με την ίδια προσοχή και ευλάβεια μας καλεί η Εκκλησία να οδη­γήσουμε και τα παιδιά κοντά στους αγίους, για να μάθουμε όλοι μας πως πραγματικά είναι οι άγιοι, οι αληθινές εικόνες του Χριστού. Και, ακο­λουθώντας με ακρίβεια τα δικά τους βήματα, μικροί και μεγάλοι, να φθάσουμε και εμείς μέσω αυτών στον Χριστό, τον Αληθινό Θεό μας!

Ποια είναι η γνήσια αγάπη;

Αγάπη προς τον Θεό.

Κατ’ εμέ η αγάπη είναι τριών ειδών: η σαρκική αγάπη, η οποία είναι γεμάτη πνευματικά μικρόβια, η κοσμική αγάπη, η οποία είναι φαινομενική, τυπική, υποκριτική, δίχως βάθος, και η πνευματική αγάπη, η οποία είναι αληθινή, η αγνή, η ακριβή αγάπη. Αυτή η αγάπη είναι αθάνατη!
Να έχετε το νου σας συνέχεια στο Θεό. Να λέτε την ευχή, να μιλάτε με το Θεό. Όταν ο άνθρωπος κάνει αυτήν την εργασία, κατ’ αρχάς νιώθει λίγο την αγάπη του Θεού και αργότερα, όσο προχωράει, την νιώθει όλο και πιο πολύ. Ο νους του βρίσκεται μόνιμα πλέον στον Θεό, και δεν τον συγκινεί τίποτα πλέον το γήινο και το μάταιο. Στην καρδιά του φουντώνει η αγάπη προς το Θεό, γεμίζει και δε θέλει πια να σκέφτεται τίποτα άλλο εκτός από τον Θεό. Αδιαφορεί για όλα τα του κόσμου και σκέφτεται συνέχεια τον Ουράνιο Πατέρα. Βλέπεις, όσοι ασχολούνται με εφευρέσεις, απορροφούνται από την επιστήμη. Πού είναι όμως η δική μας απορρόφηση από τον Χριστό;
Όταν ανάψει η πνευματική αγάπη, φλογίζεται όλο το στήθος. Όλο το στήθος γίνεται μια φλόγα. Καίγεται ο άνθρωπος από τη μεγάλη γλυκιά φλόγα της αγάπης του Θεού, πετάει, αγαπάει με αγάπη πραγματική, μητρική. Αυτή η εσωτερική φλόγα, την οποία ανάβει ο ίδιος ο Χριστός με την αγάπη Του, θερμαίνει το σώμα πολύ περισσότερο από την αισθητή φωτιά και έχει τη δύναμη να καίει κάθε σκουπίδι, κάθε κακό λογισμό καθώς και κάθε κακή επιθυμία και άσχημη εικόνα. Τότε η ψυχή αισθάνεται και τις θείες ηδονές που δεν συγκρίνονται με καμιά άλλη ηδονή!
Τι μεγάλο κακό κάνουμε οι περισσότεροι άνθρωποι να μη θέλουμε να δώσουμε την αγάπη μας στον Χριστό, αλλά να την χαραμίζουμε σε γήινα, φθηνά και μάταια πράγματα! Μια ζωή ακόμη και χιλίων ετών, και χιλιάδες καρδιές να έχει κανείς, δεν φθάνουν για να τις δώσει στον Χριστό για την μεγάλη αγάπη που μας έδειξε και που μας δείχνει συνέχεια: μας συγχωρεί, μας ανέχεται και καθαρίζει τις βρώμικες ψυχές μας με το θεϊκό του αίμα.
Κανείς δεν μπορεί να συλλάβει πόσο αγαπάει ο Θεός τον άνθρωπο! Η αγάπη Του δεν συγκρίνεται με τίποτε! Δεν έχει όρια! Είναι τόσο μεγάλη που, κάτι ελάχιστο αν αισθανθεί ο άνθρωπος από την αγάπη αυτήν, η πήλινη καρδιά του δεν μπορεί να την αντέξει∙ διαλύεται, γιατί είναι πηλός.
Όταν δώσει κανείς την καδιά του στον Θεό, όλα τα αγαπάει∙όχι μόνο όλους τους ανθρώπους. Αλλά και τα πουλιά και τα δένδρα, ακόμη και τα φίδια.
Αν μεθύσει ο άνθρωπος πνευματικά με το ουράνιο κρασί, η ζωή του εδώ στη γη γίνεται μαρτυρική, με την καλή όμως έννοια. Αχρηστεύεται για τον κόσμο, αδιαφορεί για καθετί γήινο και όλα τα θεωρεί «σκύβαλα». Η ουράνια μέθη είναι καλή, αλλά πρέπει να είναι κανείς συνέχεια εκεί, στο ατέλειωτο βαρέλι, το ουράνιο. Εύχομαι να βρείτε την παραδεισένια θεία κάνουλα και να πίνετε και να μεθάτε συνέχεια από το παραδεισένιο κρασί!

Αγάπη προς τον πλησίον

«Μηδείς το εαυτού ζητείτω αλλά το του ετέρου έκαστος», λέει ο Απόστολος Παύλος. Όλη η βάση στην πνευματική ζωή εδώ είναι: να ξεχνάω τον εαυτό μου με την καλή έννοια και να σκέφτομαι τον άλλο, να συμμετέχω στον πόνο, στην δυσκολία του άλλου. Να μην κοιτάζω πώς να ξεφύγω την δυσκολία, αλλά πώς να βοηθήσω τον άλλο, πώς να τον αναπαύσω.
Όσοι έχουν κοσμική αγάπη μαλώνουν ποιος να αρπάξει περισσότερη αγάπη για τον εαυτό του. Όσοι όμως έχουν την πνευματική, την ακριβή αγάπη μαλώνουν ποιος να δώσει περισσότερη αγάπη στον άλλο. Αγαπούν χωρίς να σκέφτονται αν τους αγαπούν ή δεν τους αγαπούν οι άλλοι, ούτε ζητούν από τους άλλους να τους αγαπούν. Θέλουν όλο να δίνουν και δίνονται, χωρίς να θέλουν να τους δίνουν και να τους δίνονται. Αυτοί οι άνθρωποι αγαπιούνται απ’ όλους, αλλά πιο πολύ απ’ τον Θεό, με τον Οποίο και συγγενεύουν.
Μέσα στον πόνο κρύβεται περισσότερη αγάπη από την κανονική. Γιατί, όταν πονάς τον άλλο, τον αγαπάς λίγο παραπάνω. Αγάπη με πόνο είναι να σφίξεις στην αγκαλιά σου έναν αδελφό σου που έχει δαιμόνιο και το δαιμόνιο να φύγει. Γιατί η «σφιχτή» αγάπη, η πνευματική αγάπη με πόνο, δίνει παρηγοριά θεϊκή στα πλάσματα του Θεού, πνίγει δαίμονες, ελευθερώνει ψυχές και θεραπεύει τραύματα με το βάλσαμο της αγάπης του Χριστού που χύνει. Ο πνευματικός άνθρωπος είναι όλος ένας πόνος. Λειώνει από τον πόνο για τους άλλους, εύχεται, παρηγορεί. Και ενώ παίρνει τον πόνο των άλλων, είναι πάντα χαρούμενος, γιατί ο Χριστός του παίρνει τον πόνο και τον παρηγορεί πνευματικά.
Για να χαίρεται κανείς αληθινά, πνευματικά, πρέπει να αγαπάει, και για να αγαπάει, πρέπει να πιστεύει. Δεν πιστεύουν οι άνθρωποι και γι’ αυτό δεν αγαπούν, δεν θυσιάζονται και δεν χαίρονται. Αν πίστευαν θα αγαπούσαν, θα θυσιάζονταν και θα χαίρονταν. Από τη θυσία βγαίνει η μεγαλύτερη χαρά!
Όταν αγαπάς, χαίρεσαι. Και όταν αυξηθεί η αγάπη, τότε ο άνθρωπος δεν ζητάει την χαρά για τον εαυτό του, αλλά θέλει να χαίρονται οι άλλοι. Η θεϊκή χαρά έρχεται με το δόσιμο!
Κάποτε ένας απλός άνθρωπος παρακαλούσε τον Θεό να του δείξει πως είναι ο Παράδεισος και η κόλαση. Ένα βράδυ λοιπόν στον ύπνο του άκουσε μια φωνή να του λέει:
«Έλα, να σου δείξω την κόλαση». Βρέθηκε τότε σ’ ένα δωμάτιο, όπου πολλοί άνθρωποι κάθονταν γύρω από ένα τραπέζι και στη μέση ήταν μια κατσαρόλα γεμάτη φαγητό. Όλοι όμως οι άνθρωποι ήταν πεινασμένοι, γιατί δεν μπορούσαν να φάνε. Στα χέρια τους κρατούσαν από μια πολύ μακριά κουτάλα∙ έπαιρναν από την κατσαρόλα το φαγητό, αλλά δεν μπορούσαν να φέρουν την κουτάλα στο στόμα τους. Γι’ αυτό άλλοι γκρίνιαζαν, άλλοι φώναζαν, άλλοι έκλαιγαν…
Μετά άκουσε την ίδια φωνή να του λέει: «Έλα τώρα να σου δείξω και τον Παράδεισο» . Βρέθηκε τότε σ’ ένα άλλο δωμάτιο όπου πολλοί άνθρωποι κάθονταν γύρω από ένα τραπέζι όμοιο με το προηγούμενο και στη μέση ήταν πάλι μια κατσαρόλα με φαγητό και είχαν τις ίδιες μακριές κουτάλες. Όλοι όμως ήταν χορτάτοι και χαρούμενοι, γιατί ο καθένας έπαιρνε με την κουτάλα του φαγητό από την κατσαρόλα και τάιζε τον άλλο. Κατάλαβες τώρα κι εσύ πώς μπορείς να ζεις από αυτήν την ζωή τον Παράδεισο;

Η αγιότητα των γονέων είναι η καλύτερη εν Κυρίω αγωγή(π. Πορφύριος)

Να βλέπομε τον Θεό στο πρόσωπο των παιδιών και να δώσομε την αγάπη του Θεού στα παιδιά. Να μάθουν και τα παιδιά να προσεύχονται. Για να προσεύχονται τα παιδιά, πρέπει να έχουν αίμα προσευχομένων γονέων. Εδώ πέφτουν έξω μερικοί και λένε: «Εφόσον οι γονείς προσεύχονται, είναι ευσεβείς, μελετούν την Αγία Γραφή και τα παιδιά τα ανάθρεψαν »εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου»[1], επόμενο είναι να γίνουν καλά παιδιά». Ορίστε, όμως, που βλέπομε αντίθετα αποτελέσματα λόγω της καταπιέσεως.
Δεν είναι αρκετό να είναι οι γονείς ευσεβείς. Πρέπει να μην καταπιέζουν τα παιδιά, για να τα κάνουν καλά με τη βία. Είναι δυνατό να διώξομε τα παιδιά απ’ τον Χριστό, όταν ακολουθούμε τα της θρησκείας με εγωισμό. Τα παιδιά δεν θέλουν καταπίεση. Μην τα εξαναγκάζετε να σας ακολουθήσουν στην εκκλησία. Μπορείτε να πείτε: «Όποιος θέλει, μπορεί να έλθει τώρα μαζί μου ή αργότερα». Αφήστε να μιλήσει στις ψυχές τους ο Θεός. Η αιτία που μερικών ευσεβών γονέων τα παιδιά, όταν μεγαλώσουν, γίνονται ατίθασα κι αφήνουν και την Εκκλησία κι όλα και τρέχουν αλλού να ικανοποιηθούν είναι αυτή η καταπίεση που τους ασκούν οι «καλοί» γονείς. Οι τάχα «ευσεβείς» γονείς, που είχαν τη φροντίδα να κάνουν τα παιδιά τους «καλούς χριστιανούς», μ’ αυτή την αγάπη τους, την ανθρώπινη, τα καταπίεσαν κι έγινε το αντίθετο. Πιέζονται, δηλαδή, όταν είναι μικρά τα παιδιά κι όταν γίνουν δεκάξι χρονώ, δεκαεφτά ή δεκαοχτώ, φθάνουν στο αντίθετο αποτέλεσμα. Αρχίζουν από αντίδραση να πηγαίνουν με παλιοπαρέες και να λένε παλιόλογα.
Ενώ, όταν αναπτύσσονται μέσα στην ελευθερία, βλέποντας συγχρόνως το καλό παράδειγμα των μεγάλων, χαιρόμαστε να τα βλέπομε. Αυτό είναι το μυστικό, να είσαι καλός, να είσαι άγιος, για να εμπνέεις, να ακτινοβολείς. Η ζωή των παιδιών φαίνεται να επηρεάζεται απ’ την ακτινοβολία των γονέων. Επιμένουν οι γονείς: «Άντε να εξομολογηθείς, άντε να μεταλάβεις, άντε να κάνεις εκείνο….». Τίποτα δεν γίνεται. Ενώ βλέπει εσένανε; Αυτό που ζεις, αυτό και να ακτινοβολείς. Ακτινοβολεί ο Χριστός μέσα σου; Αυτό πηγαίνει στο παιδί σου. Εκεί βρίσκεται το μυστικό. Κι αν γίνει αυτό, όταν το παιδί είναι μικρό στην ηλικία, δεν θα χρειασθεί να κοπιάσει πολύ, όταν μεγαλώσει. Πάνω σ’ αυτό το θέμα ακριβώς ο σοφός Σολομών χρησιμοποιεί μια ωραιότατη εικόνα, τονίζοντας τη σημασία που έχει το καλό ξεκίνημα, η καλή αρχή, το καλό θεμέλιο. Λέγει σ’ ένα σημείο: «Ο ορθρίσας προς αυτήν (την σοφίαν) ου κοπιάσει· πάρεδρον γαρ ευρήσει των πυλών αυτού»[2]. Ο «όρθρος προς αυτήν» είναι η πιο νεαρά ηλικία απασχόλησις με αυτή, τη σοφία. Σοφία είναι ο Χριστός. Η λέξη «πάρεδρος» σημαίνει «βρίσκεται πλησίον».
Όταν οι γονείς είναι άγιοι και το μεταδώσουν αυτό στο παιδί και του δώσουν αγωγή εν Κυρίω, τότε το παιδί, ό,τι επιδράσεις κακές κι αν έχει απ’ το περιβάλλον του, δεν επηρεάζεται, διότι έξω απ’ την πόρτα του θα βρίσκεται η Σοφία, ο Χριστός. Δεν θα κοπιάσει, για να την αποκτήσει. Φαίνεται πολύ δύσκολο να γίνεις καλός, αλλά στην πραγματικότητα είναι πολύ εύκολο, όταν από μικρός ξεκινήσεις με καλά βιώματα. Μεγαλώνοντας δεν χρειάζεται κόπος, το έχεις μέσα σου το καλό, το ζεις. Δεν κοπιάζεις, το έχεις ζήσει, είναι περιουσία σου, που τη διατηρείς, αν προσέξεις, σε όλη σου τη ζωή.

Το λέρωμα της ψυχής.....

" Εξομολογείσαι; "Όχι Γέροντα", Γιατί; Να εξομολογείσαι. Το γράφει το Ευαγγέλιο. Είναι μυστήριο της Εκκλησίας. Να εξομολογείσαι, διαφορετικά μην κοινωνείς. Να βρίσκετε καλούς πνευματικούς, να τα πείτε όλα. Πως πηγαίνετε στον γιατρό; Έτσι να πηγαίνετε και στον πνευματικό. Υπάρχουν και άγιοι πνευματικοί.
Ελέρωσες το φουστάνι σου, τι θα κάνεις; Θα το πλύνεις. Ο Χριστός θα σου πει " γιατι δεν μετάνιωσες, γιατί δεν εξομολογήθηκες;" Να εξομολογηθείς με ειλικρίνεια γιατί θα φανερωθούν μία μέρα ΟΛΑ στην άλλη ζωή. Χρειάζεται αυτοκατάκριση όταν εξομολογείσαι. Όχι απλώς να τα πεις.
Όταν κρύβετε μια σοβαρή πράξη κατά την εξομολόγηση, τότε δεν υπάρχει εξομολόγηση και να εξομολογείσθε τακτικά, μην αφήνετε την ψυχή σας να λερώνεται.
Να εξομολογείσθε λοιπόν στον πνευματικό σας. Όπως πλένετε το παντελόνι σας, όταν λερωθεί και καθαρίζει, έτσι καθαρίζει και η ψυχή του ανθρώπου, όταν πηγαίνουμε για εξομολόγηση.
Να εξομολογείσθε και να κοινωνείτε. Είναι το σώμα και το αίμα του Χριστού. Παίρνετε δύναμη. Έτσι αντέχουν και οι μάρτυρες".

Η υπερηφάνεια είναι ένα ορθάνοιχτο παράθυρο, μέσα από το οποίο όλες οι αρετές εξανεμίζονται

Τί άραγε υπάρχει στις τέσσερις γωνιές της γης, θνητέ άνθρωπε, το οποίο μπορεί να μας κάνει περήφανους, παρεκτός ανοησίες και δαιμονικές ψευδαισθήσεις; Μήπως δεν ήρθαμε στον κόσμο γυμνοί κι ανήμποροι; Και με τον ίδιο τρόπο δεν θα αναχωρήσουμε απ’ τον κόσμο; Ό,τι έχουμε, δεν το έχουμε δανειστεί; Με το θάνατό μας δεν θα επιστρέψουμε όλα τα δανεικά; Ω, πόσες φορές έχει ειπωθεί αυτό και αγνοηθεί; Ο σοφός απόστολος λέει: «Γιατί τίποτε δε φέραμε μαζί μας όταν ήρθαμε στο κόσμο κι είναι φανερό πως ούτε μπορούμε να βγάλουμε τίποτα φεύγοντας» (Α’ Τιμόθεον 6:7). Όταν προσφέρουμε τη θυσία μας στο Θεό, το κοινό ψωμί και το κρασί, λέμε: Τα Σα εκ των Σων Σοι προσφέρομεν. Διότι τίποτε απ’ όσα έχουμε εδώ στον κόσμο δεν είναι δικά μας, ούτε καν ένα ψίχουλο ψωμί ή μια σταγόνα κρασί· στ’ αλήθεια δεν υπάρχει κάτι που να μην είναι του Θεού. Πραγματικά η υπερηφάνεια είναι θυγατέρα της ανοησίας, η θυγατέρα ενός σκοτισμένου νου, γεννημένη από φαύλους δεσμούς με τους δαίμονες.
Η υπερηφάνεια είναι ένα ορθάνοιχτο παράθυρο, μέσα από το οποίο όλες οι αρετές -και τα καλά έργα ακόμη- εξανεμίζονται. Τίποτε δεν μας κάνει τόσο κενούς ενώπιον των ανθρώπων και τόσο ανάξιους ενώπιον του Θεού, όσο η υπερηφάνεια. Αν ο Κύριος δεν είναι υπερήφανος, γιατί να είμαστε εμείς; Ποιός να έχει περισσότερο δίκαιο να είναι υπερήφανος από τον ίδιο τον Κύριο, ο οποίος δημιούργησε τον κόσμο και ο οποίος τον συντηρεί με τη δύναμή Του; Δείτε! Εκείνος ταπεινώνει τον Εαυτό Του σαν δούλος και υπήκοος, ο οποίος διακονεί όλο τον κόσμο· υπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δε Σταυρού!
Ω, ταπεινέ Κύριε, κάψε μέσα στις καρδιές μας με τη φωτιά του Άγιου Σου Πνεύματος το σπόρο της υπερηφάνειας, που σπέρνει ο διάβολος και φύτεψε μέσα της τον ευγενικό σπόρο της ταπείνωσης και της πραότητας.
Γιατί Σε σένα ανήκει κάθε δόξα, τιμή και προσκύνηση στους αιώνες. Αμήν.

Ο πόλεμος των λογισμών

Από τους πονηρούς λογισμούς που πολεμούν τον άνθρωπο, τρεις είναι οι πιο σκληροί: της απιστίας, της βλασφημίας και της πορνείας.
Για να κοπάσει αυτός ο πόλεμος, πρέπει πρώτα να γνωρίζεις πότε αμαρτάνεις και πότε όχι: Δεν αμαρτάνεις όταν ο νους, η βούληση, δε συγκατατίθεται στους λογισμούς, πολύ περισσότερο όταν τους αποστρέφεται ή τους περιφρονεί.
Αμαρτάνεις, κάποτε και θανάσιμα, όταν ο νους αυτοπροαίρετα συγκρατεί τους λογισμούς και η καρδιά ηδύνεται και ευχαριστείται μ’ αυτούς. Όποιος πολεμείται από πονηρούς λογισμούς και δεν τους αποδέχεται, ταράσσεται όμως νομίζοντας ότι αμάρτησε, αυτός είναι μικρόψυχος, εμπαίζεται από το διάβολο και δε γνωρίζει να διακρίνει μεταξύ προσβολής και συγκαταθέσεως.
Μην παραξενεύεσαι που οι ίδιοι λογισμοί φέρνουν μαζί τους και θάνατο και ζωή, αιώνιο θάνατο ή αιώνια ζωή. Σ’ εκείνον που τους αποδέχεται προκαλούν θάνατο. Σ’ εκείνον που τους αποστρέφεται και τους πολεμά χαρίζουν ζωή, και αυξάνουν το μισθό του στον ουρανό.
Συμβαίνει κάποτε να έρχονται λογισμοί απιστίας ή βλασφημίας κατά του Θεού, της Υπεραγίας Θεοτόκου ή των αγίων. Καμιά φορά, αντικρίζοντας τα άχραντα και θεία Μυστήρια ή τις άγιες εικόνες, πέφτουν επάνω σου σαν μαύρο σύννεφο βλάσφημες σκέψεις.
Περιφρόνησε αυτούς τους λογισμούς. Αδιαφόρησε. Μην ανησυχείς και μη θλίβεσαι, γιατί έτσι χαροποιείς το διάβολο. Του αρκεί να σε βλέπει θλιμμένο και συγχυσμένο, αν δεν κατορθώσει κάτι χειρότερο. Θα επαυξήσει τότε τους λογισμούς σου, για να εξουθενώσει τελείως τη συνείδησή σου. Όταν όμως σε δει να περιφρονείς τους βλάσφημος λογισμούς, θα απομακρυνθεί ντροπιασμένος.
Πρόσεξε, και θα διαπιστώσεις ότι και τα τρία είδη των λογισμών γεννιούνται συχνά από την κατάκριση. Μην κατακρίνεις τον αδελφό σου και θα καταφέρεις γενναίο πλήγμα στους πονηρούς λογισμούς. Επειδή όμως ο πόλεμος των λογισμών ταλαιπωρεί συνήθως τους υπερηφάνους και φθονερούς, ο πιο σίγουρος τρόπος για ν’ απαλλαγείς απ’ αυτόν είναι να καλλιεργήσεις μέσα σου την ταπείνωση και την ακακία.
Οι άγιοι Πατέρες διδάσκουν και υποδεικνύουν τα μέσα και τους τρόπους που θα χρησιμοποιήσεις για να νικήσεις τους λογισμούς και να καταισχύνεις τους δαίμονες που τους σπέρνουν μέσα σου:

•Να τους φανερώνεις στον πνευματικό σου με την εξομολόγηση.
•Να προσεύχεσαι στον Κύριο με θέρμη, αναθέτοντας σ’ Εκείνον την ασθένειά σου και ομολογώντας την αδυναμία σου.
•Να καλλιεργείς μέσα σου τη συντριβή του νου, την αυτομεμψία και, γενικά, ταπεινό φρόνημα.
•Ν’ αγαπήσεις τη νηστεία, που θανατώνει προ παντός τους σαρκικούς λογισμούς.
•Ν’ αγαπήσεις τους σωματικούς κόπους και μόχθους, που ταπεινώνουν το σώμα και πνίγουν μέσα στον ιδρώτα σου τις πανουργίες των δαιμόνων.
•Να ζεις συνέχεια με τη μνήμη του θανάτου και της φοβερής κρίσεως του Θεού.
•Ν’ αντιπαραθέτεις στους ρυπαρούς λογισμούς άλλους λογισμούς, υγιείς και θεάρεστους.
•Τέλος, αν είσαι δυνατός, περιφρόνησε και περιγέλασε τους λογισμούς, κι ύστερα προσπέρασέ τους αδιάφορα.
Ο τελευταίος αυτός τρόπος εξευτελίζει τελείως τους δαίμονες.