ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ - ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ

Η Αγία και Μεγάλη τεσσαρακοστή

Η περίοδος αυτή, η πιο κατανυκτική της Εκκλησίας μας, ξεκινά από την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει το Μεγάλο Σάββατο. Ονομάσθηκε έτσι, επειδή έγινε κατά μίμησιν της νηστείας,την οποίαν έκαμε ο Κύριος πρίν αρχίσει το δημόσιο έργο Του, και η οποία διήρκεσε σαράντα ημέρες. Επίσης ονομάσθηκε Μεγάλη για να ξεχωρίζει από την νηστεία των Χριστουγέννων, η οποία διαρκεί λιγότερες ημέρες και είναι ελαφρότερη. Τεσσαρακονθήμερη νηστεία έκαναν την περίοδο της Παλαιάς Διαθήκης ο Μωυσης και ο Προφήτης Ηλίας.
Έχει θεσπισθεί, κατά τον Ιερό Χρυσόστομο, από την Πρώτη Οικουμενική Σύνοδο, (318μ.Χ),όπου οι Πατέρες όρισαν: <τεσσαράκοντα ημέρας νηστείας,προσευχής, ιερών ακροάσεων,λατρευτικών συνάξεων, ελεημοσύνης και εξομολογήσεως, ώστε να προετοιμασθούμε όλοι επιμελώς, με καθαρά συνείδησιν να εορτάσομεν τας Αγίας ημέρας των Παθών και της Αναστάσεως του Κυρίου.
Η πρώτη ημέρα της Μ. Τεσσαρακοστής λέγεται Καθαρά Δευτέρα, και η πρώτη εβδομάδα ΚαθαράΕβδομάδα, επειδή οι πιστοί καθαρίζονται με την νηστείατων τροφών και των αισθήσεων. Ο Μ. Βασίλειος ορίζει την πραγματική νηστεία σαν:
<εγκράτεια γλώσσης,θυμού αποχή,επιθυμιών χωρισμός,καταλαλιάς ,ψεύδους και επιορκίας.
Πρώτη Κυριακή των νηστειών (της Ορθοδοξίας). Εορτάζομε την αναστήλωση των Εικόνων (843μ.Χ) από την Αγία Αυτοκράτειρα Θεοδώρα και τον Πατριάρχη Μεθόδιο. Θεσπίστηκε από τους Αγίους Πατέρες γιανα στηρίζει τους πιστούς στην Ορθόδοξη πίστη· και να τους προστατεύει από τις ψυχοκτόνες αιρέσεις. Οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί λατρεύουν ΜΟΝΟ τον Τριαδικό Θεό, ενώ αποδίδουν τιμή και δόξα στηνΥπεραγία Θεοτόκο και τους Αγίους. Η πρώτη εβδομάδα συνήθως αφιερώνεται, στην Εξωτερική Ιεραποστολή.
Δευτέρα Κυριακή των νηστειών (+ Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά) (+1368 μ.Χ) .Υπήρξε κορυφαίος Διδάσκαλος των Ορθοδόξων δογμάτων της Εκκλησίας και ακαταγώνιστος πολέμιος των κακοδοξιών. Η μνήμη του προβάλλεται σαν συνέχεια της Κυριακής της Ορθοδοξίας.
Τρίτη Κυριακή των νηστειών (της Σταυροπροσκυνήσεως). Η Εκκλησία, επειδή με την χάρι του Θεού βρισκόμαστε στο μέσο του δρόμου της νηστείας, προβάλλει προς ενίσχυση τον Τίμιον Σταυρό, την χαρά του κόσμου, το στήριγμα των δικαίων, την ελπίδα των αμαρτωλών. Την ημέρα αυτή ψάλλουμε: Τον Σταυρόν σου προσκυνούμεν Δέσποτα, και την Αγίαν σου Ανάστασιν δοξάζομεν.
Τετάρτη Κυριακή των νηστειών (+Αγίου Ιωάννου της Κλίμακος). Η μνήμη του εορτάζεται και την 30ηΜαρτίου, αλλά επειδή η Κλίμαξ των λόγων του είναι προσφιλές ανάγνωσμα των πιστών την περίοδο αυτή, επαναλαμβάνεται σήμερα.
Πέμπτη του Μεγάλου Κανόνος. Την ημέρα αυτή ψάλλομε την Ακολουθία του Μεγάλου Κανόνος,ο οποίος έχει ένδεκα ειρμούς και διακόσια πενήντα τροπάρια, είναι δε έργο του Αγίου Ανδρέου Κρήτης. Η κεντρική ιδέα όλου του κανόνος είναι η μετάνοια.
Σάββατον του Ακαθίστου Ύμνου. Ψάλλεται ο Ακάθιστος Ύμνος με τον Όρθρο, κυρίως στις Ιερές Μονές, ενώ στις Ενορίες ψάλλεται το απόγευμα της Παρασκευής με το μικρό Απόδειπνο.Ο Ακάθιστος Ύμνος ψάλλεται και τμηματικά στις Ενορίες μας στις πρώτες τέσσαρες Παρασκευές της Μ. Τεσσαρακοστής. Περιέχει προοίμιον, το γνωστό σε όλους Τη Υπερμάχω Στρατηγώ, καθώς και εικοσιτέσσερους Οίκους, η δε Ακροστιχίδα του είναι αλφαβητική. Έχει δύο εφύμνια το Χαίρε, Νύμφη ανύμφευτε και το Αλληλούια.
Πέμπτη Κυριακή των νηστειών (+Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας). Η μνήμη της εορτάζεται την 1ηΑπριλίου, προβάλλεται όμως και σήμερα προς διέγερση των ραθύμων και αμαρτωλών εις μετάνοια.
Σάββατον του Λαζάρου.Η Εκκλησία μας γιορτάζει την έγερση του δικαίου φίλου του Κυρίου, του Λαζάρου, του τετραημέρου από την Βηθανία. Η Ανάσταση αυτή, αποτελεί προτύπωση της Αναστάσεως του Κυρίου. Σάββατον του Λαζάρου
Κυριακή των Βαίων. Εορτάζουμε την θριαμβευτική είσοδο του Χριστού στα Ιεροσόλυμα, επί πώλου όνου. Τα βάγια δείχνουν την νίκη του Χριστού κατά του διαβόλου και του θανάτου, ενώ το πουλαράκι , δείχνει την επιστροφή των εθνών (ειδωλολατρών) στο Χριστό. Η Εκκλησία ψάλλει: Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου. Θεός Κύριος και επέφανεν ημίν. Κυριακή των Βαίων

ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ!!!!

Ο Χριστός ας μας δώσει την δύναμη για την δική μας ανάσταση, απο το σκοτάδι στο φώς.






ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ

ΑΓΙΟΝ ΠΑΣΧΑ

Οι γυναίκες οι οποίες παραβρέθηκαν κατά την εσπέρα της Παρασκευής, στον ενταφιασμό του Σωτήρα, δηλαδή η Μαρία η Μαγδαληνή και οι υπόλοιπες, όταν επέστρεψαν από το Γολγοθά στην πόλη, ετοίμασαν αρώματα και μύρα για να αλείψουν το σώμα του Ιησού, και την επομένη μέρα απείχαν από κάθε δραστηριότητα λόγω της αργίας του Σαββάτου. Κατά το βαθύ όρθρο, όμως, της Κυριακής, η οποία ονομάζεται από τους Ευαγγελιστές «πρώτη Σαββάτου» και «μία Σαββάτων», δηλαδή πρώτη μέρα της εβδομάδος, μετά από τριάντα έξι σχεδόν ώρες από τη νέκρωση του ζωοδότη Λυτρωτή, έρχονται με νεκρώσιμα αρώματα στον τάφο. Και ενώ σκέπτονταν τη δυσκολία της αποκυλίσεως του λίθου από την είσοδο του τάφου γίνεται σεισμός φοβερός, και Άγγελος με αστραπηφόρα όψη και χιονόφωτη στολή, αφού αποκύλισε το λίθο και κάθισε πάνω σε αυτόν, έκανε τους φύλακες να τρομάξουν και τους έτρεψε σε φυγή. Οι γυναίκες, στο μεταξύ, αφού μπήκαν στον τάφο και δε βρήκαν το σώμα του Ιησού, βλέπουν δύο Αγγέλους λευκοφορεμένους, με αντρική μορφή, οι οποίοι αφού τους φανέρωσαν την ανάσταση του Σωτήρα, στέλνουν για να απαγγείλουν τρέχοντας γρήγορα, στους μαθητές τις χαρούμενες ειδήσεις. Σε μικρό χρονικό διάστημα φθάνουν και ο Πέτρος με τον Ιωάννη, αφού έμαθαν τι έγινε από τη Μαρία τη Μαγδαληνή, όπως ήδη ειπώθηκε, και μπαίνουν στον τάφο, βρίσκουν μόνο τα σάβανα. Γι’ αυτό ανέρχονται όλοι στην πόλη με χαρά, κήρυκες της ανήκουστης αναστάσεως του Χριστού, το οποίον και είδαν πραγματικά ζωντανό πέντε φορές κατά την σημερινή εορτή.Αυτήν τη χαρμόσυνο Ανάσταση γιορτάζοντας σήμερα ασπαζόμαστε μεταξύ μας τον εν Χριστώ ασπασμό, δείχνοντας με τον τρόπο αυτό τη διακοπή της πρώτης έχθρας ανάμεσα σε εμάς και το Θεό και τη διαλλαγή του Θεού προς εμάς για άλλη μια φορά, διαλλαγή που έγινε φανερή με το πάθος του Σωτήρα. Και η εορτή ονομάζεται Πάσχα, έχοντας έτσι ίδιο όνομα με το Πάσχα των Εβραίων, το οποίο, στη γλώσσα τους σημαίνει «διάβαση», διότι ο παθών και αναστάς Ιησούς μας διαβίβασε από την κατάρα του Αδάμ και δουλεία του διαβόλου στην αρχαία ελευθερία και μακαριότητα. Και αυτή η μέρα της εβδομάδος, κατά την οποία έγινε η Ανάσταση του Χριστού, η οποία είναι η πρώτη από τις υπόλοιπες ημέρες, επειδή αφιερώθηκε στην τιμή του Κυρίου ονομάστηκε από το όνομά Του Κυριακή, και σ’ αυτή μετατέθηκε από τους Αποστόλους η αργία και η ανάπαυση της εορτής του Σαββάτου του παλαιού νόμου.

Μεγάλη Παρασκευή

Την Παρασκευή, στέλνεται ο Ιησούς δέσμιος από τον Καϊάφα στον τότε ηγεμόνα της Ιουδαίας, Πόντιο Πιλάτο. Αυτός, αφού τον ανέκρινε με πολλούς τρόπους και αφού ομολόγησε δύο φορές ότι ο Ιησούς είναι αθώος, έπειτα, για να ευχαριστηθούν οι Ιουδαίοι, τον καταδικάζει σε θάνατο, και αφού μαστίγωσε σαν δραπέτη δούλο τον Δεσπότη όλων, Τον παρέδωσε για να σταυρωθεί. Από εκεί και πέρα ο Ιησούς, αφού παραδόθηκε στους στρατιώτες, γυμνώνεται, φοράει κόκκινη χλαμύδα, στεφανώνεται με ακάνθινο στεφάνι, κρατάει κάλαμο σαν σκήπτρο, προσκυνείται χλευαστικά, φτύνεται και χτυπιέται στο πρόσωπο και στο κεφάλι. Μετά, φορώντας πάλι τα ρούχα του και βαστάζοντας το Σταυρό, πηγαίνει προς το Γολγοθά, τον τόπο της καταδίκης, και εκεί, γύρω στην Τρίτη ώρα της ημέρας, σταυρώνεται μεταξύ δύο ληστών, βλασφημείται από αυτούς που είχαν πάει στο Γολγοθά μαζί του, μυκτηρίζεται από τους αρχιερείς, ποτίζεται από τους στρατιώτες με ξύδι ανακατεμένο με χολή. Γύρω στην ένατη ώρα, αφού βγάζει πρώτα φωνή μεγάλη, και λέει : «Τετέλασται», εκπνέει «ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου», την ώρα κατά την οποία σφαζόταν, σύμφωνα με το νόμο, ο πασχάλιος αμνός, ο οποίος καθιερώθηκε ως έθιμο στους Ιουδαίους, προ-τυπώνοντας τον Εσταυρωμένο Χριστό.
Τον δεσποτικό αυτό θάνατο και η άψυχη κτίση, πενθώντας, τον τρέμει και αλλοιώνεται από το φόβο αλλά ο Δημιουργός της κτίσεως, ακόμα και όταν είναι νεκρός, λογχίζεται την ακήρατη πλευρά Του και ρέει απ’ αυτήν αίμα και νερό. Τέλος, κατά την δύση του ηλίου, έρχεται ο Ιωσήφ από Αριμαθείας και ο Νικόδημος μαζί με αυτόν, και οι δύο κρυφοί μαθητές του Ιησού, αποκαθηλώνουν από το Σταυρό το πανάγιο του διδασκάλου σώμα, το αρωματίζουν, το τυλίγουν με καθαρό σεντόνι και αφού το έθαψαν σε καινούργιο τάφο, κυλούν στο στόμιό του μεγάλο λίθο.
Από τα φρικτά και σωτήρια πάθη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού επιτελούμε σήμερα και εις ανάμνηση αυτών παραλάβαμε από αποστολική διαταγή, τη νηστεία της Παρασκευής.

Η Ζωή Εν Τάφω

1. Η ζωή εν τάφω κατετέθης, Χριστέ, και Αγγέλων στρατιαί εξεπλήττοντο, συγκατάβασιν δοξάζουσαι την σην.
2. Η ζωή πώς θνήσκεις; πώς και τάφω οικείς; του θανάτου το βασίλειον λύεις δε και το Άδου τους νεκρούς εξανιστάς.
3. Μεγαλύνομέν σε, Ιησού Βασιλεύ, και τιμώμεν την ταφήν και τα πάθη σου, δι ών έσωσας ημάς εκ της φθοράς.
4. Μέτρα γης ο στήσας, εν σμικρώ κατοικείς, Ιησού παμβασιλεύ, τάφω σήμερον, εκ μνημάτων τους θανόντας ανιστών.
5. Ο Δεσπότης πάντων καθοράται νεκρός και εν μνήματι καινώ κατατίθεται, ο κενώσας τα μνημεία των νεκρών.
6. Δακρυρρόους θρήνους επί σε η Αγνή, μητρικώς, ω Ιησού, επιρραίνουσα, ανεβόα˙ Πώς κηδεύσω σε, Υιέ;
7. Προσκυνώ το Πάθος, ανυμνώ την Ταφήν, μεγαλύνω σου το κράτος φιλάνθρωπε, δι’ ων λέλυμαι παθών φθοροποιών.
8. Οίμοι φως του Κόσμου! Οίμοι φως το εμόν! Ιησού μου ποθεινότατε έκραζεν, η Παρθένος θρηνωδούσα γοερώς.
9. Ανυμνούμεν Λόγε, σε τον πάντων Θεόν, συν Πατρί και τω Αγίω σου Πνεύματι και δοξάζομεν την θείαν σου Ταφήν.
10.Μακαρίζομέν σε, Θεοτόκε αγνή, και τιμώμεν την ταφήν την τριήμερον του Υιού σου και Θεού ημών πιστώς.

«Άξιον Εστί…»

1. Άξιόν εστί, μεγαλύνειν σε τον Ζωοδότην, τον εν τω Σταυρώ τας χείρας εκτείναντα και συντρίψαντα το κράτος του εχθρού.
2. Άξιόν εστί, μεγαλύνειν σε τον πάντων Κτίστην˙ τοις σοις γαρ παθήμασιν έχομεν, την απάθειαν ρυσθέντες της φθοράς.
3. Όμμα το γλυκύ και τα χείλη σου πώς μύσω Λόγε; πώς νεκροπρεπώς δε κηδεύσω σε; φρίττων ανεβόα Ιωσήφ.
4. Ήλιος φαιδρός, απαστράπτει μετά νύκτα, Λόγε˙ και συ δ’ αναστάς εξαστράψειας μετά θάνατον φαιδρώς ως εκ παστού.
5. Γη σε πλαστουργέ, υπό κόλπους δεξαμενή τρόμω, συσχεθείσα Σώτερ τινάσσεται, αφυπνώσασα νεκρούς τω τιναγμώ.
6. Μύροις σε, Χριστέ, ο Νικόδημος και ο ευσχήμων, νυν καινοπρεπώς περιστείλαντες, φρίξον, ανεβόων, πάσα γη.
7. Έκλαιε πικρώς, η πανάμωμος Μήτηρ σου, Λόγε, ότε εν τάφω εώρακε σε τον άφραστον και άναρχον Θεόν.
8. Ύμνοις σου, Χριστέ, νυν την σταύρωσιν και την ταφήν τε, άπαντες πιστοί εκθειάζομεν, οι θανάτου λυτρωθέντες ση ταφή.
9. Άναρχε Θεέ, συναϊδιε Λόγε και Πνεύμα, σκήπτρα των Ανάκτων κραταίωσον, κατά πολεμίων ως αγαθός.
10.Τέξασα ζωήν, Παναμώμητε αγνή Παρθένε, παύσον Εκκλησίας τα σκάνδαλα και βράβευσον ειρήνην ως αγαθή.

«Αι γενεαί αι πάσαι…»

1. Αι γενεαί πάσαι, ύμνον τη Ταφή σου, προσφέρουσι Χριστέ μου.
2. Καθελών του ξύλου, ο Αριμαθείας, εν τάφω σε κηδεύει.
3. Μυροφόροι ήλθον, μύρα σοι, Χριστέ μου, κομίζουσαι προφρόνως.
4. Δεύρο πάσα κτίσις, ύμνους εξοδίους, προσοίωμεν τω Κτίστη.
5. Ους έθρεψε το μάννα, εκίνησαν την πτέρναν, κατά του ευεργέτου.
6. Ιωσήφ κηδεύει, συν τω Νικοδήμω, νεκροπρεπώς τον Κτίστην.
7. Ω γλυκύ μου έαρ, γλυκύτατόν μου Τέκνον, πού έδυ σου το κάλλος;
8. Υιέ Θεού παντάναξ, Θεέ μου πλαστουργέ μου, πώς πάθος κατεδέξω;
9. Έρραναν τον τάφον αι Μυροφόροι μύρα, λίαν πρωί ελθούσαι.
10. Ω Τριάς Θεέ μου, Πατήρ Υιός και Πνεύμα, ελέησον τον κόσμον.
11.Ιδείν την του Υιού σου, Ανάστασιν, Παρθένε, αξίωσον σους δούλους.

«Σε τον αναβαλλόμενον…»

Σε τον αναβαλλόμενον το φως, ώσπερ ιμάτιον, καθελών Ιωσήφ από του ξύλου συν Νικοδήμω, και θεωρήσας νεκρόν, γυμνόν, άταφον, ευσυμπάθητον θρήνον αναλαβών, οδυρόμενος έλεγεν˙ οίμοι, γλυκύτατε Ιησού˙ ον προ μικρού ο ήλιος εν Σταυρώ κρεμάμενον θεασάμενος, ζόφον περιεβάλλετω, και η γη τω φόβω εκυμαίνετω, και διερρήγνυτο ναού το καταπέτασμα˙ αλλ’ ιδού νυν βλέπω σε, δι’ εμέ εκουσίως υπελθόντα θάνατον˙ πώς σε κηδεύσω, Θεέ μου; ή πώς σινδόσιν ειλήσω; ποίαις χερσί δε προσψαύσω, το σον ακήρατον σώμα; ή ποία άσματα μέλψω, τη ση εξόδω, οικτίρμον; Μεγαλύνω τα πάθη σου υμνολογώ και την ταφήν σου, συν τη αναστάσει, κραυγάζων˙ Κύριε, δόξα σοι.

Μεγάλη Πέμπτη

Κατά τη Μ. Πέμπτη επιτελούμε ανάμνηση: (α) Της νίψεως των ποδών των Αποστόλων υπό του Κυρίου. (β) Του Μυστικού Δείπνου, δηλαδή της παραδόσεως σ' εμάς υπό του Κυρίου του Μυστηρίου της θείας Ευχαριστίας. (γ) Της θαυμαστής προσευχής του Κυρίου προς τον Πατέρα Του. Και (δ) Της προδοσίας του Κυρίου υπό του Ιούδα.
Εκείνο το βράδυ της Πέμπτης, πριν ν' αρχίσει το δείπνο ο Ιησούς σηκώνεται από το τραπέζι, αφήνει κάτω τα ιμάτιά του, βάζει νερό στο νιπτήρα και τα κάνει όλα μόνος Του, πλένοντας τα πόδια των Μαθητών Του. Με τον τρόπο αυτό θέλει να δείξει σ' όλους ότι δεν πρέπει να επιζητούμε τα πρωτεία. Μετά τη νίψη των ποδιών λέγει: «όποιος θέλει να είναι πρώτος, να είναι τελευταίος απ' όλους».
Πρώτα πήγε στον Ιούδα και μετά στo Πέτρο, ο οποίος ήταν ο πιο ορμητικός απ' όλους και στην αρχή σταματάει το Διδάσκαλο, αλλά ύστερα όταν τον έλεγξε, υποχωρεί με τη καρδιά του. Αφού έπλυνε τα πόδια όλων, πήρε τα ιμάτιά Του και ξανά κάθισε.
Άρχισε κατόπιν να τους νουθετεί να αγαπούν ο ένας τον άλλον και να μη επιζητούν το ποιος θα είναι πρώτος. Στη συνέχεια τους μίλησε για την προδοσία και επειδή θορυβήθηκαν, στρέφεται με ήρεμο τρόπο στον Ιωάννη και τον υπέδειξε.
Κατόπιν πήρε ψωμί στα χέρια Του και είπε: «Λάβετε φάγετε». Το ίδιο έκανε και με το ποτήρι του κρασιού λέγοντας: «Πιέστε απ' αυτό όλοι, γιατί αυτό είναι το αίμα Μου, της νέας Συμφωνίας. Αυτό να κάνετε για να Με θυμάστε». Μετά από αυτή τη στιγμή ο Ιούδας, μόλις έφαγε τον άρτο έφυγε και συμφώνησε με τους αρχιερείς να τους Τον παραδώσει.
Μετά το δείπνο βγήκαν όλοι στο όρος των Ελαιών, όπου ο Χριστός τους δίδαξε τα ανήκουστα και τελευταία μαθήματα και αρχίζει να λυπάται και να ανυπομονεί. Αναχωρεί μόνος Του και, γονατίζοντας, προσεύχεται εκτενώς. Από την πολλή αγωνία γίνεται ο ιδρώτας Του σαν σταγόνες πηχτού αίματος, οι οποίες έπεφταν στη γη. Μόλις συμπληρώνει την εναγώνια εκείνη προσευχή, φθάνει ο Ιούδας με ένοπλους στρατιώτες και πολύ όχλο και αφού χαιρετάει και φιλάει πονηρά το δάσκαλό Του, Τον παραδίδει.
Συλλαμβάνεται λοιπόν ο Ιησούς και τον φέρνουν δέσμιο στους Αρχιερείς Άννα και Καϊάφα. Οι μαθητές σκορπίζονται και ο θερμότερος των άλλων ο Πέτρος τον ακολούθησε ως την αρχιερατική αυλή και αρνείται και αυτός ότι είναι μαθητής Του.
Εν τω μεταξύ ο θείος διδάσκαλος παρουσιάζεται μπροστά στο παράνομο συνέδριο, εξετάζεται για τους μαθητές και τη διδασκαλία Του, εξορκίζεται στο Θεό για να πει εάν Αυτός είναι πράγματι ο Χριστός και αφού είπε την αλήθεια, κρίνεται ως ένοχος θανάτου, επειδή τάχα βλασφήμησε.
Από 'κει και πέρα τον φτύνουν στο πρόσωπο, τον χτυπάνε, τον εμπαίζουν με κάθε τρόπο κατά τη διάρκεια όλης της νύχτας, ως το πρωί.

Η Σταύρωσις

Στο βάθος της εικόνας φαίνεται το τείχος της Ιερουσαλήμ, γιατί ο Χριστός "έξω της πύλης έπαθε" (Εβρ. ιγ΄ 12). Στο κέντρο της σύνθεσης ο Χριστός γυμνός πάνω στο Σταυρό, φέρει μόνο "περίζωμα περί την όσφυν", δηλ. ένα άσπρο, συνήθως, πανί τυλιγμένο στη μέση Του. Νεκρός, με κλειστούς οφθαλμούς και γυρτό ελαφρά το κεφάλι προς τα δεξιά.
Από τους αγιογράφους υπερτονίζεται το σώμα Του εντελώς σκελετωμένο από την κακοπάθεια, με τα χέρια απλωμένα και με ανοικτές τις παλάμες, "ως να προσεύχεται ... και ωσάν να ανοίγη τας αγκάλας του προς όλους τους ανθρώπους" (Φ. Κόντογλου, Έκφρασις, τ.Α΄, σ.174). "Οι δε πόδες σμικτοί, με τα γόνατα ολίγον διπλωμένα, πατούν επάνω εις εν σανίδιον ως υποπόδιον ... Κάποιοι σημερινοί ζωγράφοι ζγραφίζουν τους άχραντους πόδας του Κυρίου τον ένα επί του άλλου, καρφωμένους με εν και μόνον καρφίον, και τούτο το πράττουν κακώς, κατά μιμησιν κάποιων ζωγράφων της Δύσεως" (Φ. Κόντογλου, οπ.π., σ.174). Από τα χέρια και τα πόδια του Χριστού τρέχουν αίματα, ενώ από την λογχισμένη πλευρά Του αίμα και ύδωρ.
Η εντύπωση που δίνει ο Χριστός δεν είναι ότι πέθανε,αλλά ότι κοιμάται ("Εξηγέρθη ως ο υπνών Κύριος" - Κοινωνικό Μ. Σαββάτου). Είναι σαν βασιλιάς πάνω στο θρόνο Του (πρβλ. το εξαποστειλάριον του Πάσχα "Σαρκί υπνώσας ως θνητός, ο Βαιλεύς και Κύριος..."). Γι' αυτό και ο καθηγητής Κ. Καλοκύρης παρατηρεί: ".. εις το πρόσωπον του Κυρίου πρυτανεύει το βασιλικόν μεγαλείον (το μεγαλείο του συγκρατημένου πάθους)" (Κ. Καλοκύρη, Η ζωγραφική της Ορθοδοξίας, σ.135). Για τον ίδιο ακριβώς λόγο και η πινακίδα με την επιγραφή που υπάρχει πάνω από το κεφάλι του Χριστού γράφει: ΟΒΣΛΤΔΞΣ δηλ. Ο ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΗΣ ΔΟΞΗΣ και όχι τα αρχιγράμματα Ι.Ν.Β.Ι. (Ιησούς Ναζωραίος Βασιλεύς Ιουδαίων) τα οποία έγραψαν οι ασεβείς σταυρωτές του Κυρίου για να τον χλευάσουν.
Οι δύο ληστές
Κατά την διήγηση των ευαγγελιστών ο Χριστός σταυρώθηκε ανάμεσα σε δύο ληστές. "Και ο μεν δίκαιος ληστής ευρίσκεται εκ δεξιών του Κυρίου, έχει την όψιν ήμερον και παρακαλεστικήν, βλέποντας προς τον Χριστόν, με μαύρα και ολίγα γένεια, όπως του Χριστού, και με φωτοστέφανον γύρω εις την κεφαλήν Του, όπως οι άγιοι, καθ' όσον εσώθη με την μετάνοιαν, λέγοντας εις τον Χριστόν "Μνήσθητί μου, Κύριε όταν έλθης εν τη βασιλεία σου" (Λουκ. κγ΄ 42).
Ο δε κακός ληστής, οπού είναι σταυρωμένος εξ αριστερών του Κυρίου, έχει την όψιν ηγριωμένην (αλλού όμως ο Κόντογλου παρατηρεί "ότι εις την Ορθόδοξον εικονογραφίαν ... οι λησταί δεν έχουσι κακούργον όψιν ... ο κακός ληστής εις την σταύρωσιν, παρίσταται νέος αμούστακος ... τούτο φανερώνει το ανεξίκακον, αθεάτριστον και ξένον πάσης ανιέρου εμφάσεως πνεύμα της αγιογραφικής τέχνης" (Φ. Κόντογλου, Έκφρασις, τ.Α΄, σ.411)), με μαλλιά ακατάστατα και με το σώμα συστερφόμενον, φαίνεται δε ωσαν να λέγη εις τον Χριστόν· "Ει συ ει ο Χριστός, σωσον σεαυτόν και ημάς" (Λουκ. κγ΄ 39). Εις πολλάς εικόνας οι λησταί δεν είναι καρφωμένοι εις τους σταυρούς, αλλά μόνον δεμένοι με σχοινιά από τας χείρας και τους πόδας, ο δε αμαρτωλός ληστής εικονίζεται γυρισμένος με την πλάτην" (Φ. Κόντογλου, Έκφρασις, τ.Α΄, σ.176)
Η Θεοτόκος
Στα δεξιά του Χριστού στέκεται η Παναγία όρθια ατενίζοντας τον Υιόν της. Με το αριστερό χέρι στο μάγουλό της φαίνεται να συγκρατεί την εκδήλωση του πόνου που την κυριεύει, ενώ το δεξιό χέρι είναι ανοικτό σε σχήμα ικεσίας. Η μορφή της Παναγίας αποπνέει βαθιά πνευματικότητα. Κατά τον Γεώργιο Νικομηδείας (Θ΄ αι.) η Θεοτόκος "τω πάθει κοσμίως και ουκ αγενώς προσωμίλει" (Migne, P.G., τ.100, στ. 1485 D). "... θερμοτάτοις μεν κατέλουε δάκρυσιν" (το σώμα του Κυρίου) όμως "πραεία φωνή και συμπαθεστάτοις προσεφθέγγετο ρήμασιν ..." (Γεώργιος Νικομηδείας, οπ.π., στ. 1488).
Υπάρχει βέβαια και η αντίθετη άποψη την οποία αποτυπώνει ο υμνογράφος της Μ. Παρασκευής σ' ένα απόστιχο των αίνων. Η Παρθένος παρά τω σταυρώ "ανέκραζε γοερώς ... οδυρόμενη μητρώα σπλάγχνα ... παρειάς συν θριξί καταξαίνουσα ... και το στήθος τύπτουσα" (Τριώδιο). Αυτή η εκδοχή, ιδιαίτερα προσφιλής στους λαϊκούς θρήνους της Μ. Παρασκευής, θα προσδώσει αργότερα -κυρίως στην Παλαιολόγεια εποχή- έναν αφηγηματικό χαρακτήρα, καθώς οι αγιογράφοι θα παριστάνουν την Παναγία να θρηνεί και στο τέλος να λιποθυμά.Όμως οι παραστάσεις αυτές "δεν έχουν τον χαρακτήρα δουλικής μιμήσεως της φυσικής πραγματικότητος -δηλ. αναπαραστάσεως των γεγονότων ον τρόπον εδίδαξεν η Αναγέννησις-, διότι οι ζωγράφοι κατώρθωσαν τον ρεαλισμόν αυτών όλως να εξευγενίσουν και να υποτάξουν εις το γενικώτερον υπερβατικόν κλίμα των συνθέσεών των ..." (Κ. Καλοκύρη, Η ζωγραφική της Ορθοδοξίας, σ.139). Η Θεοτόκος πάντως, άσχετα από το μέγεθος της λύπης της, δεν παύει να πιστεύει στη θεότητα του Υιού της, ο οποίος της λέει κατά τον υμνωδό: "Μη εποδύρου μου Μήτερ ... αναστήσομαι γαρ και δοξασθήσομαι" (θ΄ ωδή Κανόνος Μ. Σαββάτου).
Ο Ιωάννης ο Θεολόγος
Ο Ιωάννης, νέος αγένειος και σγουρομάλλης, που στέκεται αριστερά του Σταυρού, είναι μορφή πιο ανοιχτή, περισσότερο ανθρώπινη. Η στάση του εκφράζει φόβο και αγωνία, "με γυρτήν την κεφαλήν και με όψιν περιώδυνον, βαστώντας με το δεξιόν χερι το μάγουλόν του (σε κάποιες παραστάσεις το δεξί χέρι του Ιωάννου είναι στο στήθος του, ενώ σπάνια κρατεί ευαγγέλιο (βλ. την τοιχογραφία της S. Maria Antiqua στη Ρώμη, αλλά και ελεφαντοστό με τη Σταύρωση της Μονής Διονυσίου. Βλ. επίσης την Σταύρωση στον Αγ. Μάρκο της Βενετίας - περίκλειστο σμάλτο: Γ. Αντουράκη, Χριστιανική Ζωγραφική, σ. 271)), και το αριστερόν αφήνοντάς το να πέση κάτω" (Φ. Κόντογλου, Έκφρασις, τ.Α΄, σ.176).Ο Ιωάννης στέκει κοιτώντας μπροστά του και όχι τον Χριστό, όπως κάνει η Παναγία. "Διανοείται περισσότερο το Άγιο Πάθος, ενώ αντιθέτως η Παναγία το ζει, πονάει για το παιδί της και γι' αυτό έχει τη διάθεση να κινηθεί προς αυτό, ενώ ο θεολόγος δεν την έχει. Δείχνει μόνο τη διάθεση να στρίψει προς τον Εσταυρωμένο και να αναβλέψει προς αυτόν" (Π.Α.Μιχέλη, Η αισθητική της Βυζ. Τέχνης, σ.201). Πρέπει εδώ να σημειώσουμε ότι ενώ στις παραστάσεις της Σταυρώσεως ο ευαγγελιστής Ιωάννης εικονίζεται συνήθως απέναντι στην Παναγία, σε μερικές περιπτώσεις ιστορείται μαζί με την Θεοτόκο αριστερά -ως προς τον θεατή- του Εσταυρωμένου.
Ο εκατόνταρχος
Πίσω από τον Ιωάννη εικονίζεται ο εκατόνταρχος (ο κατά την παράδοση μετέπειτα Άγιος Λογγίνος) με την στρατιωτική του πανοπλία. Ο εκατόνταρχος παριστάνεται σε ανδρική ηλικία με μαύρο στρογγυλό γένι, έχοντας το κεφάλι του σκεπασμένο μ' ένα μαντήλι και γυρισμένο με πίστη προς τον Χριστό, σα να φωνάζει "Όντως ο άνθρωπος ούτος δίκαιος ήν" (Λουκ. 23,47). Το κεφάλι του φέρει φωτοστέφανο (βλ. Φ. Κόντογλου, Έκφρασις, τ.Α΄, σ.176). Γιατί εκτός από την αθωότητα του Χριστού, ο εκατόνταρχος ομολόγησε και την θεότητά Του: "αληθώς Θεού υιός ην ούτος" (Ματθ. κζ΄ 55). Αυτήν ακριβώς την ομολογία δηλώνει το υψωμένο σε θέση ευλογίας δεξί χέρι του εκατόνταρχου, στο ύψος του μετώπου του, σα να θέλει να το σταυρώσει.
Ο Κρανίου τόπος
Ο Χριστός σταυρώθηκε "εις τον λεγόμενον Κρανίου τόπος, ος λέγεται Εβραϊστί Γολγοθά" (Ιω. ιθ΄ 17). Στην εικόνα λοιπόν της Σταυρώσεως, κάτω από την βραχώδη κορυφή του Γολγοθά, που απεικονίζεται ως σπήλαιο πάνω στο οποίο είναι στημένος ο Σταυρός του Κυρίου, διακρίνεται, μέσα στο σπήλαιο, ένα κρανίο. Πάνω στο κρανίο αυτό στάζει το αίμα που πηγάζει από τα πόδια του Χριστού. Κατά μια αρχαία παράδοση που διασώζει πρώτος ο Ωριγένης, το κρανίο αυτό είναι το κρανίο του Αδάμ, ο οποίος πέθανε και θάφτηκε στον Γολγοθά (βλ. Ωριγένους, Εις το κατά Ματθαίον, ΒΕΠΕΣ 14, 390).
Την εκδοχή αυτή υιοθετεί και ο ιερός Χρυσόστομος ο οποίος μάλιστα ερμηνεύει και θεολογικά την παράδοση αυτή: "Τινές φασιν εκεί τον Αδάμ τελευτηκέναι και κείσθαι, και τον Ιησούν εν τω τόπω, ένθα ο θάνατος εβασίλευσεν, εκεί και το τρόπαιον στήσαι. Και γαρ τρόπαιον εξήει βαστάζων τον σταυρόν κατά της του θανάτου τυραννίδος" (Ιω. Χρυσοστόμου, Εις το κατά Ιωάννην Ομιλία πε΄, στη σειρά Άπαντα των αγίων πατέρων, τ.75, σ.373). Έτσι το αίμα του Κυρίου καθαρίζει και εκπλύνει τις αμαρτίες του γένους των ανθρώπων, του οποίου γενάρχης υπήρξε ο Αδάμ.
Εξ άλλου, κατά τον Ι. Αυγουστίνο, το όνομα του γενάρχη, έτσι όπως γράφεται με τα ελληνικά γράμματα ΑΔΑΜ, περιέχει τα αρχικά των σημείων του ορίζοντα (Α-νατολή, Δ-ύσις, Ά-ρκτος, Μ-εσημβρία), πράγμα που σημαίνει ως αυτός εκπροσωπεί όλο το ανθρώπινο γένος ανά τους αιώνες, και επομένως πρώτος δέχεται το λυτρωτικό αίμα του Χριστού που αφορά σε όλους τους ανθρώπους (βλ. Κ. Καλοκύρη, Εορταί δώδεκα, ΘΗΕ, τ.5, στ. 752).
Την όλη παράσταση της Σταυρώσεως συμπληρώνουν ο ήλιος και η σελήνη που ζωγραφίζονται δεξιά και αριστερά του Σταυρού αντίστοιχα (στο πάνω μέρος της εικόνας), και αντιπροσωπεύουν τον ορατό κόσμο που έφριξε βλέποντας την Σταύρωση του Δημιουργού. Ζωγραφίζονται δε σε σχήμα ανθρωπίνων προσώπων, "ο μεν ήλιος με χρώμα κόκκινον αιματώδες, η δε σελήνη στακτόχρους, με τας ακτίνας γυρισμένας προς το μέρος του Χριστού, εις σημείον ότι εσκοτίσθησαν κατά την Σταύρωσιν. Εικονίζονται δε και άγγελοι κλαίοντες, πλην και ούτοι περιττεύουν" (Φ. Κόντογλου, Έκφρασις, τ.Α΄, σ.177). Η επιγραφή της εικόνας είναι: Η ΣΤΑΥΡΩΣΙΣ και ιστορείται στον δυτικό τοξωτό τοίχο του ναού, ή στο εικονοστάσι πάνω από το τέμπλο μαζί με το δωδεκάορτο.

Σήμερον κρεμάται επί ξύλου, ο εν ύδασι την γην κρεμάσας. Στέφανον εξ ακανθών περιτίθεται, ο των αγγέλων βασιλεύς. Ψευδή πορφύραν περιβάλλεται, ο περιβάλλων τον ουρανόν εν νεφέλαις. Ράπισμα κατεδέξατο, ο εν Ιορδάνη ελευθερώσας τον Αδάμ. Ήλοις προσηλώθη, ο νυμφίος της Εκκλησίας. Λόγχη εκαντήθη, ο υιός της Παρθένου. Προσκυνούμεν σου τα Πάθη, Χριστέ. Δείξον ημίν και την ένδοξόν σου Ανάστασιν.

Γιατί σταυρώθηκε ο Χριστός

Ο θάνατος του Χριστού είχε προφητευθεί πριν χιλιάδες χρόνια. Η πρώτη προφητεία διατυπώθηκε στον κήπο της Εδέμ και στους κατοπινούς αιώνες, μηνύματα και οράματα των προφητών καθώς και ποικίλα σύμβολα προανήγγειλαν και προεικόνιζαν τη θυσία Του Ο Αβραάμ προείδε το θάνατο του Χριστού στο πρόβατο που έσφαξε αντί για το γιο του Ισαάκ. Οι Ισραηλίτες συμβόλιζαν το θάνατο Του με το πασχαλινό αρνί που έσφαζαν κάθε χρονιά. Κάθε φορά που χυνόταν αίμα πάνω στο Ιουδαϊκό θυσιαστήριο, προεικονιζόταν ΄΄ο Αμνός του Θεού ΄΄ που θα ερχόταν κάποια μέρα για να σηκώσει την αμαρτία του κόσμου. Ο Δαβίδ προφήτευσε το θάνατο Του σε περισσότερους από έναν προφητικούς Ψαλμούς. Ο Ησαΐας αφιέρωσε ολόκληρα κεφάλαια που περιγράφουν τις λεπτομέρειες του θανάτου Του.
Ο θάνατος του Χριστού είχε προφητευθεί πριν χιλιάδες χρόνια. Η πρώτη προφητεία διατυπώθηκε στον κήπο της Εδέμ και στους κατοπινούς αιώνες, μηνύματα και οράματα των προφητών καθώς και ποικίλα σύμβολα προανήγγειλαν και προεικόνιζαν τη θυσία Του Ο Αβραάμ προείδε το θάνατο του Χριστού στο πρόβατο που έσφαξε αντί για το γιο του Ισαάκ. Οι Ισραηλίτες συμβόλιζαν το θάνατο Του με το πασχαλινό αρνί που έσφαζαν κάθε χρονιά. Κάθε φορά που χυνόταν αίμα πάνω στο Ιουδαϊκό θυσιαστήριο, προεικονιζόταν ΄΄ο Αμνός του Θεού ΄΄ που θα ερχόταν κάποια μέρα για να σηκώσει την αμαρτία του κόσμου. Ο Δαβίδ προφήτευσε το θάνατο Του σε περισσότερους από έναν προφητικούς Ψαλμούς. Ο Ησαΐας αφιέρωσε ολόκληρα κεφάλαια που περιγράφουν τις λεπτομέρειες του θανάτου Του.Ο Ιησούς Χριστός είπε ότι είχε εξουσία να βάλει και να πάρει τη ζωή Του. «Ο ποιμήν ο καλός την ψυχήν αυτού βάλλει υπέρ των προβάτων» (Ιωάν. Ι 11). Και πάλι είπε: «Ούτω πρέπει να υψωθεί ο υιός του ανθρώπου, δια να μη απολεσθή πας ο πιστεύων εις αυτόν» (Ιωάν. γ' 14-15). Ο Ιησούς Χριστός είχε αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο του σταυρού από τα βάθη της αιωνιότητας. Σ' όλους τους αιώνες που προηγήθηκαν από τη γέννηση Του, γνώριζε ότι πλησιάζει η μέρα του θανάτου Του. Όταν γεννήθηκε από την παρθένο Μαριάμ, η σκιά του σταυρού απλώθηκε επάνω Του. Είχε γίνει άνθρωπος για να μπορέσει να πεθάνει.Από τη φάτνη μέχρι το σταυρό, ο σκοπός Του ήταν να πεθάνει. Υπέφερε όσο κανένας ποτέ.
Η νυχτερινή αγρύπνια της Γεθσημανή φωτισμένη με τις αναμμένες λαμπάδες, το φίλημα του προδότη, η σύλληψη, η δίκη μπροστά στον αρχιερέα, το πραιτώριο, η αποστολή Του στον Ηρώδη, η βάναυση μεταχείριση από τους αγροίκους στρατιώτες του Ηρώδη, οι δραματικές σκηνές όταν ο Πιλάτος επιχειρούσε να Τον σώσει ενώ οι ιερείς και ο όχλος φώναζαν ζητώντας το αίμα Του, οι μαστιγώσεις, τα πλήθη που ούρλιαζαν, η πορεία από την Ιερουσαλήμ στο Γολγοθά, τα καρφιά στα χέρια Του και στα πόδια Του, το αγκάθινο στεφάνι στο κεφάλι Του, οι ειρωνείες και οι εμπαιγμοί των δύο ληστών , των αρχιερέων, των γραμματέων και των αρχόντων.. Όλα αυτά υπήρξαν μοναδικά παθήματα που πέρασε ο Γιος του Θεού για μας.
Με ρωτούν πολλές φορές γιατί πέθανε ο Χριστός τόσο γρήγορα, μέσα σε λίγες ώρες πάνω στο σταυρό, ενώ άλλοι κατάδικοι έμεναν σε αγωνία πάνω στο σταυρό δύο και τρεις μέρες. Όταν έφτασε στο Γολγοθά ήταν εξασθενημένος και εξαντλημένος. Είχε μαστιγωθεί και ήταν φυσικά χωρίς αντοχή. ' Ομως όταν ο Χριστός πέθανε, πέθανε θεληματικά. Εκεί κρεμόταν εγκαταλειμμένος μεταξύ γης και ουρανού. Το αίμα έτρεχε πάνω στο πρόσωπο Του. Είχαν φτύσει στο πρόσωπο Του και τα φτύσματα των εξαγριωμένων ανθρώπων κυλούσαν πάνω Του. Δεν έβγαλε παράπονο ούτε παρακάλια παρά είπε απλά μια λέξη με την οποία μας έδωσε να καταλάβουμε ένα ελάχιστο μέρος της τρομερής φυσικής αγωνίας .Φώναξε: «Διψώ».Το αίμα χύθηκε άφθονο.. Ο Θεός ζητά το θάνατο είτε του αμαρτωλού, είτε του αντικαταστάτη Του. Ο Χριστός ο αντικαταστάτης! Ο Γαβριήλ και δώδεκα λεγεώνες αγγέλων, πετούσαν πάνω από τον κόσμο με γυμνά ξίφη. Αρκούσε ένα βλέμμα από την άγια μορφή Του για να σαρώσουν τα οργισμένα και μαινόμενα πλήθη, να τα εξαποστείλουν στην κόλαση. Δεν Τον κρατούσαν πάνω στο σταυρό τα καρφιά. Τον συγκρατούσαν σφιχτότερα από όλα τα καρφιά που ήταν δυνατό να κατασκευάσουν οι άνθρωποι, τα σχοινιά της αγάπης. «Αλλ' ο Θεός δεικνύει την εαυτού αγάπην εις ημάς διότι, ενώ ημείς ήμεθα έτι αμαρτωλοί, ο Χριστός απέθανεν υπέρ ημών» (Ρωμ. ε' 8).
Για σας! Για μένα! Τις αμαρτίες μας βάσταξε στο σώμα Του πάνω στο ξύλο. Όπως είπε κάποιος: «Κοίταξε Τον πάνω στο σταυρό να λυγίζει το Αγιο κεφάλι, και να συγκεντρώνει μέσα στην καρδιά Του σ' αυτή την τρομερή εγκατάλειψη του χωρισμού από το Θεό, την υπόθεση της ταχτοποίησης της αμαρτίας του κόσμου και κοίταξε πώς από την αποδοχή της ταχτοποίησης της αμαρτίας, δημιουργεί εκείνο που δε ζητά για τον Εαυτό Του αλλά για κείνους των οποίων τη θέση πήρε πάνω στο σταυρό. Ενώ στεκόμαστε συντριμμένοι απέναντι στα πάθη Του και αισθανόμαστε την ανικανότητά μας να αντιληφθούμε ή να εξηγήσουμε όσα υποφέρει, και ενώ ένα μεγάλο συναίσθημα δύναμης και μεγαλείου μας κατέχει, ας ακούσουμε την επομένη λέξη που βγαίνει από τα χείλη Του: «Τετέλεσται».Αλλά τα φυσικά παθήματα του Ιησού Χριστού δεν ήταν τα πιο τρομερά Του παθήματα. Πριν από Αυτόν πολλοί άνθρωποι είχαν πεθάνει, και πολλοί αναδείχθηκαν μάρτυρες. Τα πιο φοβερά παθήματα του Ιησού Χριστού ήταν τα ηθικά, τα ψυχικά παθήματα. Είχε φτάσει στο τέρμα του αγώνα Του εναντίον της αμαρτίας και είχε δοκιμάσει την πιο βαθιά από τις θλίψεις όταν ο Θεός απέστρεψε το πρόσωπο Του απ' Αυτόν, πράγμα που Τον έκανε να φωνάξει: «Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;» Ο Χριστός πρόφερε αυτά τα λόγια εγκαταλειμμένος σ' αυτήν την πιο κρίσιμη ώρα της ιστορίας του ανθρώπινου γένους! Ένα φως έλαμψε για να μας δώσει μια ιδέα για όλα εκείνα που Εκείνος υπέφερε, αλλ' αυτό το φως ήταν τόσο θαυμαστό ώστε κάποιος διάσημος Χριστιανός λέει ότι κανείς δεν μπορούσε να το ατενίσει. Τα λόγια εκείνα βγήκαν από το στόμα του Χριστού για να διδαχτεί ο άνθρωπος πόσα πολλά υπάρχουν που δεν έχει την ικανότητα να γνωρίσει.
Εκείνος που δεν γνώρισε αμαρτία, έγινε για μας αμαρτία για να γίνουμε εμείς δικαιοσύνη του Θεού μέσω Αυτού. Ο Χριστός έγινε αμαρτία πάνω στο σταυρό και εγκαταλείφθηκε από το Θεό. Και επειδή δεν γνώρισε αμαρτία, υπάρχει μια αξία στην ποινή με την οποία τιμωρήθηκε που ξεπερνά κάθε αντίληψη, γιατί η ποινή αυτή δεν αρμόζει σ ' Αυτόν. Αλλά εάν με το να σηκώσει την αμαρτία στο ίδιο Του το σώμα, δημιούργησε μια αξία που δεν προοριζόταν γι' Αυτόν, τότε για ποιους δημιουργήθηκε αυτή η αξία;Ο άνθρωπος δε θα γνωρίσει ποτέ, με ποιο τρόπο έγινε τούτο μέσα στα βάθη του σκότους. Ένα μόνο πράγμα γνωρίζω - ότι Αυτός φορτώθηκε τις αμαρτίες μου στο σώμα Του πάνω στο ξύλο. Πήρε τη δική μου θέση.
Οι πόνοι του άδη που ήταν η μερίδα μου, συσσωρεύτηκαν πάνω Του και τώρα μπορώ να πάω στον ουρανό και να απολαύσω ό,τι δεν είναι κτήμα μου. Αυτός έχει κάθε λόγο να το δικαιούται. 'Ολοι οι τύποι, οι θυσίες, οι σκιές και τα σύμβολα της Παλαιάς Διαθήκης εκπληρώθηκαν τότε. Οι ιερείς δεν ήταν πια υποχρεωμένοι να μπαίνουν μια φορά το χρόνο στα Αγια των Αγίων. Η θυσία του Χριστού έγινε για να πληρώσει την ποινή της δικής μας αμαρτίας, να πληρώσει τα λύτρα, να μας συμφιλιώσει με τον Πατέρα «και καθώς είναι αποφασισμένον εις τους ανθρώπους άπαξ να αποθάνωσι μετά δε τούτο κρίσις, ούτω και ο Χριστός προσεφέρθη άπαξ δια να σήκωση τας αμαρτίας πολλών» (Εβρ. θ' 27-28).Τώρα που έχει μπει το θεμέλιο της απολύτρωσης, εκείνο που έχει να κάνει ο ένοχος αμαρτωλός είναι να πιστέψει στον Υιό και έτσι μπορεί να έχει ειρήνη με το Θεό. «Διότι τόσον ηγάπησεν ο Θεός τον κόσμον, ώστε έδωκεν τον Υιόν Αυτού τον μονογενή, δια να μη απολεσθή πας ο πιστεύων εις αυτόν, αλλά να έχη ζωήν αιώνιον» (Ιωάν. γ' 16).Στο σταυρό του Χριστού βλέπω τρία πράγματα. Πρώτο, μία περιγραφή του βάθους της αμαρτίας των ανθρώπων. Μη κακίζετε τους ανθρώπους της εποχής εκείνης επειδή ύψωσαν το Χριστό επάνω στο σταυρό. Εσείς και εγώ είμαστε ένοχοι για τούτο. Δεν ήταν ο λαός ή οι Ρωμαίοι στρατιώτες εκείνοι που Τον κάρφωσαν πάνω στο σταυρό, ήταν οι αμαρτίες σας και οι αμαρτίες μου εκείνες που κατέστησαν αναγκαίο για το Χριστό να υποστεί θεληματικά αυτόν το θάνατο.
Δεύτερο, στο σταυρό του Χριστού βλέπω την καταπληκτική αγάπη του Θεού. Εάν υπάρξει ποτέ περίπτωση να αμφιβάλετε για την αγάπη του Θεού, ρίξτε ένα παρατεταμένο και βαθύ βλέμμα στο σταυρό γιατί εκεί θα βρείτε την έκφραση της αγάπης του Θεού.
Τρίτο, στο σταυρό του Χριστού υπάρχει ο μοναδικός δρόμος για τη σωτηρία. Ο Χριστός είπε: «Εγώ είμαι η οδός, και η αλήθεια και η ζωή. Ουδείς έρχεται προς τον Πατέρα ειμή δι' εμού» (Ιωάν. ιδ' 6). Δεν υπάρχει δυνατότητα να σωθείτε απ' την αμαρτία και την κόλαση, παρά μόνο εάν συνταυτιστείτε με το Χριστό πάνω στο σταυρό. Αν υπήρχε κάποιος άλλος τρόπος για να σας σώσει, Αυτός θα τον έβρισκε. Αν κάποια πνευματική αναμόρφωση ή η ηθική ζωή μπορούσε να μας σώσει, ποτέ δεν θα πέθαινε ο Ιησούς Χριστός. Ένας αντικαταστάτης έπρεπε να πάρει τη θέση σας. Οι άνθρωποι δε θέλουν να ακούν γι' αυτό, γιατί προσβάλλει την υπερηφάνεια τους. Ταπεινώνει εντελώς το εγώ. Πολλοί άνθρωποι λένε: «Δεν μπορώ να σωθώ όταν ζω σύμφωνα με το Χρυσό Κανόνα; ή όταν ακολουθώ τις εντολές του Χριστού; ή όταν ζω την ηθική ζωή που δίδαξε ο Χριστός;» Και αν ακόμα μπορούσατε να σωθείτε ζώντας τη ζωή που υπέδειξε ο Χριστός, και τότε ακόμα θα είσασταν ένας αμαρτωλός ή μια αμαρτωλή. Και τότε ακόμα θα αποτυγχάνατε γιατί κανένας ποτέ δεν έζησε τη ζωή που υπέδειξε ο Χριστός, από τη στιγμή που γεννήθηκε μέχρις ότου πέθανε. Έχετε αποτύχει και είστε παραβάτης. Έχετε παρακούσει και έχετε αμαρτήσει.Τι πρόκειται λοιπόν να κάνετε με τις αμαρτίες αυτές; Ένα μόνο πράγμα έχετε να κάνετε και τούτο είναι να φέρετε τις αμαρτίες σας στο σταυρό και κει να βρείτε συγχώρηση.Πριν από πολλά χρόνια ο βασιλιάς Κάρολος ο Ε' δανείστηκε ένα μεγάλο ποσό χρημάτων από έναν έμπορο στην Αμβέρσα. Το γραμμάτιο έληξε, αλλ' ο βασιλιάς είχε φτωχέψει και δεν μπορούσε να πληρώσει. Ο έμπορος τότε έκανε ένα μεγάλο συμπόσιο για να τιμήσει το βασιλιά. Όταν κάθισαν όλοι οι προσκαλεσμένοι και τα φαγητά είχαν σερβιριστεί μπροστά τους, ο έμπορος είχε τοποθετήσει στο τραπέζι μια μεγάλη λεκάνη μπροστά του και μέσα σ' αυτήν ήταν αναμμένη φωτιά. Τότε, παίρνοντας από την τσέπη του το γραμμάτιο, το έβαλε μέσα στις φλόγες μέχρις ότου κάηκε και έγινε στάχτη. Ο βασιλιάς αγκάλιασε τότε τον ευεργέτη του και έκλαψε.
Με τον ίδιο τρόπο και μεις είμαστε οφειλέτες στο Θεό. Το χρέος μας ήταν ληξιπρόθεσμο, αλλά δεν μπορούσαμε να το πληρώσουμε. Πριν δύο χιλιάδες χρόνια ο Θεός προσκάλεσε τον κόσμο στο δείπνο του Ευαγγελίου και κει έριξε τις αμαρτίες σας και τις αμαρτίες μου μέσα σης φλόγες της αγωνίας του σταυρού, μέχρι που εξαφανίστηκε και το τελευταίο ίχνος της ενοχής μας.

Μεγάλη Τετάρτη

Κατά τη Μ. Τετάρτη επιτελούμε ανάμνηση: (α) του γεγονότος της ελλείψεως του Κυρίου με μύρο από μια πόρνη γυναίκα. Επίσης φέρεται στη μνήμη μας, (β) η σύγκλιση του Συνεδρίου των Ιουδαίων, του ανωτάτου δηλαδή Δικαστηρίου τους, προς λήψη καταδικαστικής αποφάσεως του Κυρίου, καθώς και (γ) τα σχέδια του Ιούδα για προδοσία του Διδασκάλου του.
Δύο μέρες πριν το Πάσχα, καθώς ο Κύριος ανέβαινε προς τα Ιεροσόλυμα, κι ενώ βρισκόταν στο σπίτι στου λεπρού Σίμωνα, τον πλησίασε μια πόρνη γυναίκα κι άλειψε το κεφάλι Του με πολύτιμο μύρο. Η τιμή του ήταν γύρω στα τριακόσια δηνάρια, πολύτιμο άρωμα και γι' αυτό οι μαθητές την επέκριναν και περισσότερο απ' όλους ο Ιούδας. Γνώριζαν οι μαθητές καλά πόσο μεγάλο ζήλο έδειχνε πάντοτε ο Χριστός για την ελεημοσύνη προς τους φτωχούς. Ο Χριστός όμως την υπερασπίσθηκε, για να μην αποτραπεί απ' το καλό της σκοπό. Ανέφερε μάλιστα και τον ενταφιασμό Του, προσπαθώντας να αποτρέψει τον Ιούδα από τη προδοσία, αλλά μάταια. Τότε απέδωσε στη γυναίκα την μεγάλη τιμή να διακηρύσσεται το ενάρετο έργο της σε ολόκληρο την οικουμένη.
Ο Ιερός Χρυσόστομος υποστηρίζει ότι δύο ήταν οι γυναίκες που άλειψαν με μύρο τον Κύριο. Οι τρεις πρώτοι Ευαγγελιστές αναφέρουν μια και την ίδια γυναίκα, που πήρε την ονομασία πόρνη. Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης όμως κάνει λόγο για άλλη γυναίκα, αξιοθαύμαστη και σεμνή, τη Μαρία την αδελφή του Λαζάρου, που άλειψε τα άχραντα πόδια Του σκουπίζοντας τα με τις τρίχες των μαλλιών της.
Αυτή την ημέρα ψάλλεται και το περίφημο τροπάριο, τελευταίο στην ακολουθία, της ευσεβούς και λογίας ποιήτριας του Βυζαντίου, Κασσιανής. Η ηρωίδα του ποιήματός της, η γυναίκα που άλειψε με μύρο τον Κύριο ήταν η πόρνη που αναφέρουν οι Ευαγγελιστές (και όχι η ευσεβής ποιήτρια Κασσιανή).
Να και το εξαίσιο τροπάριο σε μετάφραση:
Κύριε, η γυναίκα, η οποία περιέπεσε σε πολλές αμαρτίες, επειδή κατανόησε, ότι ήσουν Θεός (ενανθρωπήσας), αναλαμβάνει έργο μυροφόρου και θρηνούσα φέρει σε Σε μύρα γα να Σε αλείψει πριν ακόμη (αποθάνεις και) ενταφιασθείς. Και λέγει: Αλίμονο σε μένα! γιατί εγώ ζω μέσα σε μια νύκτα, η οποία είναι γεμάτη από πυκνό σκοτάδι και δεν φωτίζεται ούτε από αμυδρό φως, όπως είναι το φως της σελήνης, τρέχω προς τη σαρκική ηδονή ασυγκράτητος, όπως τρέχουν τα ζώα, όταν τα κεντήσει αλογόμυγα, ζω κυριευμένη από τον έρωτα της αμαρτίας. Αλλά Συ, που υψώνεις τα νερά της θάλασσας, μεταβάλλοντάς τα σε νεφέλες, δέξου των δακρύων μου το ακατάσχετο ρεύμα. Λύγισε (και χαμήλωσε από το άπειρο ύψος Σου) προς εμένα, που Σε ικετεύω με τους στεναγμούς της (μετανοούσης) καρδίας μου, Συ ο Οποίος, με την ακατάληπτη και απερίγραπτη ενανθρώπισή Σου, λύγισες τους ουρανούς (και κατέβηκες στη γη). Θα φιλήσω με συνεχή και ακατάπαυστα φιλιά τα αμόλυντα Σου πόδια και πάλι (βρέχοντας με τα δάκρυά μου) θα τα σπογγίσω με τις πλεξίδες της κεφαλής μου, αυτά τα πόδια των οποίων το βροντώδη ήχο (από τα βάδισμά Σου) όταν άκουσε μέσα στο Παράδεισο η Εύα εκείνο το δειλινό (της ημέρας της παραβάσεως), φοβήθηκε και από το φόβο της κρύφθηκε. Τα πλήθη των αμαρτιών μου, αλλά και τα απύθμενα βάθη των κρίσεών Σου και των βουλών Σου (δηλαδή τους μυστηριώδεις και απερινόητους τρόπους που χρησιμοποιείς για τη σωτηρία των ανθρώπων,) ποίος θα μπορέσει να εξερευνήσει, ψυχοσώστα Σωτήρα μου; Συ που έχεις άπειρο την ευσπλαχνία, μη παραβλέψεις εμένα, τη δική Σου δούλη!

Ο Μυστικός Δείπνος

Ο Μυστικός Δείπνος, είναι το τελευταίο γεύμα που πήρε ο Χριστός μαζί με τους 12 Αποστόλους του, και το οποίο περιγράφεται και στα τέσσερα Ευαγγέλια (Ματθαίος 26:1729 ,Λουκάς 14:1225 , Ιωάννης 22:723 ,13:130). Η γνώση ότι η ώρα να σταυρωθεί είχε έρθει και ότι έπρεπε να αφήσει αυτόν τον κόσμο, ο Ιησούς διέταξε το Passover να οργανωθεί στο σπίτι ενός ορισμένου ατόμου. (Passover είναι ο εορτασμός για την εβραϊκή έξοδο από την Αίγυπτο)..Προτού να σερβιριστεί το βραδυνό ο Χριστός όπως φαίνεται "από τον πίνακα, έβγαλε το εξωτερικό ένδυμά του. Κατόπιν έχυσε το ύδωρ σε μια λεκάνη, και άρχισε να πλένει τα πόδια των αποστόλων του και να τα σκουπίζει με μια πετσέτα.
Όταν ήρθε η σειρά του Πέτρου αυτός διαμαρτυρήθηκε ότι ο Κύριος δεν πρέπει να πλύνει τα πόδια των αποστόλων του και ότι δεν θα αφήσει ποτέ τον Ιησού να του πλύνει τα πόδια του. Ο Ιησούς απάντησε, "δεν καταλαβαίνετε τώρα τι κάνω, αλλά μια ημέρα." "Εάν δεν σας πλένω τα πόδια δεν θα πάρετε ποτέ το μέρος μου όταν το χρειαστώ." (Θ*Ιοχν 13: 6-8). Μετά Ιησούς έβαλε στο ένδυμά του και κάθισε κάτω πάλι. (Θ*Ιοχν 13:45).
Κατά τη διάρκεια του βραδυνού ο Ιησούς είπε ότι ένας από τους Αποστόλους του θα τον πρόδιδε, αλλά "θα ήταν καλύτερο αυτό το άτομο να μην είχε ποτέ γεννηθεί " (Ματθαίος 26:24). Κατόπιν ο Ιούδας απάντησε γιατί κατάλαβε την ενοχή του και το λάθος του να τον προδώσει: "Ο ραβίνος, σίγουρα εγώ δεν είμαι κακός έτσι δεν είναι? ;" Ο Ιησούς απάντησε, "Συ είπας " (Θ*Ματθ. 26:25).Κατά τη διάρκεια του βραδυνού ο Ιησούς πήρε το ψωμί, το έσπασε, και έδωσε στους Αποστόλους του λέγοντας: "Πάρτε αυτό και φάτε αυτό είναι το σώμα μου." (Θ*ΜατΘ 26:26). Κατόπιν πήρε ένα φλυτζάνι με κρασί και το πρόσφερε στους Αποστόλους: "Πίετε από τον οίνον αυτόν , όλοι σας. Γιατί αυτό είναι το αίμα μου, το αίμα που θα συγχώρεσει τις αμαρτίες σας . Σας λέω, δεν θα πιω ποτέ πάλι από αυτά τα φρούτα της αμπέλου μέχρι εκείνη την ημέρα που θα σας συναντήσω στο βασίλειο του πατέρα μου." (Θ*Ματθ. 26:27 29).
Μετά τραγούδησαν τον ύμνο για τη Μεγάλη Έξοδο (Passover) και βγήκαν στον Ελαιώνα.

Το τροπάριο της Κασσιανής

Το δημοφιλέστερο από τα ποιήματα της Κασιανής είναι τα ιδιόμελο του όρθρου της Μ. Τετάρτης που ψάλλεται με ιδιαίτερη κατάνυξη το βράδυ της Μ. Τρίτης.

Κύριε, η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα Γυνή,
την σην αισθομένη θεότητα,
μυροφόρου αναλαβούσα τάξιν,
οδυρομένη μύρα σοι, προ του ενταφιασμού κομίζει.
Οίμοι! λέγουσα, οτι νυξ μοι, υπάρχει,
οίστρος ακολασίας, ζοφώδης τε και ασέληνος,
έρως της αμαρτίας.
Δέξαι μου τας πηγάς των δακρύων,
ο νεφέλαις διεξάγων της θαλάσσης το ύδωρ,
κάμφθητί μοι προς τους στεναγμούς της καρδίας,
ο κλίνας τους ουρανούς, τη αφάτω σου κενώσει,
καταφιλήσω τους αχράντους σου πόδας,
αποσμήξω τούτους δε πάλιν,
τοις της κεφαλής μου βοστρύχοις,
ων εν τω Παραδείσω Εύα το δειλινόν,
κρότον τοις ωσίν ηχηθείσα,
τω φόβω εκρύβη.
Αμαρτιών μου τα πλήθη και κριμάτων σου αβύσσους,
τις εξιχνιάσει ψυχοσώστα Σωτήρ μου;
Μη με την σην δούλην παρίδης,
ο αμέτρητον έχων το έλεος.

Κύριε, η γυναίκα που έπεσε σε πολλές αμαρτίες, σαν ένοιωσε τη θεότητά σου, γίνηκε μυροφόρα και σε άλειψε με μυρουδικά πριν από τον ενταφιασμό σου κι έλεγε οδυρόμενη:
Αλλοίμονο σε μένα, γιατί μέσα μου είναι νύχτα κατασκότεινη και δίχως φεγγάρι, η μανία της ασωτείας κι ο έρωτας της αμαρτίας.
Δέξου από μένα τις πηγές των δακρύων, εσύ που μεταλλάζεις με τα σύννεφα το νερό της θάλασσας. Λύγισε στ' αναστενάγματα της καρδιάς μου, εσύ που έγειρες τον ουρανό και κατέβηκες στη γης.
Θα καταφιλήσω τα άχραντα ποδάρια σου, και θα τα σφουγγίσω πάλι με τα πλοκάμια της κεφαλής μου· αυτά τα ποδάρια, που σαν η Εύα κατά το δειλινό, τ' άκουσε να περπατάνε, από το φόβο της κρύφτηκε.
Των αμαρτιών μου τα πλήθη και των κριμάτων σου την άβυσσο, ποιος μπορεί να τα εξιχνιάση, ψυχοσώστη Σωτήρα μου; Μην καταφρονέσης τη δούλη σου, εσύ που έχεις τ' αμέτρητο έλεος.

Πλήθη πιστών κατακλύζουν τους ναούς τη Μ. Τρίτη το βράδυ, για να το παρακολουθήσουν. Ο ύμνος αυτός για πολλούς αποτελεί κραυγή αγωνίας της ποιήτριας που κατέφυγε στο μοναστήρι για να σωθεί από το βάρος των αμαρτιών της. Πρωταγωνίστρια όμως του ποιήματος είναι άλλη, “ η δυσώδης και βεβορβορωμένη” γυναίκα του Ευαγγελίου (Λουκ. 7,37-38) που άλειψε με μύρο τα πόδια του Ιησού και τα σπόγγισε με τους πλοκάμους της κεφαλής της προ του ενταφιασμού Του. Η σύνθεση του ύμνου από την Κασιανή πρέπει να έγινε στο μοναστήρι. Μάλιστα η παράδοση αναφέρει ότι, όταν κατά τύχην έγραφε το πολυθρύλητο τροπάριο, δέχθηκε την επίσκεψη του Θεόφιλου, ο οποίος αν και νυμφεύτηκε τη Θεοδώρα ποτέ δεν ξέχασε την Κασιανή. Εκείνη τότε φοβήθηκε μήπως και δεν μπορέσει να αντισταθεί στον πειρασμό, έτρεξε να κρυφτεί αφήνοντας μισοτελειωμένο τον ύμνο και συγκεκριμένα στη φράση: “..κρότον τοις ωσίν ηχηθήσα”. Ο Θεόφιλος, ενοχλημένος από την απουσία της Κασιανής, διάβασε το χειρόγραφό της και πρόσθεσε στο τροπάριο τις λέξεις: “Τω φόβω εκρύβη” που ανταποκρινόταν στην περίσταση, χωρίς να διασπά τη συνοχή του ποιήματος. Η Κασιανή επιστρέψασα μετά την αναχώρηση του Θεόφιλου είδε τη φράση, την κράτησε και ολοκλήρωσε τον ύμνο με την ερώτηση: “Αμαρτιών μου τα πλήθη και κριμάτων σου αβύσσους τις εξιχνίασει, ψυχοσώστα Σωτήρ μου; Μη με την σην δούλη παρίδης ο αμέτρητον έχων το έλεος”.

H Ιστορία της Κασσιανής

" Είναι γνωστή από τους Βυζαντινούς χρονογράφους η ιστορία κατά την οποία το 830 μ.Χ. η μητρυιά του Θεόφιλου, Ευφροσύνη, θέλοντας να βρει άξια σύζυγο στο θετό γιο της διοργάνωσε ένα είδος καλλιστείων, στέλνοντας εντολή σε όλα τα θέματα, τις διοικητικές περιφέρειες της αυτοκρατορίας, να συγκεντρωθούν οι ωραιότερες κοπέλες και να παρουσιαστούν στο παλάτι. Ανάμεσα στις δώδεκα κόρες που ορίστηκαν ως υποψήφιες και που κατάγονταν από τις ευγενέστερες οικογένειες, ξεχώρισαν δύο: η Κασσία, κόρη εξαίσιας ομορφιάς, η οποία καταγόταν από οικογένεια ευπατρίδων και η αρχόντισσα επίσης Θεοδώρα.
Όταν συγκεντρώθηκαν στην επίσημη αίθουσα, η Ευφροσύνη έδωσε στο Θεόφιλο ένα χρυσό μήλο να το προσφέρει στην κόρη που θα τον συγκινούσε περισσότερο. Εκείνος στράφηκε προς την Κασσία, εντυπωσιασμένος από την ομορφιά της για να της προσφέρει το μήλο. Ιδιόρρυθμος καθώς ήταν της απηύθυνε μια απροσδόκητη και κακόβουλη παρατήρηση: "Εκ γυναικός ερρύη τα φαύλα".
Η Κασσιανή δείχνοντας υπόδειγμα συμπεριφοράς Χριστιανής παρθένου, κοκκίνισε, όπως λένε οι ιστορικοί, αλλά ούτε τα έχασε, ούτε υπολόγισε ότι θα έχανε το θρόνο, ούτε δέχθηκε να προδώσει την αλήθεια και το φύλο της. Και έδωσε μια απάντηση, καμπάνα θεολογίας, που έτρεψε σε φυγή την κακόδοξη ψυχή του Θεόφιλου: "Αλλά και διά γυναικός πηγάζει τά κρείττω", του είπε κάνοντας με τις επτά αυτές λέξεις περίληψη ολόκληρης της χριστιανικής θεολογίας.
Ο Θεόφιλος νιώθοντας την αξία και την ευστροφία της και πειραγμένος από την απάντηση αυτή, της γύρισε την πλάτη, όπως γύρισε την πλάτη και στην Παναγία, στη γυναίκα "εξ ής πηγάζει τα κρείττω", αρνούμενος την εικόνα και Αυτής και του Υιού Της και έδωσε το χρυσό μήλο της εκλογής στη σιωπηλή Θεοδώρα. Η Κασσιανή, πέφτοντας θύμα της ευφυίας και της ελευθεροστομίας της, είχε χάσει οριστικά το θρόνο.
Στη συνέχεια η Κασσιανή έγινε μοναχή, όχι από ερωτική απογοήτευση προς τον ουσιαστικά άγνωστό της Θεόφιλο, αλλά από έρωτα θείο. Έδωσε την περιουσία της για να κτισθεί η περίφημη τότε μονή ΄΄Εικασίας της μοναχής΄΄. Κλείσθηκε μέσα σ΄ αυτήν και έζησε τη μακάρια ζωή της εν Χριστώ ησυχίας, όταν η ευσεβής επίσης και ορθόδοξη Θεοδώρα, που τελικά εξέλεξε ο Θεόφιλος για σύζυγο, ζούσε μέσα στις αγωνίες και τις συνωμοσίες του παλατιού αγωνιζόμενη να κρατήσει τα παιδιά της στην Ορθοδοξία, καλώντας τα κάθε τόσο να προσκυνήσουν ΄΄τα νινία΄΄, το μικρό δίπτυχο εικόνισμα του Χριστού και της Θεοτόκου που είχε κρυμμένο, επειδή φοβόταν τη μήνη του φοβερού συζύγου της.
Στο Μοναστήρι η Κασσιανή έγραψε πολλά ποιήματα με τα οποία τραγούδησε την ευδαιμονία του μοναχικού βίου και δίδαξε βαθύτατη θεολογία. Επίσης έγραψε και άλλα συγγράμματα και συλλογές, προ πάντων όμως πάρα πολλά τροπάρια, ιδιόμελα, εκκλησιαστικούς ύμνους κ.λ.π. μεταξύ των οποίων και το γνωστό ΄΄Τροπάριο της Κασσιανής΄΄, το οποίο είναι ένα ολοκληρωμένο σε σύλληψη ποίημα, γεμάτο Χριστιανικό μεγαλείο, αγάπη και γνώση θεολογική και ψάλλεται το βράδυ της Μεγάλης Τρίτης στους Ιερούς Ναούς συγκεντρώνοντας πλήθη πιστών για να το ακούσουν.
Σύμφωνα με μια ρομαντική μεν, αλλά καθόλου αληθινή παράδοση, ο Θεόφιλος δεν λυτρώθηκε ποτέ από τον έρωτα που του ενέπνευσε η ομορφιά της Κασσιανής και την αναζητούσε στα Μοναστήρια της αυτοκρατορίας του. Κάποτε που έφτασε στο μοναστήρι της, η Κασσιανή κρύφτηκε για να αποφύγει την ανεπιθύμητη αυτή συνάντηση. Ήταν τότε που συνέθεσε το ιδιόμελο της. Το κείμενο βρισκόταν στο αναλόγιο μισοτελειωμένο, ως τη φράση : "ών (ποδών) έν τώ παραδείσω Εύα το δειλινόν".
Ο Θεόφιλος διάβασε το τροπάριο, αναγνώρισε το ύφος της Κασσίας, και θέλησε να την πειράξει για μια ακόμα φορά. Πήρε τη γραφίδα και συμπλήρωσε τη φράση "κρότων τοίς ωσίν ηχηθείσα τώ φόβω εκρύβη", κάνοντας έτσι υπαινιγμό στο φόβο που αυτή ένιωσε όταν άκουσε τον θόρυβο των βημάτων του. Όταν ο Θεόφιλος έφυγε, η Κασσία γύρισε στο κελί της και με έκπληξη είδε την επέμβαση του Θεόφιλου. Χωρίς όμως να απαλείψει τη φράση, συνέχισε και ολοκλήρωσε τον ύμνο της.
Η ζωή και η ιστορία έχουν τους δικούς μυστικούς νόμους. Δύο γυναίκες αντίπαλες σε μια κορυφαία κρίση υποβολής και κοσμικής εξουσίας, παραδόθηκαν στη συνέχεια στην κρίση της ιστορίας. Η μια έγινε βασίλισσα κι αργότερα αγία, η άλλη ταπεινή μοναχή. Οπωσδήποτε και οι δύο δικαιώθηκαν ενώπιον του θρόνου του Θεού.
Γνωρίζουμε όμως εμείς ποια από τις δύο κέρδισε την υστεροφημία και τη συμπάθεια των ανθρώπων. Η ταπεινή μοναχή Κασσιανή έχασε τον επίγειο θρόνο, αλλά έγινε πιο διάσημη και πιο δημοφιλής με ένα μόνο τροπάριο.
Η Κασσιανή κατέχει στην ιστορία των Βυζαντινών γραμμάτων ξεχωριστή θέση ως αξιόλογη ποιήτρια με πολλά κοσμικά ποιήματα και άλλα συγγράμματα, αλλά και πολλά εκκλησιαστικά ποιήματα, ύμνους, τροπάρια, ιδιόμελα κ.λ.π. Σπουδαίο υμνογραφικό έργο είναι το πρώτο δοξαστικό του εσπερινού των Χριστουγέννων "Αυγούστου μοναρχήσαντος επί της γής...". Με την εκκλησιαστική ποίησή της μας μεταφέρει σε ένα εντελώς διαφορετικό κλίμα. Δεν γράφει για τον εαυτό της, για τον κόσμο, για τους ανθρώπους, αλλά θέτει την πλούσια ποίησή της στην υπηρεσία της Εκκλησίας και την κάνει φωνή θρησκευτικού ενθουσιασμού, μετάνοιας, προσευχής και δοξολογίας.

Μεγάλη Τρίτη

Κατά την Μ. Τρίτη επιτελούμε ανάμνηση (α)της περί των δέκα παρθένων γνωστής παραβολής του Κυρίου. Η Εκκλησία μας καλεί να είμεθα έτοιμοι για να υποδεχθούμε, κρατούντες τις λαμπάδες των αρετών μας, τον ουράνιον Νυμφίο, τον Κύριον Ιησού, ο Οποίος θα έλθει αιφνίδια, είτε ειδικά κατά τη στιγμή του θανάτου μας, είτε γενικά κατά τη Δευτέρα Παρουσία. Επίσης μας καλεί, (β) φέρουσα ενώπιό μας και τη παραβολή των ταλάντων, να καλλιεργήσουμε και να αυξήσουμε τα χαρίσματα που μας έδωσε ο Θεός.
Ο Κύριός μας, ο Ιησούς Χριστός, όταν ανέβαινε στα Ιεροσόλυμα και πλησίαζε προς το εκούσιο Πάθος, έλεγε στους μαθητές Του ορισμένες παραβολές για να τους προετοιμάσει. Μερικές, μάλιστα, τις έλεγε για να καυτηριάσει και να χτυπήσει του Γραμματείς και τους Φαρισαίους.
Μια από αυτές, τη σημερινή των δέκα παρθένων, την είπε για να παρακινήσει μεν όλους προς την ελεημοσύνη, αλλά και να διδάξει όλους μας να είμαστε έτοιμοι πριν μας προλάβει το τέλος του θανάτου. Επειδή έχει πολλή δόξα η παρθενία (πραγματικά είναι μεγάλο κατόρθωμα!) και για να μη βρεθεί κάποιος που κατορθώνει αυτό το μεγάλο έργο, αλλά παραμελεί τα άλλα και ιδίως την ελεημοσύνη, προβάλλει αυτή τη παραβολή.
Τρέχει πολύ γρήγορα η νύκτα της παρούσης ζωής, έτσι οι παρθένες όλες νύσταξαν και κοιμήθηκαν, δηλαδή πέθαναν, γιατί ο θάνατος λέγεται και ύπνος. Καθώς κοιμόντουσαν, στη μέση της νύχτας ακούσθηκε μια δυνατή φωνή που έλεγε: «Νάτος ο Νυμφίος, έρχεται! Βγείτε όλες να Τον προϋπαντήσετε!». Τότε οι φρόνιμες παρθένες που είχαν φροντίσει να έχουν άφθονο λάδι, συνάντησαν τον Νυμφίο και μπήκαν μέσα μαζί Του, όταν ανοίχθηκαν οι πύλες. Αυτές κοντά στις άλλες αρετές και μάλιστα της παρθενίας, φρόντισαν να έχουν άφθονο και το λάδι της ελεημοσύνης.
Αντίθετα οι άλλες πέντε παρθένες που δεν είχαν αρκετό λάδι, όταν ξύπνησαν ζητούσαν λίγο από τις φρόνιμες, αλλά μετά θάνατο δεν είναι εύκολο να αγοράσεις λάδι από αυτούς που το πουλούν, δηλαδή τους φτωχούς. Αυτές η παραβολή τις ονομάζει μωρές, γατί ενώ κατόρθωσαν το δυσκολότερο, την ''παρθενία'', παραμέλησαν το ευκολότερο γιατί ήταν ανελεήμονες καρδιές.
Όποιος λοιπόν κατορθώσει μια αρετή - έστω μεγάλη - αλλά δε φροντίσει και για τις άλλες και ιδίως την ελεημοσύνη, δε μπορεί να μπει μαζί με το Χριστό στην αιώνια ανάπαυση και γυρίζει πίσω ντροπιασμένος. Και τίποτα δεν είναι πιο λυπηρό και πιο ντροπιαστικό από μια "παρθένο" που νικιέται απ' τον έρωτα των χρημάτων.

Μεγάλη Δευτέρα

Από τη σημερινή μέρα ξεκινούν τα άγια Πάθη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Τύπος του Κυρίου μας Ιησού είναι ο πάγκαλος Ιωσήφ που σήμερα επιτελούμε (α) την ανάμνησή του.
Ήταν ο μικρότερος γιός του Πατριάρχη Ιακώβ και ο πιο αγαπητός. Όμως φθονήθηκε από τα αδέλφια του και αρχικά τον έριξαν σ' ένα βαθύ λάκκο και εξαπάτησαν το πατέρα τους χρησιμοποιώντας ένα ματωμένο ρούχο ότι δήθεν τον κατασπάραξε κάποιο θηρίο. Στη συνέχεια τον πούλησαν για τριάντα αργύρια σε εμπόρους, οι οποίοι τον ξανά πούλησαν στον αρχιμάγειρα του βασιλιά της Αιγύπτου, τον Πετεφρή. Ο Ιωσήφ ήταν πανέμορφος και τον ερωτεύθηκε η γυναίκα του Πετεφρή, που θέλησε να τον παρασύρει σε ανήθικη πράξη βιαίως. Μόλις εκείνη έπιασε τον Ιωσήφ, εκείνος άφησε στα χέρια της το χιτώνα του και έφυγε. Εκείνη από το θυμό της τον συκοφάντησε στο σύζυγό της, ότι δήθεν αυτός επιτέθηκε εναντίον της με ανήθικους σκοπούς. Ο Πετεφρής την πίστεψε και φυλάκισε τον Ιωσήφ. Κάποτε όμως ο Φαραώ, ο βασιλιάς της Αιγύπτου, είδε ένα παράξενο όνειρο και ζήτησε έναν εξηγητή.
Με το φωτισμό του Θεού, μόνο ο Ιωσήφ μπόρεσε να το εξηγήσει. Ότι θα έλθουν στη χώρα του επτά χρόνια ευφορίας και επτά ακαρπίας και πείνας. Ενθουσιάσθηκε ο Φαραώ από τη σοφία του και τον έκανε γενικό άρχοντα, σαν πρωθυπουργό. Ο Ιωσήφ διαχειρίσθηκε άριστα την εξουσία και φρόντισε στα δύσκολα χρόνια της πείνας όλο το λαό. Με αφορμή η διανομή του σιταριού, φανερώθηκαν τ' αδέλφια του που τον είχαν φθονήσει. Εκείνος δεν τους κράτησε κακία, αντίθετα τα προσκάλεσε μόνιμα στην Αίγυπτο μαζί με τους γονείς.
Αυτός λοιπόν αποτελεί προ-εικόνιση του Χριστού, διότι και Αυτός, αγαπητός γιός του Πατέρα, φθονήθηκε από τους ομοφύλους Του Ιουδαίους, πουλήθηκε από το μαθητή Του για τριάντα αργύρια και κλείσθηκε στο σκοτεινό λάκκο, τον τάφο.
Την ίδια μέρα (β) μνημονεύουμε και τη άκαρπο συκή, την οποία καταράστηκε ο Κύριος και ξεράθηκε αμέσως. Συμβολίζει τόσο τη Συναγωγή των Εβραίων, η οποία δεν είχε πνευματικούς καρπούς, όσο και κάθε άνθρωπο που στερείται πνευματικών καρπών, αρετών.
Έδειξε ο Κύριος τη δύναμή Του στο άψυχο δένδρο και ποτέ πάνω σε άνθρωπο, για να δείξει ότι δεν έχει μόνο δύναμη να ευεργετεί, αλλά και να τιμωρεί.
Η υμνογραφία αναφέρεται σήμερα στα δύο παραπάνω θέματα, αλλά και επί πλέον στο θέμα της πορείας του Κυρίου προς το Πάθος. Από το τροπάριο: «Ιδού ο Νυμφίος έρχεται...» οι ακολουθίες της Μ. Δευτέρας έως Τετάρτης λέγονται και «Ακολουθίες του Νυμφίου».

Κυριακή του Πάσχα για τους Καθολικούς

Κυριακή του Πάσχα για τους καθολικούς και χιλιάδες πιστοί συγκεντρώθηκαν και φέτος στο Βατικανό για να ακούσουν το μήνυμα του Πάπα και να λάβουν την ευλογία του.
Τελώντας την πασχαλινή εκκλησιαστική Ακολουθία στην πλατεία του Αγίου Πέτρου, ο Πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ ανήγγειλε ότι «θα επισκεφτεί τους σεισμόπληκτους προσεχώς».
Η αναστάσιμη λειτουργία έγινε στην κατάμεστη Βασιλική του Αγίου Πέτρου. Ο φωτισμός του ναού ήταν ελάχιστος και την ώρα της Ανάστασης το κτίριο φωτίστηκε πλήρως ως συμβολισμός της Ανάστασης του Κυρίου.
Τη νύχτα της Μεγάλης Παρασκευής ο Πάπας πρωτοστάτησε στις τελετές του Κολοσσαίου, στο αρχαίο ρωμαϊκό αμφιθέατρο. Οι τελετές τίμησαν το μαρτύριο του Ιησού με τη σταύρωση και το θάνατό του για τη σωτηρία του ανθρώπινου γένους.
Ο Πάπας, η ηγεσία της Καθολικής Εκκλησίας καθώς και χιλιάδες πιστοί που κρατούσαν κεριά και πυρσούς περπάτησαν ανάμεσα στα αρχαία μνημεία και ερείπια, δημιουργώντας κατανυκτική ατμόσφαιρα.

Ο καθορισμός της ημερομηνίας του Πάσχα

Η εορτή του Πάσχα είναι το κέντρο της λατρευτικής ζωής του Ορθοδόξου. Από αυτήν αρχίζουν τα Αναγνώσματα των Αποστολικών και Ευαγγελικών Περικοπών, που αναγιγνώσκονται στις καθημερινές και τις Κυριακές όλου του λειτουργικού χρόνου.
Είναι εορτή κινητή. Τελείται σε διαφορετική κατ’ έτος ημερομηνία, πάντοτε δε μετά την εαρινή ισημερία.
Τους δύο πρώτους χριστιανικούς αιώνες στην Ανατολή γιορταζόταν το Πάσχα πάντοτε την 14η του εβραϊκού μηνός Νισάν (αντιστοιχεί προς τον δικό μας Μάρτιο/ Απρίλιο), ημέρα κατά την οποία παρέδωσε το πνεύμα Του ο Κύριος στον Σταυρό του Γολγοθά, οποιαδήποτε κι αν ήταν αυτή η ημέρα.
Αντιθέτως στη Δύση γιορταζόταν πάντοτε ημέρα Κυριακή, και συγκεκριμένα την Κυριακή μετά την εαρινή πανσέληνο.
Έγιναν πολλές συζητήσεις μεταξύ εκπροσώπων της Ανατολής και της Δύσης για την εξεύρεση κοινά αποδεκτής ημέρας εορτασμού του Πάσχα, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Έφθασαν μάλιστα στα πρόθυρα του σχίσματος, το οποίο αποφεύχθηκε χάρις στη μεσολάβηση του αγίου Ειρηναίου, επισκόπου Λουγδούνου (σημαρινής Λυών).
Επειδή η διένεξη συνεχιζόταν, επελήφθη του θέματος η αγία Πρώτη Οικουμενική Σύνοδος, που συνήλθε το έτος 325 στη Νίκαια της Βιθυνίας, προς ειρήνευση των πιστών.
Η Πρώτη Οικουμενική Σύνοδος αποφάσισε, όπως γράφει ο ιστορικός της Εκκλησίας Ευσέβιος, «τήν ἁγιωτάτην τοῦ Πάσχα ἑορτήν μιᾷ καί τῇ αυτῇ ἡμέρᾳ συντελεῖσθαι. Οὐδέ γάρ πρέπει ἐν τοσαύτῃ ἁγιότητι εἶναι τινά διαφοράν» (PG 20, 1077). Αποφασίστηκε να αποκλεισθεί ο συνεορτασμός του Πάσχα «μετά τῶν κυριοκτόνων» Ιουδαίων και «πάντες οἱ ἐξ Ἑώας ἀδελφοί», οι πιστοί δηλαδή της Ανατολής, να εορτάζουν το Πάσχα «σύμφωνα Ρωμαίοις», όπως στη Δύση. Καθορίστηκε δε ως ημέρα να είναι πάντοτε Κυριακή, και μάλιστα η Κυριακή, η οποία ακολουθεί την πρώτη πανσέληνο μετά την εαρινή ισημερία.
Ανατέθηκε δε στον Πατριάρχη Αλεξανδρείας, λόγω της καλλιέργειας των μαθηματικών και αστρονομικών επιστημών σ’ αυτή την πόλη, να γνωστοποιεί κάθε χρόνο με ειδικό γράμμα, το οποίο ονομαζόταν «πασχάλιον γράμμα», στις άλλες Εκκλησίες την ημέρα του εορτασμού του Πάσχα.Η τάξη αυτή διακόπηκε μετά την αγία Τετάρτη Οικουμενική Σύνοδο, διότι στα κλίματα του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας είχαν εισβάλει και επικρατήσει πολλοί Μονοφυσίτες.Η απόφαση όμως της Αγίας Α’ Οικουμενικής Συνόδου παρέμενε αιωνίως και το Πάσχα εορταζόταν πάντοτε πλέον την πρώτη Κυριακή μετά την πανσέληνο που ακολουθούσε την εαρινή ισημερία.Όταν όμως άλλαξε το Ημερολόγιο και αντί του Ιουλιανού εισήχθη το Γρηγοριανό, το οποίο διαφέρει κατά 13 ημέρες από το προηγούμενο, το Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης, η Εκκλησία της Ελλάδος κλπ. εγκολπώθηκαν και ακολούθησαν το νέο Ημερολόγιο, χωρίς όμως να θίξουν το Πασχάλιο. Τον καθορισμό του Πάσχα τον συνεχίζουν βάσει του παλαιού Ημερολογίου, γι’ αυτό και δεν συμπίπτει πάντοτε το Πάσχα των Ορθοδόξων με το Πάσχα των Παπικών, οι οποίοι προσάρμοσαν το Πασχάλιο βάσει του νέου Ημερολογίου. Η παπική εξ άλλου «Εκκλησία» χρησιμοποιεί διαφορετική μέθοδο υπολογισμού των πανσελήνων από εκείνη που χρησιμοποιεί η Ανατολή. Εκτός αυτού, οι μεν Δυτικοί θεωρούν εαρινή ισημερία την 21η Μαρτίου (με το νέο) ενώ οι Ορθόδοξοι την 3η Απριλίου (με το νέο). Συνεορτασμό είχαμε το 1974 (14 Απριλίου), το 1977 (10 Απριλίου), το 1980 (6 Απριλίου) κλπ..
Σύμφωνα λοιπόν με το Πασχάλιο της Ορθοδοξίας, η ημερομηνία της εορτής του Πάσχα θα κυμαίνεται πάντοτε μεταξύ της 4ης Απριλίου και 8ης Μαΐου, με το νέο βεβαίως Ημερολόγιο οι αριθμοί αυτοί. Δεν μπορεί να έχουμε Πάσχα ούτε πριν από τις 22 Μαρτίου (με το παλαιό) ούτε μετά τις 25 Απριλίου (με το παλαιό). Διότι ρυθμιστής είναι ο ουρανός, η πρώτη δηλαδή πανσέληνος μετά την εαρινή ισημερία, όπως καθόρισε η Α’ Οικουμενική Σύνοδος.

Πιστός ως τον θάνατο

Πού βρίσκεται το μεγαλείο των συγκλονιστικών γεγονότων της Μ. Εβδομάδας; Στο ότι ο Κύριός μας προχωρεί άκαμπτος στην εκπλήρωση του θελήματος του Πατέρα Του, για τη σωτηρία των ανθρώπων και προσφέρει την αγία Του ζωή θυσία χάρη των αμαρτωλών. Μένει απολύτως σταθερός και συνεπής στην υπόσχεση που έδωσε στο Πατέρα «ἰδού ἥκω (=ήλθα στο κόσμο) τοῦ ποιῆσαι ὁ Θεός τό θέλημά Σου».
Δεν έχει σημασία αν το θέλημα αυτό οδηγεί στο Πάθος. Και για να το εκπληρώσει ο Κύριος, θα πρέπει να περάσει από την αγωνία της Γεθσημανή, την σύλληψη, τις αισχρές εκείνες ψευτοδίκες, τον εμπαιγμό του όχλου, το φραγγέλωμα, για να καταλήξει στον πόνο του Σταυρού και τον φοβερό θάνατο. Σημασία έχει ότι πρέπει να γίνει το θέλημα του Πατρός Του. Ότι πρέπει ο Κύριός μας να ανταποκριθεί πλήρως στην αποστολή, που δέχθηκε ολοψύχως να αναλάβει χάρη της σωτηρίας μας. Και σε αυτό ο Χριστός μένει απόλυτα πιστός, μέχρι και το θάνατο ακόμη.
Σε κάθε βήμα που ο Κύριός μας κάνει κατά την Εβδομάδα αυτή, αποκαλύπτεται η σταθερή αυτή απόφασή Του, η πειθαρχία στον Πατέρα. Και στη φοβερή αγωνία της Γεθσημανή και πάνω στο Σταυρό και παντού ο Κύριος έχει πάντοτε προ των οφθαλμών Του το τι ζητεί και τι θέλει Εκείνος. Και δεν απομακρύνεται από αυτό ούτε σπιθαμή. Ακολουθεί αλύγιστος την γραμμή που έχει χαραχθεί. Ο πόνος, η αγωνία, η δίψα, ο πυρετός, οι εμπαιγμοί δεν Τον κλονίζουν. Αγωνίζεται να μην παρεκκλίνει του θελήματος του Πατρός Του!Ναι. Αυτός ο ολόψυχος αγώνας του Κυρίου μας, αυτή η εγκάρδιος υποταγή και πιστότητα του Χριστού στα κελεύσματα του ουρανίου Πατρός είναι ο πυρήνας όλων των γεγονότων της Μ. Εβδομάδας.
Μ. Εβδομάδα! Θα την ζήσουμε και φέτος. Και αν προσπαθήσουμε να μιμηθούμε τον Κύριό μας στον απόφασή Του, τότε θα την καταλάβουμε βαθύτερα, θα την ζήσουμε πραγματικά.
Πιστός ως τον θάνατο για το θέλημα του Χριστού. Να τι πρέπει να αποφασίσουμε, τι πρέπει να μιμηθούμε, τι πρέπει να ζήσουμε.
Να προσπαθούμε πάντοτε για την ζωή της αρετής, όσα εμπόδια κι αν παρουσιάζονται και ζητούν να μας απομακρύνουν από αυτή. Να αγαπάμε τον Κύριό μας με την καρδιά μας, έστω κι αν γύρω μας φαίνεται ότι πολλοί δεν Τον αγαπούν έτσι. Να μπορούμε και μόνοι μας να μένουμε στη γη, μαθητές του Χριστού πιστοί. Και προ παντός, όλα αυτά να έχουμε την απόφαση να τα κάνουμε, ακόμα κι αν χρειαστεί μαρτυρικός θάνατος.
Ο μικρός Ταρσίζιος, στους χρόνους των διωγμών, τέτοια απόφαση είχε. Το ίδιο πρέπει να γίνει και με μας! Το παράδειγμα του Κυρίου μας, κατά την Μ. Εβδομάδα ιδιαιτέρως, μας εμπνέει.

’Ιδού ο Νυμφίος έρχεται

’Ιδού ο Νυμφίος έρχεται εν τω μέσω της νυκτός
και μακάριος ο δούλος,ον ευρήσει γρηγορούντα
ανάξιος δε πάλιν ον ευρήσει ραθυμούντα.
Βλέπε,ουν,ψυχή μου,μη τω ύπνω κατενεχθής,
ίνα μη τω θανάτω παραδοθής και της Βασιλείας έξω κλεισθής
αλλά ανάνηψον κράζουσα
Άγιος, Άγιος, Άγιος ει ο Θεός ημών.

«Τον νυμφώνα σου βλέπω…»
Tον νυμφώνα σου βλέπω, Σωτήρ μου, κεκοσμημένον και ένδυμα ουκ έχω,
ίνα εισέλθω εν αυτώ˙ λάμπρυνόν μου την στολήν της ψυχής,
φωτοδότα, και σώσον με.

Κυριακή των ΒΑΪΩΝ

«Εκ βαϊων και κλάδων ως εκ θείας εορτής εις θείαν μεταβάντες εορτήν,προς σεβασμίαν του Χριστού Παθημάτων,πιστοί συνδράμωμεν,τελετήν σωτήριον και τούτον υπέρ ημών πάθος υφιστάμενον,κατοπτεύχωμεν εκούσιον...».Την ημέρα αυτή γιορτάζουμε την πανηγυρική είσοδο του Κυρίου Ιησού Χριστού στην Ιερουσαλήμ.Τότε,ερχόμενος ο Ιησούς από τη Βηθανία στα Ιεροσόλυμα,έστειλαε δύο από τους Μαθητές του και του έφεραν ένα γαϊδουράκι.Και κάθισε πάνω του για να μπει στην πόλη.Ο δε λαός,ακούγοντας ότι ο Ιησούς έρχεται,πήραν αμέσως στα χέρια τους βάγια από φοίνικες και βγήκαν να τον υποδεχτούν.Και άλλοι μεν με τα ρούχα τους,άλλοι δε κόβοντας κλαδιά από τα δέντρα,έστρωναν το δρόμο απ’ όπου ο Ιησούς θα περνούσε.Και όλοι μαζί,ακόμα και τα μικρά παιδιά,φώναζαν:«Ὡσαννά εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου,ὁ βασιλεὺς τοῦ Ἰσραήλ».Ο Χριστός εισέρχεται στα Ιεροσόλυμα «επί πώλον όνου».Πορεύεται και οι Ισραηλίτες τον υποδέχονται με τιμές ως Βασιλιά.Εκείνος δεν δίνει ιδιαίτερη σημασία στις τιμές,δεν περιορίζεται στο πανηγύρι,στην πρόσκαιρη δόξα, αλλά προχωρεί στο σταυρό και την Ανάσταση.Η είσοδος του Χριστού στα Ιεροσόλυμα είναι τελικά η είσοδος του μαρτυρίου στην επίγεια ζωή του Κυρίου.Σε λίγες ημέρες θα μαρτυρήσει και θα θανατωθεί στο σταυρό, για να θανατώσει το θάνατο και να χαρίσει τη ζωή.
Περιμένουμε και εμείς το Χριστό να περάσει...Φοράμε καινούρια ρούχα,ανάβουμε κεριά,κάνουμε γιορτές,συγκινούμαστε, ενθουσιαζόμαστε.Αλλά δεν τον ακολουθούμε.Παραμένουμε στις εξωτερικές εκδηλώσεις. Μένουμε στην Κυριακή των Βαΐων.Δεν τον ακολουθούμε στο μαρτύριο,στη θυσία,στο σταυρό.
Η πορεία του ανθρώπου στο μαρτύριο είναι ήσυχη,μυστική.Βιώνει τη χαρά της προσμονής και της συνάντησης με το Χριστό,μα δεν έχει σχέση η χαρά αυτή με τις εξωτερικές εκδηλώσεις που συνηθίζουμε.Είναι και αυτές απαραίτητες αλλά δεν είναι μόνο αυτές.
Αν πράγματι θέλουμε να πλησιάσουμε τον Χριστό,πρέπει να έχουμε διάθεση να βρεθούμε κοντά Του τη στιγμή της δόξας Του,να Τον ακολουθήσουμε,να μην Τον χάσουμε ούτε στιγμή από τα μάτια μας.Γιατί τελικά η θέληση μας λείπει,για όλα τα άλλα φροντίζει Αυτός.Τότε μόνο θα μπορέσουμε να κατανοήσουμε ότι ο σταυρός και η Ανάσταση είναι πραγματικότητα για όλους τους ανθρώπους.

Ευαγγελική περικοπή

«Ὁ οὖν Ἰησοῦς πρὸ ἓξ ἡμερῶν τοῦ πάσχα ἦλθεν εἰς Βηθανίαν, ὅπου ἦν Λάζαρος ὁ τεθνηκώς, ὃν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν. ἐποίησαν οὖν αὐτῷ δεῖπνον ἐκεῖ, καὶ ἡ Μάρθα διηκόνει· ὁ δὲ Λάζαρος εἷς ἦν ἐκ τῶν ἀνακειμένων σὺν αὐτῷ. ἡ οὖν Μαρία, λαβοῦσα λίτραν μύρου νάρδου πιστικῆς πολυτίμου, ἤλειψε τοὺς πόδας τοῦ Ἰησοῦ καὶ ἐξέμαξε ταῖς θριξὶν αὐτῆς τοὺς πόδας αὐτοῦ· ἡ δὲ οἰκία ἐπληρώθη ἐκ τῆς ὀσμῆς τοῦ μύρου. λέγει οὖν εἷς ἐκ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, Ἰούδας Σίμωνος Ἰσκαριώτης, ὁ μέλλων αὐτὸν παραδιδόναι· Διατί τοῦτο τὸ μύρον οὐκ ἐπράθη τριακοσίων δηναρίων καὶ ἐδόθη πτωχοῖς; εἶπε δὲ τοῦτο οὐχ ὅτι περὶ τῶν πτωχῶν ἔμελεν αὐτῷ, ἀλλ' ὅτι κλέπτης ἦν, καὶ τὸ γλωσσόκομον εἶχε καὶ τὰ βαλλόμενα ἐβάσταζεν. εἶπεν οὖν ὁ Ἰησοῦς· Ἄφες αὐτήν, εἰς τὴν ἡμέραν τοῦ ἐνταφιασμοῦ μου τετήρηκεν αὐτό. τοὺς πτωχοὺς γὰρ πάντοτε ἔχετε μεθ' ἑαυτῶν, ἐμὲ δὲ οὐ πάντοτε ἔχετε.

Ἔγνω οὖν ὄχλος πολὺς ἐκ τῶν Ἰουδαίων ὅτι ἐκεῖ ἐστι, καὶ ἦλθον οὐ διὰ τὸν Ἰησοῦν μόνον, ἀλλ' ἵνα καὶ τὸν Λάζαρον ἴδωσιν ὃν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν. ἐβουλεύσαντο δὲ οἱ ἀρχιερεῖς ἵνα καὶ τὸν Λάζαρον ἀποκτείνωσιν, ὅτι πολλοὶ δι' αὐτὸν ὑπῆγον τῶν Ἰουδαίων καὶ ἐπίστευον εἰς τὸν Ἰησοῦν. Τῇ ἐπαύριον ὁ ὄχλος πολὺς ὁ ἐλθὼν εἰς τὴν ἑορτήν, ἀκούσαντες ὅτι ἔρχεται Ἰησοῦς εἰς Ἱεροσόλυμα, ἔλαβον τὰ βαΐα τῶν φοινίκων καὶ ἐξῆλθον εἰς ὑπάντησιν αὐτῷ, καὶ ἐκραύγαζον· Ὡσαννά· εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, ὁ βασιλεὺς τοῦ Ἰσραήλ.

εὑρὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ὀνάριον ἐκάθισεν ἐπ' αὐτό, καθώς ἐστι γεγραμμένον· Μὴ φοβοῦ, θύγατερ Σιών· ἰδοὺ ὁ βασιλεύς σου ἔρχεται καθήμενος ἐπὶ πῶλον ὄνου. Ταῦτα δὲ οὐκ ἔγνωσαν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ τὸ πρῶτον, ἀλλ' ὅτε ἐδοξάσθη ὁ Ἰησοῦς, τότε ἐμνήσθησαν ὅτι ταῦτα ἦν ἐπ' αὐτῷ γεγραμμένα, καὶ ταῦτα ἐποίησαν αὐτῷ. Ἐμαρτύρει οὖν ὁ ὄχλος ὁ ὢν μετ' αὐτοῦ ὅτε τὸν Λάζαρον ἐφώνησεν ἐκ τοῦ μνημείου καὶ ἤγειρεν αὐτὸν ἐκ νεκρῶν. διὰ τοῦτο καὶ ὑπήντησεν αὐτῷ ὁ ὄχλος, ὅτι ἤκουσαν τοῦτο αὐτὸν πεποιηκέναι τὸ σημεῖον».

Απολυτίκιον. Ήχος α΄

«Τὴν κοινὴν Ἀνάστασιν πρὸ τοῦ σοῦ πάθους πιστούμενος,
ἐκ νεκρῶν ἤγειρας τὸν Λάζαρον, Χριστὲ ὁ Θεός·
ὅθεν καὶ ἡμεῖς ὡς οἱ παῖδες,
τὰ τῆς νίκης σύμβολα φέροντες,
σοὶ τῷ Νικητῇ τοῦ θανάτου βοῶμεν·
Ὡσαννὰ ἐν τοῖς ὑψίστοις,
εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος, ἐν ὀνόματι Κυρίου».

Μετάφρασις

«Θέλοντας Χριστέ και Θεέ μας να δείξεις,
προ της σταυρικής Σου Θυσίας,
ότι είναι βέβαιο πράγμα η ανάσταση όλων των νεκρών,
ανέστησες εκ νεκρών τον Λάζαρον ·
Για τούτο και εμείς,
μιμούμενοι τα παιδιά που σε υποδέχθηκαν
κατά την είσοδό Σου στην Ιερουσαλήμ,
κρατούμε στα χέρια μας τα σύμβολα της νίκης,
τα βάϊα και βοώμε προς Εσένα,
τον νικητή του θανάτου:
Βοήθησέ μας και σώσε μας,
Συ που ως Θεός κατοικείς στα ύψιστα μέρη του ουρανού,
ας είσαι ευλογημένος Συ,
που έρχεσαι απεσταλμένος από τον Κύριο».