Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΙΕΡΕΣ ΜΟΝΕΣ-ΝΑΟΙ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΙΕΡΕΣ ΜΟΝΕΣ-ΝΑΟΙ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Σάββατο 12 Νοεμβρίου 2011

Παναγία η Θεοσκέπαστη στην Άνδρο

Στην Άνδρο την πρωτέυουσα του νησιού που οι ντόπιοι ονομάζουν Χώρα και πιο συγκεκριμένα στην Πλατεία Καϊρη, απέναντι από το Αρχαιολογικό Μουσείο, προς την περιοχή
Παραπόρτι κατεβαίνοντας αρκετά σκαλοπάτια αντικρύζουμε την Παναγία τη Θεοσκέπαστη, την προστάτιδα του νησιού με το θαυμάσιο τέμπλο και τα πλούσια ασημένια αναθήματα
σε εικόνες και καντήλια.


Εξωτερική απόψη της Εκκλησίας


Είναι ιδιαίτερα συγκινητική η θρησκευτική ιστορία του ναού της Θεοσκεπάστου που κτίστηκε στον όρμο του Παραπορτιού κοντά στο κύμα που χτυπά πάνω στα βράχια, εκεί που
σε μια βραχώδη σπηλιά βρέθηκε ως εκ θαύματος η Αγία Εικόνα της Θεομήτορος.




Το Εσωτερικό της Εκκλησίας




Η Εκκλησία Παλιά


Η εικόνα της Μεγαλόχαρης που απεικονίζει την Παναγία Οδηγήτρια βρίσκεται στα δεξιά του τέμπλου και παριστάνει την Παναγία να κρατά τον Χριστό ως βρέφος με γεμάτη γλυκύτητα
και στοργή ματιά. Παραστάσεις από τη ζωή της Παναγίας συμπληρώνουν τον διάκοσμο της ασημένιας επένδυσης και ανάμεσα του η επιγραφή: «Μήτηρ του Θεού η Οδηγήτρια»

Η Εικόνα της Παναγίας της Οδηγήτριας στην Εκκλησία

Δευτέρα 7 Νοεμβρίου 2011

Ἱερὰ Μονὴ Δαμάστας

Η εικόνα της Παναγίας που σώζεται στην μονή
Η Μονή Δαμάστας είναι αφιερωμένη στο Γενέθλιον της Θεοτόκου βρίσκεται στις πλαγιές του Καλλίδρομου σε ύψος 580 μ. και είναι γυναικεία.Τό τοπίο της Μονής είναι απαράμιλλο σέ φυσική ομορφιά καί μαγευτική θέα. Πολλές οι εκδοχές γιά τήν προέλευση του ονόματος της Μονής, επικρατέστερη φαίνεται όμως η εκδοχή ότι προέρχεται από τό "δαμάστρα". Η Παναγία δαμάζει τόπόνο καί τά πάθη.
Κατά την πυρπόληση αυτής καταστράφηκαν τα πολύτιμα κειμήλια και η βιβλιοθήκη της Μονής.
Η ανοικοδόμησή της οφείλεται στις προσφορές των ευσεβών χριστιανών. Η Ιερά Μονή Δαμάστας καθώς και η γύρω από αυτήν περιοχή έπαιξαν μεγάλο ρόλο στους προεπαναστατικούς και επαναστατικούς χρόνους. Τη Μονή χρησιμοποίησαν ως ορμητήριο πολλοί οπλαρχηγοί όπως ο Καπετάν Πανουργιάς, Ο Διάκος και ο Δυοβουνιώτης. Ο ηγούμενος της Μονής Νεόφυτος όπως και πολλοί μοναχοί έπεσαν μαχόμενοι στο πλευρό του Διάκου στη μάχη της Αλαμάνας. Εκεί κοντά στη θέση Χαλκομάτα στη Δεσποτόβρυση σκοτώθηκε ο επίσκοπος Σαλώνων Ησαΐας. Στο Ελευθεροχώρι είχαν το στρατόπεδό τους ο Οδυσσέας Ανδρούτσος και ο Γκούρας και από εκεί ξεκίνησαν για να πατήσουν το Πατρατζίκι (Υπάτη).
Τό Μοναστήρι κάηκε πρίν από τά χρόνια της Επαναστάσεως του 1821. Ο ναός σώζεται ακέραιος σχεδόν καί εχει ιστορηθεί τό 1818, είναι δέ σταυροειδής μετά τρούλλου. Τήν αγιογράφηση του Καθολικού ανέλαβε δι΄ εξόδων του ο αγωνιστής της Επαναστάσεως Ιω. Δυοβουνιώτης όπως μαρτυρεί σωζόμενη άνωθεν της εισόδου του Καθολικού επιγραφή:
" Ιστορήθη ο παρών θείος καί ιερότατος ναός
της θείας καί Ιερας Μονής της Υπεραγίας Θεοτόκου
διά συνδρομής του Πανεντιμοτάτου
Κυρίου Καπετάν Δυοβουνιώτου Αρχιερατεύοντος
του Θεοφιλεστάτου Επισκόπου Ζητουνίου Κυρίου Κου Θεοφάνους
εν έτει 1818 Δεκεμβρίου 15 χείρ Γεωργίου".
Ούτε η ιστορία ούτε η τοπική παράδοση μνημονεύει τόν κτίτορα η τό έτος ανιδρύσεως του μοναστηριού. Εκτός από τό καθολικό όλα τά άλλα κτίσματα είναι των τελευταίων δεκαετιών. Είναι ένα επιβλητικό κτιριακό συγκρότημα στό οποίο ξεχωρίζουν, ο μεγαλοπρεπής ξενώνας, τό κωδωνοστάσιο, η εικόνα της Βρεφοκρατούσας Θεοτόκου, τό ηγουμενείο, τό αρχονταρίκι καί ο προαύλιος χώρος μέ τήν εξέδρα τίς κρήνες καί τό παρεκκλήσιο των Αγίων Κωνσταντίνου καί Ελένης δωρεά του ζεύγους Δημητρίου καί Ελένης Καραγκούνη.
δωρεά του ζεύγους Δημητρίου καί Ελένης Καραγκούνη.
Ο ναός είναι άγνωστο πότε κτίσθηκε, έχει τή μορφή σταυρικής βασιλικής μετά τρούλλου, οκτάπλευρος συμμετρικός. Η εικόνα της Παναγίας είναι θαυματουργή, έργο του 16ου αιώνα, φέρει επένδυση επάργυρη του 19ου αιώνος (1892). Τό Μοναστήρι έλαβε μέρος στήν επανάσταση καί πολλοί μοναχοί του έπεσαν στά πεδία των μαχών. Στήν προσφορά της Μονής κατά τούς χρόνους της Επαναστάσεως του 1821 αναφέρεται η εγγχάρακτος επιγραφή πού υπάρχει στό προαύλιο της Μονης καί αναφέρει:
"Η ΙΕΡΑ ΑΥΤΗ ΜΟΝΗ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ
ΤΗΣ ΕΠΙΛΕΓΟΜΕΝΗΣ ΔΑΜΑΣΤΑΣ ΔΙΕΔΡΑΜΑΤΙΣΕ
ΣΗΜΑΝΤΙΚΩΤΑΤΟΝ ΡΟΛΟΝ ΕΙΣ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΙΝ
ΤΟΥ 1821 ΠΕΡΙΘΑΛΨΑΣΑ ΤΟΝ ΟΠΛΑΡΧΗΓΟΝ ΓΙΑΝΝΗΝ
ΠΑΝΟΥΡΓΙΑΝ ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΘΕΝΤΑ ΕΙΣ ΤΗΝ ΜΑΧΗΝ
ΤΗΣ ΧΑΛΚΟΜΑΤΑΣ ΕΝΙΣΧΥΣΑΣΑ ΠΑΝΤΟΙΟΤΡΟΠΩΣ
ΤΟΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΝ ΔΙΑΚΟΝ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΑΣ ΤΟΥ
ΣΥΧΝΑΚΙΣ ΚΑΤΑΦΕΥΓΟΝΤΑΣ ΕΙΣ ΑΥΤΗΝ
ΘΥΣΙΑΣΑΣΑ ΤΟΝ ΗΓΟΥΜΕΝΟΝ ΑΥΤΗΣ
ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗΝ ΝΕΟΦΥΤΟΝ ΕΙΣ ΤΗΝ ΜΑΧΗΝ
ΤΗΣ ΑΛΑΜΑΝΑΣ ΚΑΙ ΠΥΡΠΟΛΗΘΕΙΣΑ ΥΠΟ
ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ ΩΣ ΚΕΝΤΡΟΝ ΤΩΝ ΑΓΩΝΙΣΤΩΝ
ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΚΑΙ ΑΣΥΛΟΝ ΤΩΝ ΔΙΩΚΟΜΕΝΩΝ
ΕΙΣ ΑΝΑΜΝΗΣΙΝ ΠΑΝΤΩΝ ΤΟΥΤΩΝ ΚΑΙ
ΑΙΩΝΙΟΝ ΕΥΓΝΩΜΟΣΥΝΗΝ ΑΝΗΡΤΗΤΑΙ
Η ΠΛΑΞ ΑΥΤΗ ΑΡΧΙΕΡΑΤΕΥΟΝΤΟΣ ΤΟΥ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ
ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΦΘΙΩΤΙΔΟΣ κ.κ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ
ΤΟΥ ΤΗΝΙΟΥ ΕΝ ΕΤΕΙ ΣΩΤΗΡΙΩ 2001"
Τό 1833 διελύθη η Μονή χάνοντας καί τήν περιουσία της. Επανιδρύθηκε καί μετατράπηκε σέ γυναικεία τά τελευταία χρόνια. Σήμερα είναι ένα ακμάζον πνευματικό κέντρο.
Ηγουμ. Ιωάννα Χριστοφόρου (μον. 12)
Εορτάζει τήν 8η Σεπτεμβρίου.













Δευτέρα 4 Ιουλίου 2011

Ιδρυμα Παναγία Σουμελά

Ιστορικό
Στις πλαγιές του Βερμίου, κοντά στο χωριό Καστανιά, βρίσκονται οι εγκαταστάσεις της Ι.Μ. Παναγίας Σουμελά. Πρόκειται για μια προσπάθεια αναβίωσης της περίφημης ομώνυμης Μονής, τα ερείπια της οποίας σώζονται στο όρος Μελά, κοντά στην Τραπεζούντα του Πόντου.
Την πρωτοβουλία αυτή ανέλαβαν οι Πόντιοι, με πρωτεργάτη τον Φίλωνα Κτενίδη, ιδρυτή του Σωματείου «Παναγία Σουμελά», το 1950 και ήδη στις αρχές του 1951 άρχισε να υλοποιείται. Τον Αύγουστο μάλιστα του ίδιου έτους μεταφέρθηκε η εφέστια εικόνα της Παναγίας που ζωγράφισε ο ίδιος ο Ευαγγελιστής Λουκάς από το Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών, όπου και φυλάσσονταν.
Τό ίδρυμα αποτελεί προσκύνημα πανελλήνιας ακτινοβολίας, πλήθη πιστών περνούν για να προσκυνήσουν τη θαυματουργή εικόνα, ενώ χιλιάδες χριστιανοί συρρέουν τις ημέρες της πανηγύρεως.
«Δύο λέξεις που θυμίζουν τη ζωή, τα μαρτύρια και τους αγώνες του Ποντιακού Ελληνισμού»
Η Εικόνα της Παναγίας κατά την παράδοση είναι έργο του Ευαγγελιστή Λουκά. Αυτός ήταν ο άνθρωπος ο οποίος αποτύπωσε τη μορφή της Παναγίας πάνω σε ξύλο. Η εικόνα της Σουμελά μετά την κοίμηση του Ευαγγελιστού μεταφέρεται από τον μαθητή του Ανανία στην Αθήνα. «Στα τέλη του τετάρτου αιώνα (386 μ.Χ.) πέταξε η «Αθηνιώτισσα» Παναγία για το όρος Μελά του Πόντου».
Με εντολή και προτροπή της Παναγίας οι πρώτοι οικίτορες μετά την Παναγία του
όρους Μελά του Πόντου είναι οι Βαρνάβας και Σωφρόνιος οι και κτήτορες της
Ιεράς Μονής Της. Από το 386 μ.Χ. έως το 1922 μ.Χ. ζει στον ηρωικό και
συνάμα μαρτυρικό Πόντο η Παναγία. «Απίστευτα γεγονότα συμπορεύονται με τη ζωή της Σουμελιώτισσας Πίσω από τα γεγονότα αυτά αισθάνεται κανείς την αγωνία και τον αγώνα της Σουμελιώτισσας που πασχίζει πώς να
προστατέψει την πίστη και το γένος και να διατηρήσει αναλλοίωτη την
Ελληνορθόδοξη ταυτότητά του και άσβεστη την εθνική και ιστορική του
μνήμη»
«Ήρθαν όμως πιο δύσκολες, πιο τραγικές μέρες με τον
ξεριζωμό (1922-1924). Τίποτε δεν μπόρεσε να ματαιώσει τον επάρατο
ξεριζωμό Με τον ξεριζωμό, η Σουμελιώτισσα τάφηκε, με κοπετούς και
θρήνους, από τους τελευταίους μοναχούς Της, στα αγιασμένα χώματά Της.
Δέκα χρόνια θαμμένη Η απεριόριστη αγάπη των ξεριζωμένων και
η λαχτάρα τους να ξαναπροσκυνήσουν την εικόνα Της, θέριευε την ελπίδα της απελευθέρωσής Της Η πίστη και η τόλμη έφεραν το προσδοκώμενο
αποτέλεσμα ήρθαν στο φως η Εικόνα, ο πολύτιμος Σταυρός με το
Τίμιος Ξύλο και το χειρόγραφο Ευαγγέλιο, που ήταν θαμμένα κοντά στο
παρεκκλήσι της Αγίας Βαρβάρας» και το 1931 επιστρέφουν στην Ελλάδα
στο Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών. «Είκοσι χρόνια μουσειακό αντικείμενο
Η Παναγία και πάλι φώτισε ένα νοσταλγό Και η φαεινή εκείνη ιδέα
του Φ. Κτενίδη δεν άργησε να γίνει πραγματικότητα η Εικόνα
παραδόθηκε στο Σωματείο «Παναγία Σουμελά» και το 1952 ενθρονίστηκε, με
κάθε επισημότητα στην καινούργια Της βίγλα, πάνω στο υψίπεδο του
Βερμίου Κανείς δεν ήταν δυνατόν να υποψιαστεί ότι η Παναγία
Σουμελά σε λίγα μέσα χρόνια θα γινόταν Πανελλήνιο Προσκύνημα με παγκόσμια φήμη».
Η Παναγίας Σουμελά εορτάζει στις 15 Αυγούστου, ημέρα της Κοιμήσεως της
Θεοτόκου.

Παρασκευή 4 Φεβρουαρίου 2011

Παρεκκλήσια

Στη Μονή Χρυσοπηγής, εκτός από το Καθολικό, πού είναι αφιερωμένο στην Παναγία την Ζωοδόχο Πηγή, υπάρχουν πέντε ακόμη παρεκκλήσια, αφιερωμένα στον Άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο και στην Αγία Αικατερίνα (που βρίσκονται στον κυρίως ναό), στον Άγιο Χαράλαμπο, στον Άγιο Ιωάννη τον Καλυβίτη και στον Άγιο Αρσένιο τον Καππαδόκη.
Στην περιοχή της Αγίας Κυριακής υπάρχουν παρεκ- κλήσια μέσα σε σπηλιές, τα οποία τιμώνται στον Άγιο Αντώνιο, στους Αγίους Επτά Παίδες, στον Άγιο Σιλουανό τον Αθωνίτη και στους Αγίους Νεομάρτυρες της Κρήτης.

Πέμπτη 9 Δεκεμβρίου 2010

Ο Ναός του Αγίου Σπυρίδωνα Κέρκυρας

Ο ναός του Αγίου Σπυρίδωνα, ένα από τα σημαντικότερα μεταβυζαντινά μνημεία της πόλης της Κέρκυρας, αποτελεί πόλο έλξης για τους επισκέπτες της πόλης και του νησιού. Φτάνεται εύκολα, καθώς περιδιαβαίνοντας την Παλιά Πόλη και την οδό Νικηφόρου Θεοτόκη, ενώ έχετε αφήσει πίσω σας το Λιστόν, βλέπετε στα δεξιά σας να ανοίγεται η ομώνυμη πλατεία με τον Ιερό Ναό να δεσπόζει στο βάθος.
Πρόκειται για ένα απλό κτίσμα εξωτερικά. Μονόκλιτη ξυλόστεγη επτανησιακού βασιλικού ρυθμού, κτητορική άλλοτε της οικογένειας Βούλγαρη, που είχε στην κατοχή της και το σκήνωμα του Αγίου, προσομοιάζει περισσότερο με τους χριστιανικούς ναούς της Δύσης παρά της Ανατολής, καθώς της λείπουν τα αυστηρά βυζαντινά πρότυπα, που απαντώνται στην ηπειρωτική Ελλάδα.
Πρόκειται για ένα γεγονός που εξηγείται πολύ εύκολα καθώς η Κέρκυρα υπήρξε επί αιώνες βενετοκρατούμενη και δεν γνώρισε τον οθωμανικό ζυγό, χαρακτηριστικό όλων των Επτανήσων, που δέχτηκαν έτσι απρόσκοπτα τις επιδράσεις της Ιταλικής Αναγέννησης και κατά συνέπεια της Τέχνης του 17ου αιώνα.
Το σχήμα της λοιπόν είναι μακρόστενο και χαμηλοτάβανο όπως σε όλες τις εκκλησίες των νησιών του Ιονίου, με εντυπωσιακό πυργοειδές καμπαναριό, το οποίο μοιάζει εξαιρετικά με το καμπαναριό της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου των Ελλήνων στη Βενετία(San Giorgio dei Greci), με τις οποίες χτίστηκαν την ίδια περίπου εποχή.
Όταν διαβείτε την είσοδο το βλέμμα σας θα παγιδεύσει η «ουρανία», η οροφή της εκκλησίας, που αποτελείται από 17 χρυσοποίκιλτα φατνώματα, στα οποία αναπαριστώνται σκηνές τόσο από τη ζωή του Αϊ-Σπυρίδωνα όσο και από τα Ευαγγέλια.
Τα πλαίσια των φατνωμάτων είναι τα αυθεντικά ενώ οι τοιχογραφίες είναι αντίγραφα των αρχικών, που είχε φιλοτεχνήσει ο Παναγιώτης Δοξαράς το 1727. Τις τοιχογραφίες, οι οποίες καταστράφηκαν από την υγρασία, αντικατέστησε κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα ο Ασπιώτης.
Το μαρμάρινο τέμπλο του ναού, που σχεδόν αγγίζει την «ουρανία», έργο του αρχών του 20ου αιώνα, είναι ένα ακόμα χαρακτηριστικό της επτανησιακής αρχιτεκτονικής. Να σημειωθεί εδώ ότι το παλιό λίθινο τέμπλο της εκκλησίας μεταφέρθηκε στο ναό του Αγίου Γεωργίου Π. Φρουρίου, μια εκκλησία που κουβαλά τη δική της ιστορία.
Το λείψανο του Αγίου Σπυρίδωνα φυλάσσεται σε μία αργυρή πολυτελή λάρνακα, έργο του 19ου αιώνα, που βρίσκεται τοποθετημένη στα δεξιά του Ιερού.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η αρχική εκκλησία ήταν χτισμένη στο Σαρόκκο αλλά κρίθηκε επιβεβλημένη η κατεδάφιση της για την επέκταση των τειχών του φρουρίου. Ο σημερινός ναός χτίστηκε το 1589.

Πέμπτη 25 Νοεμβρίου 2010

Μονή Αγίας Αικατερίνης Σινά: Ένα κρίνο στην έρημο

Κάθε φορά που κάποιος εισέρχεται ή εξέρχεται από την μονή, το σύστημα συναγερμού που ανιχνεύει μεταλλικά αντικείμενα, ουρλιάζει στον άνεμο και σαρώνει ολόκληρη τη γυμνή κοιλάδα του Σινά. Οι παρασυρόμενοι ρυθμοί της Θείας Λειτουργίας κατά τις ημέρες των νηστειών σμίγουν με τον αέρα, όπως έκαναν δια μέσω των αιώνων.
Πέρα από τα όρια των τεσσάρων τοίχων της μονής βρίσκεται το βραχώδες οροπέδιο που διαπερνά μέχρι κάτω στο πέρασμα Ουατία. Το τοπίο είναι μαγευτικό: ένα σκληρό και άνυδρο τοπίο, από το οποίο-γιγαντιαία βράχια σε κόκκινη απόχρωση σπρώχνουν προς τα πάνω, στον ομιχλώδη ουρανό. Τα φαράγγια που επεκτείνονται ανάμεσα σε αυτούς τους σιωπηλούς κολοσσούς είναι άγονα και συνεχίζουν για μίλια, μισοσκεπασμένα από τις οδοντωτές σκιές που ρίχνονται από τον απογευματινό ήλιο. Αλλού, λόφοι σμιλεμένοι από καθαρή πέτρα καταδύουν πάνω από αμμόλοφους. Και στην απόσταση, τα βουνά συγχωνεύονται με οδοντωτές δισδιάστατες γραμμές των οποίων οι σκιές ρίχνονται κατά μήκος του ορίζοντα.
Το τοπίο του Όρους Σινά βρίσκεται πέρα από την κατανόηση των σύγχρονων αστών, αυτούς τους κατοίκους των πόλεων που προσπαθούν να επιβάλουν μια διαφορετική αντίληψη του χρόνου σε ένα μέρος όπου το πέρασμα του αιώνα, δεν είναι παρά μια αναλαμπή στον ωκεανό της αιωνιότητας. Όπως ένας μοναχός παρατήρησε: «Εμείς εδώ έχουμε την πολυτέλεια να υπάρχουμε σε ένα διαχρονικό κενό. Η ζωή είναι μόνο ένα σύντομο χρονικό διάστημα μεταξύ του χωρισμού και της επανένωσης με το Δημιουργό μας».
Αυτή είναι η απόλυτη ηρεμία που πρόσφατα είχε δεχθεί εισβολή από μια αξιόλογη συγκέντρωση αποτελούμενη από πατριάρχες, θρησκευτικούς αξιωματούχους, πολιτικούς, λάτρεις των τεχνών, ακαδημαϊκούς και εκπρόσωπους ιδιωτικών φιλανθρωπικών ιδρυμάτων. Το μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά φιλοξένησε, μεταξύ 6 και 9 Δεκεμβρίου, τους εορτασμούς για τους 17 αιώνες μοναχισμού στη χερσόνησο. Ένα μείγμα από ακαδημαϊκές, πολιτιστικές και θρησκευτικές εκδηλώσεις συναγωνίστηκαν για την προσοχή των παρευρισκομένων, με τους διοργανωτές να επιτυγχάνουν μια λεπτή ισορροπία μεταξύ του ακαδημαϊκού λόγου, της ψυχαγωγίας, της ξενάγησης, και εκδηλώσεις με πιο θρησκευτικό χαρακτήρα. Συνολικά, ίσως, το πιο σημαντικό γεγονός για τη μακροπρόθεσμη κατεύθυνση του μοναστηριού να ήταν το άνοιγμα του ανακαινισμένου Θησαυροφυλακίου.
Σε μια συνεργασία τεσσάρων χρόνων με το Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης, η μονή της Αγίας Αικατερίνης είχε ανακαινίσει εντελώς ένα από τα κτίρια της, μετατρέποντάς το σε μία από τις πιο αξιόλογες συλλογές τέχνης που στεγάζονται σήμερα στην Αίγυπτο. Το Θησαυροφυλάκιο στεγάζει μια μοναδική πολύτιμη συλλογή βυζαντινής τέχνης τις οποίας η ομορφιά και η σημασία είναι ακόμη μεγαλύτερη, δεδομένου ότι καλύπτει 16 αιώνες καλλιτεχνικής δραστηριότητας. Μόνο 150 εικόνες, από μια συλλογή με περισσότερες από 2.000, έχουν λάβει την προσοχή των εμπειρογνωμόνων του Μητροπολιτικού Μουσείου. Κάθε εικόνα, ένας θησαυρός από μόνη της, που χρονολογούνται από τα τέλη του 5ου αιώνα μέχρι τον 16ο, και καλύπτουν τις περισσότερες Σχολές Αγιογραφίας σε εφαρμογή - από πρώιμες κοπτικές , ελληνικές, γεωργιανές και ασσυριακές εικόνες μέχρι μία σπάνια καταλανική εικόνα του 14ο αιώνα της Αγίας Αικατερίνης σε γοτθικό στυλ καθώς και μια συλλογή έργων από την φημισμένη Κρητική Σχολή του 16ου αιώνα. Η συναρπαστική ποικιλία των στυλ είναι απόδειξη της διαρκής παρουσίας της Αγίας Αικατερίνης στο μονοπάτι προσκυνημάτων. Το μοναστήρι έχει φιλοξενήσει κατανυκτικούς ανθρώπους από την αυγή του μοναχισμού και, σε αντάλλαγμα, οι επισκέπτες του παραχώρησαν μια συλλογή εκκλησιαστικής και θρησκευτικής τέχνης που χαρακτηρίστηκε από τον Αρχιεπίσκοπο Δαμιανό, τον ηγούμενο της Αγίας Αικατερίνης, ως «μια κιβωτός του Νώε με πρώιμη βυζαντινή και χριστιανική τέχνη». Η Αγία Αικατερίνη φιλοξενεί τις τρεις αρχαιότερες ελληνικές εικόνες που έχουν διασωθεί καθώς και ένα δισκοπότηρο της εποχής του Καρόλου ΣΤ', του οποίου η σπανιότητα επικεντρώνεται γύρω από το γεγονός ότι είναι ένα από τα ελάχιστα πολύτιμα βασιλικά κειμήλια που έχουν επιβιώσει από τα δεινά της Γαλλικής Επανάστασης. Επιπλέον, το μοναστήρι περιέχει τη μεγαλύτερη συλλογή Μέσης Βυζαντινής τέχνης.

Σύμφωνα με την Helen Evans, επιμελήτρια του Μητροπολιτικού Μουσείου για την βυζαντινή και μεσαιωνική τέχνη και μέλος της ομάδας που συνεργάστηκαν με το μοναστήρι στη σύσταση του Θησαυροφυλακίου, η συλλογή δείχνει ότι ο Ορθόδοξος Κόσμος διατήρησε καλλιτεχνικό μεγαλείο, ακόμη και μετά τη συστηματική του λεηλάτηση κατά την τέταρτη σταυροφορία. Επιπλέον, δείχνει ότι συνέχισε να χρησιμοποιεί τις εικόνες που στη συνέχεια προχώρησαν να επιδράσουν πάνω στην ιταλική τέχνη στα τέλη του 13ου αιώνα. Αυτό είναι ένα ακόμη κομμάτι που λείπει από το παζλ της σημερινής πολιτιστικής συζήτησης και δείχνει ότι οι πολιτισμοί δεν είναι μονολιθικοί και άκαμπτα όντα, αλλά λεπτά συνυφασμένοι και αντιδραστικοί φορείς. Ακριβώς όπως ο επιστημονικός και φιλοσοφικός παράγoντας του ισλαμικού πολιτισμού ήταν ένας μεγάλος παράγοντας που συνέλαβε στην ευρωπαϊκή Αναγέννηση, έτσι και η Ανατολική Χριστιανοσύνη έχει αποδειχθεί γόνιμο έδαφος για καλλιτεχνική έμπνευση στα εδάφη της πρώην Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Αυτό προέκυψε μέσα από το μοναδικό κοσμοπολίτικο χαρακτήρα των προσκυνητών που επισκέπτονται το Σινά και τη συνακόλουθη γόνιμη αλληλεπίδραση των διαφόρων μορφών εκκλησιαστικής τέχνης που ήταν διάχυτες μεταξύ τους.
Μερικά πράγματα δεν αλλάζουν ποτέ και μεταξύ αυτών είναι οι επισκέπτες που έρχονται στο Σινά από τότε που απέκτησε την πρώτη φήμη του ως κέντρο προσκυνήματος. Τα πλήθη συνεχίζουν να το γεμίζουν και σήμερα, ιδιαίτερα μετά την κατασκευή της σήραγγας Ahmed Hamdi κάτω από τη διώρυγα του Σουέζ, που συνδέει την Αφρική με την Ασία, και που έδωσε στην περιοχή μεγαλύτερη προσβασιμότητα. Με περισσότερους από 1.000 επισκέπτες την ημέρα σε περίοδο αιχμής, οι μοναχοί δυσκολεύονται να εστιάσουν την προσοχή τους στη διατήρηση της δέσμευσής τους στον ασκητισμό. Όπως ο Αρχιεπίσκοπος Δαμιανός λέει: «Οδηγούμαστε σε απόσπαση από την προσοχή μας κάθε μέρα από τις 9 πμ όταν ανοίγουμε τις πύλες μας μέχρι το μεσημέρι, όταν τις κλείνουμε. Έχουμε τρεις τύπους τουριστών που μας επισκέπτονται: υπάρχουν οι κατανυκτικοί, υπάρχουν οι λάτρεις της τέχνης που έρχονται να μας δουν για τους θησαυρούς μας, και υπάρχουν εκείνοι που έρχονται, διότι θεωρούν ένα ημερήσιο ταξίδι τους στην Αγία Αικατερίνη να είναι το πολιτιστικό τμήμα των διακοπών τους στις παραλίες - αυτοί είναι το χειρότερο είδος».
Αναμφισβήτητα, ένα από τα αξιοθέατα της Αγίας Αικατερίνης είναι ο φημισμένος θαυματουργός χαρακτήρας των περιοίκων της. Σ' όλους τους συμμετέχοντες στη διάσκεψη δόθηκε, μεταξύ άλλων σουβενίρ, μια τούφα από λευκή ουσία που μοιάζει σαν βαμβάκι η οποία φυτρώνει ανεξήγητα από την διατηρημένη κεφαλή της Αγίας Αικατερίνης. Αποπνέει μια γλυκιά μυρωδιά και φημολογείται ότι έχει θεραπευτικές ιδιότητες. Οι μοναχοί υποστηρίζουν ότι η Φλεγόμενη Βάτος, από την οποία ο Μωυσής έλαβε τις δέκα εντολές, και η οποία είναι περικλεισμένη μέσα στα τείχη της μονής, δεν μπορεί να μεταφυτευτεί σε οποιοδήποτε άλλο μέρος του Σινά. Όλες οι προσπάθειες για να την μετακινήσουν σε άλλες περιοχές έχουν αποτύχει. Και η Φλεγόμενη Βάτος έχει ακόμη μια θαυματουργή διεκδίκηση που συνδέεται με αυτήν. Η πηγή που αναβλύζει στη βάση της Βάτου θεωρείται ότι εγγυάται την συζυγική ευτυχία για όποιον πιει από αυτή. Στην πραγματικότητα, σε μια επίσκεψη του πρίγκιπα Καρόλου στο μοναστήρι το 1996, τόσο ο ίδιος όσο και ο τότε Βρετανός πρέσβης ήπιαν νερό από την πηγή. Μόλις δυο μήνες αργότερα, άρχισαν να εμφανίζονται ειδήσεις στον Τύπο σχετικά με το τέλος του γάμου του με την Νταϊάνα. Φαίνεται ότι μερικές φορές ούτε και θαύμα μπορεί να σώσει ένα αταίριαστο ζευγάρι.
Ο υψηλός αριθμός τουριστών σε ένα χώρο που δεν έχει σχεδιαστεί για να φιλοξενεί μεγάλα πλήθη ανάγκασε τους μοναχούς να καταπιαστούν με την εφαρμογή πιο πεζών ανησυχιών, με το πώς να περάσουν, κάθε φορά, αρκετές εκατοντάδες τουρίστες γύρω από τα βασικά σημεία ενδιαφέροντος, χωρίς να προκαλείται συμφόρηση. Ένα σύστημα έκδοσης εισιτηρίων είχε προταθεί, αλλά στη συνέχεια απορρίφθηκε - οι Ελληνορθόδοξοι κανόνες φιλοξενίας υπαγορεύουν ότι, δεδομένου ότι ο κάθε επισκέπτης σε ένα Ορθόδοξο μοναστήρι θα μπορούσε να είναι ο Σωτήρας Χριστός, που επέστρεψε σε μεταμφίεση, είναι ανήθικο να χρεώνουν τους τουρίστες.

Παράλληλα με το Θησαυροφυλάκιο, μια άλλη μεγάλη έλξη για το μοναστήρι είναι η βιβλιοθήκη του, που θεωρείται από την Helen Evans του Μητροπολιτικού Μουσείου να είναι «με συνέπεια η μεγαλύτερη βιβλιοθήκη με ελληνικά χειρόγραφα στον κόσμο εκτός από εκείνη του Βατικανού». Η βιβλιοθήκη περιέχει 3.000 χειρόγραφα, από τα οποία τα δυο τρίτα είναι στα ελληνικά, και τα υπόλοιπα αποτελούνται από ένα εντυπωσιακά ευρύ φάσμα από ζωντανές και νεκρές γλώσσες: αραβικά, σλαβικά, ασσυριακά, κοπτικά, λατινικά, γεωργιανά, αρμενικά, εβραϊκά και αιθιοπικά. Τα χειρόγραφα επεκτείνονται χρονολογικά από τον 4ο αιώνα μέχρι τον 19ο αιώνα, και, όπως το Θησαυροφυλάκιο κάνει με την εκκλησιαστική τέχνη, παρουσιάζει στον αναγνώστη μια αφήγηση της γλωσσικής εξέλιξης της ελληνικής γλώσσας.
Η βιβλιοθήκη περιέχει αρκετές πρώτες εκδόσεις λογοτεχνικών και επιστημονικών έργων, κάτι που υπογραμμίζει τη σημασία που αποδίδει η Ελληνική Ορθοδοξία στη γνώση και την εκπαίδευση. Επίσης, έχει βάλει στόχο να συνεχίσει το εκπαιδευτικό έργο της Αλεξανδρινής βιβλιοθήκης στο να επεκτείνει τη πολιτιστική ακτινοβολία του Ελληνισμού, αφού η τελευταία κάηκε. Σήμερα ο μεγαλύτερος θησαυρός της βιβλιοθήκης είναι ο Συριακός Κώδικας, που χρονολογείται περίπου από το 400 μ.Χ, και κατέχει την υψηλότερη θέση, μεταξύ άλλων πολύτιμων έργων μετά το 1865 όταν ένας γερμανο-ρώσος ερευνητής, ο Tisschendorf, δανείστηκε για λογαριασμό του ρώσου αυτοκράτορα τον Κώδικα του Σινά, το πιο αρχαίο και πιο πολύτιμο χειρόγραφο της Παλαιάς και Καινής Διαθήκης στην ελληνική γλώσσα στον κόσμο, και απέτυχε να το επιστρέψει. Πωλήθηκε στο Βρετανικό Μουσείο το 1933 για 100.000 λίρες και διαμένει εκεί μέχρι σήμερα. Το επόμενο αρχαιότερο ελληνικό Ευαγγέλιο στην κατοχή της μονής χρονολογείται από 717 μ.Χ. και ήταν ένα δώρο από τον βυζαντινό αυτοκράτορα Θεόφιλο. Η Βιβλιοθήκη διαθέτει επίσης πάνω από 5.000 έντυπα βιβλία, ορισμένα χρονολογούνται από τις πρώτες δεκαετίες εκτύπωσης.
Τα χειρόγραφα του μοναστηριού φέρνουν στη ζωή ένα κόσμο που εξαφανίστηκε, που όμως δεν είναι τόσο διαφορετικός από τη σύγχρονη πραγματικότητα μας. Υπάρχουν διηγήσεις από ταξίδια προσκυνητών στο Σινά και, αν και είναι πιθανώς πιο εξαντλητικές από αυτές της σύγχρονης εκδοχής προσκυνημάτων που γίνονται από εκδρομές με ταξί ή ναυλωμένα λεωφορεία, τόσο τα παλαιότερα όσο και νεότερα έργα είναι εμποτισμένα με τα ίδια λατρευτικά και περιγραφικά στοιχεία, και ρίχνουν μια ματιά σ΄ένα προσωρινό κόσμο που είναι τόσο ταραγμένος και που κυριαρχείται από διαμάχες όπως και η τωρινή μας πραγματικότητα.
Τα εκθαμβωτικά αντικείμενα και έργα εκκλησιαστικής τέχνης που υπάρχουν στην εκκλησία της μονής και στο Θησαυροφυλάκιο, με μια πρώτη ματιά, φαίνονται να είναι εκτός συγχρονισμού με το περιβάλλον τους και με τις οδηγίες του Ισλάμ για τη μη λήψη της ανθρώπινης μορφής στην τέχνη. Τα μαγευτικά τους χρώματα, η εκθαμβωτική τους μεγαλοπρέπεια από χρυσό και επιχρυσωμένο ασήμι, και η καθαρή τεχνική τους σύνθετη, τα φέρνει σε έντονη αντίθεση με την βουβή έρημο που τα περιβάλλει. Αλλά το μοναστήρι δεν είναι προπύργιο Ελληνορθόδοξου σοβινισμού στη μέση ενός μουσουλμανικού ωκεανού αλλά ούτε και οι μοναχοί αντιλαμβάνονται τους εαυτούς τους με αυτό τον τρόπο.
Αυτό που ίσως εντυπωσιάζει πιο πολύ τον επισκέπτη στο μοναστήρι με την πρώτη του ματιά εκεί είναι οι δίδυμοι πύργοι του καμπαναριού της εκκλησίας και το τζαμί με το μιναρέ να εξυψώνονται σε αρμονία το ένα δίπλα στ' άλλο. Το τζαμί χτίστηκε για τους Βεδουίνους που εργάζονται στο μοναστήρι για να πηγαίνουν εκεί και να προσεύχονται, και αυτό αποτελεί μια ηχηρή απόδειξη ότι η Αγία Αικατερίνη είναι ένας σημαντικός πολιτιστικός θεσμός και αναπόσπαστο στοιχείο της πλούσιας θρησκευτικής κληρονομιάς της Αιγύπτου. Ακριβώς όπως η σειρά με τα περίπλοκα αντικείμενα στην εκκλησία και ο ειρηνικός και κενός χώρος του τεμένους είναι και τα δύο αφιερωμένα στον ένα Θεό του μονοθεϊσμού, έτσι και η πολυμορφία στο εσωτερικό της μονής μαρτυρεί τη δυνατότητα να μπορεί ο πνευματικός στόχος να προσεγγιστεί με διαφορετικό τρόπο.
Η παρουσία της μονής του Σινά σε μια τέτοια εγγύτητα προς την κορυφή όπου ο προφήτης Μωυσής λέγεται ότι έχει λάβει τις Δέκα Εντολές από το Θεό, καθιστά την Αγία Αικατερίνη έναν ιερό χώρο και για τις τρεις μονοθεϊστικές θρησκείες. Παρά την ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ του Ισραήλ και της Αιγύπτου, και το άνοιγμα των συνόρων μεταξύ των δυο χωρών, καθώς και τη συντονισμένη προσπάθεια των Ισραηλινών, όταν κατέλαβαν το Σινά, στην ανάπτυξη της περιοχής τουριστικά, οι εβραίοι προσκυνητές έχουν μειωθεί σημαντικά από το 1982, όταν οι Ισραηλινοί αποσύρθηκαν. Οι μουσουλμάνοι, ωστόσο, έρχονται συχνά και σε μεγάλους αριθμούς, τόσο για την περιοχή γενικότερα και ειδικότερα για το μοναστήρι, και για να τιμήσουν τον Μωυσή, ένα από τους προφήτες που αναφέρονται στο Κοράνι. Έτσι, δεν είναι σπάνιο θέαμα να δείτε μουσουλμάνους, παράλληλα με Χριστιανός προσκυνητές, να προσεύχονται μαζί στον ιερό αυτό χώρο. Επίσης, είναι σύνηθες για τους χριστιανούς όλων των δογμάτων να προσεύχονται μαζί, είτε πρόκειται για Ελληνορθόδοξους, Κόπτες ή Καθολικούς. Οι δογματικές διαφορές και οι καυγάδες αιώνων διαγράφονται μπροστά τις φοβερές κορυφές του Σινά.

Αυτή η ειρηνική συνύπαρξη επισημάνθηκε από τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών στο μήνυμα που απηύθυνε στη διάσκεψη, και στην οποία είπε:
«Το μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης, με τη 1.500 χρόνων παρουσία του εδώ, έχει υπερβεί πέρα από φυλές, λαούς και θρησκείες. Ταυτόχρονα, οι μοναχοί του έχουν βοηθήσει τους συνανθρώπους τους, που στην πλειοψηφία τους, είναι ξένης προέλευσης και θρησκείας. Εκφράζουμε την ικανοποίησή μας ότι η προσπάθεια αυτή εκτιμάται και αναγνωρίζεται από όλους και ότι εξακολουθούν να είναι πεπεισμένοι ότι η παρουσία του μοναστηριού- το οποίο αγαπά την ειρήνη - θα εξακολουθήσει να είναι εξίσου ισχυρή στο μέλλον και θα συμβάλει στην επίτευξη της συμφιλίωσης μεταξύ των λαών της Μέσης Ανατολής, εκ των οποίων όλοι είναι πλάσματα του ίδιου Ενός και μόνου Θεού».
Η συνύπαρξη του μοναστηριού με το Ισλάμ δεν είναι ο μόνος τομέας στον οποίο προωθεί την ομόνοια μεταξύ των ανθρώπων. Υπάρχει μια σημαντική κοινότητα εγκατεστημένων Βεδουίνων που ζουν στην άμεση περιοχή, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων εξαρτάται και επωφελείται από το μοναστήρι. Από το να μοχθούν μαζί με τους μοναχούς στο να διοργανώνουν εκδρομές και στην προώθηση του τουρισμού στην περιοχή, οι Βεδουίνοι έχουν ωφεληθεί πολύ από την Αγία Αικατερίνη, και αυτός είναι κατ' αρχή και ο λόγος που τους έκανε να παρατήσουν το νομαδικό τρόπο ζωής τους. Σε αντάλλαγμα, αυτοί βοήθησαν στο ν' ανθίσει κυριολεκτικά η έρημος, στη μορφή των κήπων και τα ψηλά κυπαρίσσια που εκπλήσσουν τον επισκέπτη που έρχεται για πρώτη φορά στο μοναστήρι, με την υπερήφανη παρουσία τους στη μέση της ερήμου.
Οι Βεδουίνοι επιπλέον ισχυρίζονται ότι κατάγονται από τις 200 οικογένειες σκλάβων που μεταφέρθηκαν από την Αλεξάνδρεια και τον Καύκασο από τον Ιουστινιανό, όταν διέταξε την ανέγερση του μοναστηριού, προκειμένου να το προστατέψουν από ληστές και απείθαρχες φυλές. Έτσι, μολονότι δεν μοιάζουν με τους σύγχρονους έλληνες, μιλούν μόνο αραβικά και είναι μουσουλμάνοι, οι Βεδουίνοι ισχυρίζονται ότι είναι έλληνες και ορισμένοι έχουν ακόμη κάνει και την προσπάθεια για να μάθουν την ελληνική γλώσσα. Επιπλέον, έχουν ονομάσει ένα από τα χωριά τους στην περιοχή του μοναστηριού, Αγία Αικατερίνη, μια άμεση νύξη στο που καταβάλουν τη πίστη και την επιβίωσή τους. Παρά το γεγονός ότι είναι μουσουλμάνοι, διατηρούν ορισμένες από τις παραδόσεις και τις συνήθειες του Χριστιανισμού. Γιορτάζουν τη μνήμη του Μωυσή, του Ααρών, του Αγίου Γεωργίου και της Αγίας Αικατερίνης, και ορκίζονται αιώνια πίστη στο μοναστήρι, υποστηρίζοντας ότι, όπως και οι πρόγονοί τους, είναι έτοιμοι να δώσουν τη ζωή τους για την άμυνά του.Kατά το μεσημέρι την τρίτη ημέρα, οι παρευρισκομένοι επισκέπτες άρχισαν να απομακρύνονται. Με τις περισσότερες από τις εκδηλώσεις να έχουν τελειώσει - η πανηγυρική Θεία Λειτουργία να έχει ολοκληρωθεί, το Θησαυροφυλάκιο να έχει εγκαινιαστεί , η διάσκεψη να έχει ολοκληρωθεί και τα φαγώσιμα να έχουν καταναλωθεί - τα μεγάλα λεωφορεία, φορτωμένα με τους επισκέπτες, άρχισαν να κινούν τα ογκώδη μεταλλικά τους καλούπια έξω από τα σκονισμένα πάρκινγκ και να επιστρέφουν στο Κάϊρο ή σε οποιοδήποτε από τα αεροδρόμια από τα οποία τα ναυλωμένα αεροσκάφη είχαν προγραμματιστεί να αναχωρήσουν. Οι τεχνικοί τηλεόρασης φόρτωσαν τα καλώδια τους στα φορτηγά δορυφόρου, οι γυναίκες ανταποκριτές έφτιαξαν τα μαλλιά τους και ξανάβαλαν το μακιγιάζ τους, και ανταλλάχτηκαν αρκετές εκατοντάδες επαγγελματικές κάρτες. Πάνω από όλα αυτά, το δροσερό αεράκι του Δεκέμβρη σφύριζε μέσα από τα ψηλά φαράγγια και τις βουνοκορφές, φυσώντας στα ράσα των μοναχών, καθώς έσπευσαν στις δουλειές τους μέσα στην επανερχόμενη ηρεμία του σιναΐτικου απογεύματος.Οι επισκέπτες και οι αντιπροσωπείες έφυγαν τόσο ξαφνικά όσο είχαν φθάσει, μόνο αυτή τη φορά με πολύ λιγότερες τυμπανοκρουσίες - λεωφορεία, οπλισμένοι στρατιώτες, αρκετή επίδειξη όπλων, μυστική αστυνομία, 400 επισκέπτες και η πλήρης μεγαλοπρέπεια και φασαρία που συνοδεύεται με τέσσερις πατριαρχικές αντιπροσωπείες που ανταγωνίζονται για προσοχή. Η παρουσία τους ξεθώριασε κάτω από τις επιβλητικές κορυφές των βουνών. Οι φωνές τους, οι ψίθυροι, τα γέλια και τα κουτσομπολιά τους παρασύρθηκαν και απομακρύνθηκαν μέσα από το ζοφερό τοπίο από πέτρινα βουνά .

Δευτέρα 22 Νοεμβρίου 2010

Ιερά Μονή Παναγιάς Κορνοφωλιάς

Η Ιερά Μονή Κορνοφωλιάς είναι κτισμένη σε απόσταση ενός χιλιομέτρου δυτικά του χωριού Κορνοφωλιά Σουφλίου, πάνω στο λόφο "Κουρί" και τιμάται στη μνήμη της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.Το κύριο πανηγύρι της Μόνης γίνεται στα Εννιάμερα της Παναγίας (Απόδοση της Κοιμήσεως, 23 Αυγούστου). Πότε ακριβώς κτίστηκε η Μονή, μας είναι άγνωστο. Η τοπική παραδοση τη θέλει να έχει ιστορία τεσσάρων περίπου αιώνων. Εκείνο που μας είναι άγνωστο είναι ότι στις αρχές του 18ου αιώνα δόθηκε ανεπίσημα ως μετόχι στην Ιερά Μονή Ιβήρων του Αγίου Όρους. Κατά το έτος 1747, με τη συγκατάθεση των κατοίκων της Κορνοφωλιάς και με ενέργειες του Μητροπολίτη Διδυμοτείχου Αυξέντίου (Μάϊος 1744 - Ιούλιος 1757) και του ηγούμενου της Μονής, Ιερομονάχου Αυξεντίου, επισημοποιήθηκε και επικυρώθηκε η κυριότητα της Μονής Ιβήρων, με Πατριαρχικό σιγίλιο (απόφαση) της Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, επί Πατριαρχίας Παϊσίου Β'.
Μετά την παραχώρησή της στη Μονή Ιβήρων, οι πατέρες της κυριάρχου Μονής έφεραν στο Μετόχι τους την εικόνα της Παναγίας της Πορταϊτισσας, αντίγραφο της εικόνας της Παναγίας της Πορταϊτισσας που βρίσκεται στη Μονή Ιβήρων, η οποία αποδείχτηκε εξ ίσου θαυματουργή με την πρωτότυπη και με το δεξί πόδι του αγίου Χαραλάμπους.
Με τα δύο αυτά Ιερά Κειμήλια και κατ' ακολουθία με τη Μονή, συνδέθηκε στενά ο Ελληνισμός του Καζά (Νομαρχίας) της Ανδριανουπόλεως. Οι Έλληνες κάτοικοι της περιοχής περιέβαλαν με μεγάλη αγάπη, ευλάβεια και σεβασμό τη Μονή και τα δύο πολύτιμότερα ιερά κειμήλιά της. Εδώ προσέτρεχαν σε κάθε δύσκολη στιγμή της "σκλαβωμένης" ζωής τους για να ζητήσουν κατά πρώτον τη χάρη και τη βοήθεια της Παναγίας και του αγίου Χαραλάμπους και κατά δεύτερον τις συμβουλές και την ενεργό συμπαράσταση των Πνευματικών της Μονής.
Έτσι, γρήγορα το Μοναστήρι αυτό καταστάθηκε μεγάλο θρησκευτικό, πνευματικό και εθνικό κέντρο του υπόδουλου Ελληνισμού της περιοχής. Λειτουργούσε σ' αυτό κρυφό σχολείο και χρησίμευε ως τόπος συγκεντρώσεως των ανδρώντης περιοχής για να εκπαιδευτούν στην αγροτική έκτασή και να συγκτοτήσουν έτσι αντάρτικες ομάδες κατά των Τούρκων. Οι εκάστοτε ηγούμενοί του ήταν πρόθυμοι να βοηθήσουν σε αυτό, μερικοί μάλιστα από αυτούς έγιναν παράδειγμα θυσίας στο βωμό της πίστεως και της πατρίδας. Αναφέρουμε ενδεικτικά τον ηγούμενο Πορφύριο, ο οποίος βρήκε μαρτυρικό θάνατο το έτος 1912 από τα άταχτα Τουρκικά στρατεύματα.
Ονομασία της πρωτότυπης θαυματουργής εικόνας
Η εικόνα αυτή εμφανίστηκε κατα το έτος 1004 στα ανοιχτά της θάλασσιας περιοχής της Μονής των Ιβήρων. Όταν οι πατέρες που εγκαταβίωναν στην περιοχή εκείνη πήγαν με τα πλοιάρια να την πάρουν, η εικόνα απομακρυνόταν. Τότε οι πατέρες έκαναν θερμή προσευχή για να τους χαρίσει η Παναγία την εικόνα Της. Εκείνη εμφανίστηκε σε έναν γέροντα ασκητή , Ίβηρα, Γαβριήλ στο όνομα και του έδωσε εντολή να περπατήσει πάνω στα κύματα, να πάρει την εικόνα και να τη βγάλει στι ξηρά. Έτσι και έγινε, την Τρίτη της Διακαινησίμου. Μετά από αυτό, οι πατέρες με "ψαλμούς και ύμνους", με "λαμπάδες και θυμιάματα" τη μετέφεραν και την τοποθέτησαν στο Καθολικό (κεντρικό ναό) της Μονής των Ιβήρων. Την επαύριο όμως η εικόνα βρέθηκε πάνω από την πύλη της Μονής. Την παρέλαβαν και την μετέφεραν πάλι στο Καθολικό, αλλά το άλλο πρωί βρέθηκε πάλι πάνω από την πύλη, και αυτό επαναλήφθηκε και τρίτη φορά. Τότε εμφανίστηκε πάλι η Παναγία στο Γέροντα Γαβριήλ και του έδωσε εντολή να πει στο ηγούμενο και στους μοναχούς να αφήσουν την εικόνα στο σημείο εκείνο, που η ίδια διάλεξε, γιατί θέλει να είναι Εκείνη φρουρός και φύλακας και Πορτάρισσα(θυρωρός) της Μονής αυτής. Μετά από αυτή την εντολή της Παναγίας, άφησαν οι πατέρες την αγία εικόνα στο σημείο εκείνο, που η ίδια της διάλεξε, και την ονόμασαν "Πορταϊτισσα", αφού η ίδια η Παναγία θέλησε να είναι θυρωρός της Μονής αυτής.

Μονή Παντάνασσας στην Φιλιππιάδα

Εκτός από τα σωσμένα βυζαντινά μνημεία που λαμπρύνουν την Άρτα και την περιοχή της, υπάρχουν και άλλα τα οποία δυστυχώς δεν άντεξαν στη φθορά του χρόνου και έφυγαν αφήνοντας πίσω τους σωρούς ερειπίων, απ' τα οποία μπορεί ο μελετητής να σχηματίσει αμυδρή μόνο εικόνα για τη μορφή τους την εποχή της δόξας τους.
Ένα τέτοιο μνημείο είναι η μονή της Παντάνασσας που βρίσκεται δεξιά της εθνικής οδού Άρτας -Ιωαννίνων, λίγο μετά τη Φιλιππιάδα. Ήταν το ένα απ' τα δυο μοναστήρια που ίδρυσε ο Δεσπότης της Ηπείρου Μιχαήλ Β΄ Άγγελος Δούκας Κομνηνός σε ένδειξη μετάνοιας προς τη σύζυγό του βασίλισσα Θεοδώρα (τη μετέπειτα Αγία) για την κακή διαγωγή που έδειξε απέναντί της. Γνωρίζοντας ότι το άλλο μοναστήρι ήταν της Κάτω Παναγιάς, μπορούμε να τοποθετήσουμε την ίδρυση του μνημείου στα μέσα του 13ου αιώνα και συγκεκριμένα στη δεκαετία 1250-1260. Ο Σεραφείμ εικάζει ότι το μοναστήρι καταστράφηκε το 1692. Ένας πρωτοχριστιανικός άμβωνας που ανακαλύφθηκε στο χώρο του μνημείου, μαρτυρεί ότι υπήρχε εκεί ναός πολύ πριν απ' το 13ο αιώνα.
Το 1971 καθαρίστηκε η πυκνή βλάστηση που κάλυπτε το μνημείο και αφαιρέθηκε το παχύ στρώμα επίχωσης, οπότε αποκαλύφθηκε το περίγραμμα των κτισμάτων του μοναστηριού. Ο ναός αποτελείται από τετράγωνο κεντρικό χώρο, Ιερό Βήμα και νάρθηκα, ανατολικά δε καταλήγει σε τρεις τρίπλευρες κόγχες. Στον κεντρικό χώρο βρέθηκαν οι βάσεις από τρεις κολώνες, στοιχείο που δείχνει καθαρά ότι ο ναός ήταν σταυροειδής εγγεγραμμένος με τρούλλο, στον τύπο των σύνθετων τετρακιονίων.
Η τοιχοποιία -απ' ό,τι μας επιτρέπουν τα λίγα σωσμένα τμήματα των τοίχων να συμπεράνουμε- έχει τα γνωρίσματα της ναοδομίας στα χρόνια του Δεσποτάτου (μεγάλη χρήση πλίνθων), παρόμοια δε ήταν και η κεραμοπλαστική διακόσμηση. Στη μέση της βόρειας πλευράς του ναού βρέθηκε πυλώνας με γλυπτό διάκοσμο δυτικής τεχνοτροπίας.
Στο ύψος του Ιερού και εκατέρωθεν του κτίσματος, είχαν κτισθεί δύο τρουλλαία παρεκκλήσια. Το νότιο σώθηκε μισοκατεστραμμένο και μετά τις επισκευές που του έγιναν χρησιμοποιήθηκε και εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ως χώρος προσωρινής αποθήκευσης των ευρημάτων. Σώθηκαν ελάχιστα ίχνη τοιχογραφιών του 13ου αιώνα, ανάξια λόγου μια και δε μας επιτρέπουν να σχηματίσουμε, έστω και αμυδρή εικόνα του γραπτού διάκοσμου του μνημείου. Στον τρούλλο του υπάρχει πληθώρα πλίνθων καθώς και κεραμοπλαστική διακόσμηση. Ήταν αφιερωμένη στη μνήμη του Αγίου Βασιλείου. Πρόσφατα επισκευάσθηκε και αναπαλαιώθηκε απ' το μελετητή Παν. Βοκοτόπουλο.
Κατά τις ανασκαφές βρέθηκαν πολλά φθαρμένα γλυπτά και πήλινα αντικείμενα, τα οποία μεταφέρθηκαν στην αρχαιολογική αποθήκη της Άρτας. Το σπουδαιότερο απ' τα γλυπτά ευρήματα είναι ένα ακρωτηριασμένο κεφάλι γενειοφόρου άνδρα, με σαφή γνωρίσματα δυτικής τεχνοτροπίας. Σε μια απ' τις κολώνες του ναού βρέθηκε ακατέργαστα σκαλισμένο το όνομα "Ιω[άννης] Δεσπο[της] Σπάτας", στοιχείο που δείχνει ότι και το 14ο αιώνα εξακολουθούσε να χρησιμοποιείται ως εκκλησία των Αλβανών Δεσποτών της Άρτας. Τέλος, βρέθηκαν λείψανα τοίχων και από άλλα κτίσματα του μοναστηριού.
Σήμερα, το άλλοτε μεγάλο και ακμαίο βασιλικό μοναστήρι της Παντάνασσας κείτεται ερειπωμένο στην κοιλάδα του Λούρου, υποδηλώνοντας -έστω και μ' αυτή την τραγική παρουσία του- τη λάμψη του παλιού του μεγαλείου.

Κόκκινη Εκκλησία (Βουλγαρέλι Αρτας)

Μακριά απ' την κοσμικότητα της παλιάς πρωτεύουσας του Δεσποτάτου, και μέσα στη γαλήνη του Τζουμερκιώτικου ειδυλλιακού τοπίου κτίσθηκε ένα ακόμη εξαίσιο δείγμα βυζαντινής τέχνης, ο περίφημος ναός των Γενεθλίων της Θεοτόκου ή Κόκκινη Εκκλησιά, όπως επικράτησε να λέγεται. Δυστυχώς ο χρόνος εξαφάνισε ακόμη και τα ίχνη του παλιού μοναστηριού που υπήρχε εκεί, παραμένει όμως άθικτος ο περικαλλής ναός -ευχάριστο ξάφνιασμα για τον ταξιδευτή, καθώς, ανηφορίζοντας για τα Τζουμερκοχώρια, μετά από μια καμπή του αυτοκινητόδρομου, αποκαλύπτεται μπροστά του το κόκκινο μαργαριτάρι λουσμένο σ' ένα καταπράσινο φόντο, με μόνη συντροφιά του τ' αηδόνια και τα πετροχελίδονα.
Βρίσκεται στο συνοικισμό Παλαιοχώρι, λίγο προτού φθάσουμε στο Βουργαρέλι και ακριβώς πλάι στον εθνικό δρόμο Άρτας Τρικάλων. Απ' τους ντόπιους ονομάζεται Κόκκινη Εκκλησιά για την πληθώρα των πλίνθων που χρησιμοποιήθηκαν στην κατασκευή του, από δε τους λόγιους είναι γνωστός ως Παναγία Βελλά, επειδή για ένα διάστημα υπήρξε μετόχι της ακμαίας κάποτε μονής Βελλάς Ιωαννίνων. Η παράδοση μας διέσωσε και την ονομασία "Βασιλομονάστηρο" που ασφαλώς απηχεί την ιδιαίτερη σχέση ανάμεσα στο μνημείο και στον οίκο των Κομνηνηδουκάδων δεσποτών της Άρτας.
Το μοναστήρι αφού για πολλά χρόνια γνώρισε ακμή, μετά έπεσε για άγνωστους λόγους σε αφάνεια, ερημώθηκε και κατάντησε μετόχι της μονής Βελλάς. Αργότερα (στα μέσα του 17ου αιώνα) όταν ιδρύθηκε στο Βουργαρέλι το μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου, η Κόκκινη Εκκλησιά έγινε μετόχι του και παρέμεινε έτσι ως τις αρχές του 20ου αιώνα.
Ο ναός κτίστηκε το 1281 απ' τον πρωτοστράτορα Ιωάννη Τσιμισκή και τον αδελφό του Θεόδωρο, όταν Δεσπότης της Άρτας ήταν ο Νικηφόρος Α΄, όπως μας πληροφορεί φθαρμένη κτητορική επιγραφή γραμμένη σε τοίχο του εσωτερικού του.

Το εξωτερικό του ναού.

Είναι σταυρεπίστεγος ναός χωρίς τρούλλο στον τύπο των δικιονίων με ποικιλόμορφη στέγη, ανατολικά δε καταλήγει σε τρίπλευρη κόγχη. Θεωρείται βέβαιο ότι αρχικά ο μακρύς ορθογώνιος ναός είχε και τρούλλο, όπως δείχνει η σωσμένη τετράγωνη βάση του. Ο τρούλλος αυτός κατέπεσε και τη θέση του πήρε η σημερινή δικλινής στέγη. Τα σκέλη του σταυρού της στέγης καθώς και οι θόλοι που καλύπτουν το νάρθηκα, καταλήγουν εξωτερικά σε ελλειψοειδή αετώματα που σκεπάζουν από ένα περίτεχνα κοσμημένο ψευδοτρίλοβο παράθυρο. Ο ναός είχε αρχικά πέντε εισόδους, απ' τις οποίες οι τρεις φράχτηκαν και περιορίστηκε το άνοιγμα της δυτικής θύρας του νάρθηκα, όπως εύκολα διακρίνεται στους τοίχους. Η τοιχοδομή του είναι επιμελημένη με κανονικούς πωρόλιθους σε οριζόντιες στρώσεις, κατά το πλινθοπερίβλητο σύστημα.
Το κυριότερο απ' τα εξωτερικά γνωρίσματα του ναού είναι η μεγάλη χρήση των πλίνθων, είτε ως στοιχείου τοιχοποιίας, είτε -και κυρίως- ως διακοσμητικού στοιχείου. Πλίνθινη διακόσμηση βρίσκουμε σε μεγάλη ποσότητα, αλλά σε περιορισμένη ποικιλία σχεδίων: κυριαρχούν τα επάλληλα τοξωτά πλαίσια και οι οδοντωτές ταινίες, στη νότια δε και την ανατολική πλευρά υπάρχει συνεχής πλατιά ταινία με μαιάνδρους, παρόμοια με εκείνη της Παρηγορήτισσας, του Αγίου Βασιλείου της Αγοράς και του Αγίου Νικολάου της Ροδιάς. Ξεχωριστή θέση στην εξωτερική κεραμοπλαστική διακόσμηση, κατέχει μια αβακωτή ζωφόρος με τετράγωνα πλακίδια σε ρομβοειδή διάταξη που υπάρχει στις πλάγιες πλευρές του κυρίως ναού, αν και τα περισσότερα πλακίδια της βόρειας πλευράς έχουν φθαρεί ή έχουν καταπέσει.
Εκείνο όμως που τραβάει το βλέμμα του επισκέπτη και δίνει χρώμα στο όλο κτίσμα, είναι τα μεγάλα τοξωτά ψευδοτρίλοβα παράθυρα που δεσπόζουν σ' όλες τις πλευρές και με την πληθώρα των κόκκινων πλίνθων τους δικαιολογούν την προσωνυμία του ναού. Στο παράθυρο της μεσαίας κόγχης του ιερού σώθηκε το αρχικό γύψινο υαλοστάσιο -πραγματικό κομψοτάχνημα, σπάνιο από αρχιτεκτονική και διακοσμητική άποψη. Για λόγους προφύλαξης το υαλοστάσιο αυτό αφαιρέθηκε και αντικαταστάθηκε απ' το σημερινό βυζαντινό δίλοβο παράθυρο. Κατά τον Σπ. Λάμπρο, παλιά ο ναός ήταν σκεπασμένος με μολύβδινα ελάσματα, τα οποία αφαιρέθηκαν στα χρόνια της επανάστασης -ή και πριν- για πολεμικές ανάγκες.

Το εσωτερικό του ναού.

Το κτίσμα εσωτερικά περιλαμβάνει τον τρίκλιτο κυρίως ναό και τον ξεχωριστό νάρθηκα. Ο κυρίως ναός καλύπτεται με θόλους, εκτός απ' την τετράγωνη βάση του μη σωσμένου αρχικού τρούλλου που σκεπάστηκε με δικλινή ξύλινη στέγη. Ο νάρθηκας σκεπάζεται στα μεν άκρα με κυλινδρικούς θόλους στη μέση δε με τυφλό ημισφαιρικό θόλο που κατέπεσε και αντικαταστάθηκε κι αυτός με δικλινή στέγη.
Η είσοδος στον κυρίως ναό απ' το νάρθηκα κλεινόταν με δύο ωραία ξυλόγλυπτα θυρόφυλλα πιθανότατα του 1296 -τα οποία σήμερα βρίσκονται στο μουσείο.
Απ' τις τοιχογραφίες του κυρίως ναού σώθηκαν μόνο τμήματα σε δύο στρώσεις, τις οποίες μπορεί κανείς να διακρίνει πάνω απ' τη θύρα που οδηγεί στο νάρθηκα. Κάπως καλύτερα διατηρήθηκαν οι τοιχογραφίες του νάρθηκα, με ξεχωριστή την εικόνα της Παναγίας πάνω απ' την είσοδο στον κυρίως ναό. Σ' αυτή την τοιχογραφία κάτω απ' το υποπόδιο της Θεοτόκου, εικονίζονται κεφαλές αγίων αλλά και δύο ζεύγη λαϊκών που δέονται στη Θεοτόκο. Ο ένας άνδρας, ο πρωτοστράτορας Θεόδωρος, στέκοντας δίπλα στη γυναίκα του Μαρία προσφέρει στην Παναγία τρουλλωτό ναό -άρα είναι ο κτήτορας του ναού- ενώ ο άλλος είναι ο αδελφός του κτήτορα Ιωάννης Τσιμισκής με τη σύζυγό του Άννα, όπως μας πληροφορούν επιγραφές γραμμένες πάνω από κάθε ζευγάρι. Οι προσωπογραφίες αυτές που αποδόθηκαν με φυσικότητα κι όχι με τη γνωστή βυζαντινή αυστηρότητα, είναι οι αρχαιότερες της Ελλάδας μέσα σε ναό. Λίγο πάνω απ' τη θύρα που οδηγεί απ' τον κυρίως ναό στο νάρθηκα, υπάρχει γραμμένη πάνω στον τοίχο, σε 12 μισοφθαρμένους στίχους, η κτιτορική επιγραφή. Επειδή στο τέλος της διαβάζονται ευκρινώς τα ονόματα του Δεσπότη της Άρτας Νικηφόρου Α΄ και της συζύγου του Άννας Παλαιολογίνας νομίστηκε - εσφαλμένα - απ' τους πριν τον Ορλάνδο μελετητές, ότι αυτοί ήταν και οι κτήτορες του ναού. Όσον αφορά στη χρονολόγηση των τοιχογραφιών, το πρώτο στρώμα -που περιλαμβάνει και την επιγραφή - είναι σύγχρονο με την κατασκευή του ναού, δηλαδή του τέλους του 13ου αιώνα. Του δεύτερου στρώματος είναι τόσα λίγα τα σωσμένα δείγματα, ώστε δεν μας επιτρέπουν ασφαλή χρονολόγηση.
Τέλος, απ' το παλιό γύψινο τέμπλο τα λίγα κομμάτια που σώθηκαν δεν είναι αρκετά για ανασύνθεση της αρχικής εικόνας του. Το σημερινό πενιχρό ξύλινο τέμπλο είναι πολύ νεότερη κατασκευή. Δυστυχώς η φθορά του χρόνου δε μας άφησε τίποτε άλλο απ' την παλιά εσωτερική ομορφιά του μνημείου.
Σήμερα η Κόκκινη Εκκλησιά, παρά τις σοβαρές αλλοιώσεις που τραυμάτισαν την αισθητική του εσωτερικού της χώρου, διατηρεί απείραχτη την εξωτερική της αρχοντιά και εξακολουθεί ακόμη να είναι ένα διαμάντι της βυζαντινής ναοδομίας, όχι μόνο στην περιοχή της Άρτας, αλλά και σ' ολόκληρο τον Ελλαδικό χώρο.

Παρασκευή 19 Νοεμβρίου 2010

Ιερά Μονή Χρυσοπηγής, Κρήτη

Η Ιερά Πατριαρχική & Σταυροπηγιακή Μονή Χρυσοπηγής βρίσκεται στα Χανιά της Κρήτης, σε απόσταση 3 χλμ. από την πόλη, στη διαδρομή προς το λιμάνι της Σούδας. Eίναι αφιερωμένη στην Παναγία την Ζωοδόχο Πηγή και γιορτάζει την Παρασκευή του Πάσχα. Xιλιάδες προσκυ- νητές συρρέουν από ευλάβεια στη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας. Ιδρύθηκε στα τέλη του 16ου αιώνα και υπήρξε ανδρική μέχρι τα πρόσφατα χρόνια. Στο πέρασμα των αιώνων το μοναστήρι γνώρισε περιόδους άνθισης και παρακμής. Δέχτηκε πολλές επιδρομές και υπέστη σοβαρές καταστροφές από τους Τούρκους και Γερμανούς κατακτητές της Κρήτης.
Το 1976, εγκαταστάθηκαν στην ερειπωμένη από την εποχή της γερμανικής κατοχής Μονή οι τρεις πρώτες αδελφές της σημερινής αδελφότητας. Όλα τα κτίρια αναστηλώθηκαν με τα ήδη υπάρχοντα παλαιά υλικά, με την προσεκτική περισυλλογή της πέτρας των ερειπωμένων κτιρίων και με τη χρήση υλικών από το περιβάλλον. Παράλληλα με την αναστήλωση στη Μονή Χρυσοπηγής, συντηρήθηκαν όλα τα ιστορικά κειμήλια και δια- φυλάχθηκαν με τη λειτουργία Εκκλησιαστικού και Λαογραφικού Μουσείου.
Τα διακονήματα των αδελφών της Μονής είναι η αγιογραφία, το εκκλησιαστικό κέντημα, η συντήρηση παλαιών βιβλίων και εικόνων, η βιβλιοδεσία, η έκδοση βιβλίων, η μελισσοκομία, η κηροπλαστική, η παρασκευή λιβανιού και σαπουνιού κ.ά. Διακόνημα της Μονής είναι και η καλλιέργεια των κτημάτων, η οποία γίνεται με τη μέθοδο της βιολογικής γεωργίας. Επίσης εφαρμόζονται προγράμματα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για μαθητές όλων των βαθμίδων.
Η Μονή είναι ανοιχτή για τους προσκυνητές καθημερινά (8.00 π.μ. – 12.00 μ.μ. και 3.30 μ.μ. – 6.00 μ.μ.). Στο μοναστικό λειτουργικό πρόγραμμα των καθημερινών ακολουθιών συμμετέχουν όσοι προσκυνητές επιθυμούν. Θεία Λειτουρ- γία τελείται κάθε Σάββατο και Κυριακή και στις μεγάλες εορτές.
Σε ένα από τα παλαιότερα μετόχια της Ι. Μονής, την Αγία Κυριακή στο Βαρύπετρο Χανίων, έχει δημιουργηθεί νέο μοναστικό συγκρότημα, αφιερωμένο στην Μεταμόρφωση του Χριστού. Η επέκταση αυτή αποτελεί συνέχεια της μα- κραίωνης ασκητικής παράδοσης της Μονής Χρυσοπηγής.

Ιστορικά Στοιχεία

Η Ιερά Πατριαρχική & Σταυροπηγιακή Μονή Χρυσοπηγής ιδρύθηκε στα Χανιά κατά την τελευταία περίοδο της Βενετοκρατίας (τέλη 16ου αιώνα).
Κτήτορας ήταν ο Χανιώτης Ιωάννης Χαρτοφύλακας, διδάκτωρ της ιατρικής και της φιλοσοφίας, σημαντικό πρόσωπο της εποχής του με μεγάλη δράση στην κοινωνία των Χανίων.
Την περίοδο της Βενετοκρατίας, η Χρυσοπηγή υπήρξε πνευματικό κέντρο για την Κρήτη με πολλούς μοναχούς και πλούσια βιβλιοθήκη.
Κατά την Τουρκοκρατία, η πνευματική παράδοση της Μονής συνεχίστηκε και η Μονή μετατράπηκε σε πατρι- αρχικό σταυροπήγιο. Κατά τη διάρκεια των επανα- στάσεων, οι πατέρες συμμετείχαν στους ιστορικούς αγώνες της Κρήτης. Το μοναστήρι υπέφερε πολλά δεινά από τους Τούρκους και καταστράφηκε το έτος 1821, κατά τη διάρκεια της ελληνικής επανάστασης.
Kατά τον 19ο αιώνα, αναστηλώθηκε και επανδρώθηκε εκ νέου.
Στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Γερμανοί μετέτρεψαν τη Μονή σε διοικητήριο. Yποχρέωσαν τους μοναχούς να απο- μακρυνθούν και προκάλεσαν μεγάλες φθορές στην αρχι- τεκτονική δομή των κτιρίων. Ακολούθησε περίοδος μαρασμού και παρακμής.
Το έτος 1976, η Μονή Χρυσοπηγής μετατράπηκε σε γυναικεία και αναστηλώθηκε εκ θεμελίων, επί της ηγου- μενίας της αείμνηστης Γερόντισσας Θεοσέμνης (+2000).
Η Μονή σήμερα διαθέτει σαρανταμελή αδελφότητα και δέχεται πολυάριθμους προσκυνητές από την Ελλάδα και το εξωτερικό, ανάμεσα στους οποίους και πολλούς νέους, που ανακαλύπτουν τη γνησιότητα της ζωής στη λατρεία και την παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Αγία Κυριακή

Η αδελφότητα της Ιεράς Μονής Χρυσοπηγής, τα έτη 1993-1996, αναστήλωσε το παλαιό μετόχι της Αγίας Κυριακής, στο Βαρύπετρο Κυδωνίας, σε απόσταση 12 χλμ. από τα Χανιά.
To μετόχι, μνημείο του 17ου αιώνα, βρίσκεται σε θαυμάσια περιοχή, η οποία περιλαμβάνει αισθητικό δάσος, μικρό φαράγγι, που το χειμώνα διασχίζεται από ποτάμι, και πολλά σπηλαιώδη παρεκκλήσια, στα οποία οδηγούν λιθόστρωτα μονοπάτια.
Βάσει περιβαλλοντικής μελέτης πραγματοποιείται η ανά- πλαση του αισθητικού δάσους. Eπιδιώκεται η εξασφά- λιση της φυσικής ποικιλότητας της περιοχής και η δια- φύλαξη της ισορροπίας των οικοσυστημάτων και της πλούσιας χλωρίδας και πανίδας, με την προστασία των φυτών, ζώων και πουλιών (για το σκοπό αυτό γίνονται συστηματικά απελευθερώσεις πουλιών σε συνεργασία με την ΑΝΙΜΑ). Ταυτόχρονα γίνεται προσπάθεια για την θεσμική εξασφάλιση της προστασίας του βιότοπου.
Η ανάπλαση του φυσικού χώρου δίνει την ευκαιρία στους προσκυνητές να περπατήσουν στην περιοχή, να επι- σκεφθούν τα προσκυνήματα, να συμμετέχουν στη Θεία Λειτουργία που γίνεται στα παρεκκλησια των σπηλαίων και να βιώσουν την ιερότητα της κτίσης.

Παρεκκλήσια

Στη Μονή Χρυσοπηγής, εκτός από το Καθολικό, πού είναι αφιερωμένο στην Παναγία την Ζωοδόχο Πηγή, υπάρχουν πέντε ακόμη παρεκκλήσια, αφιερωμένα στον Άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο και στην Αγία Αικατερίνα (που βρίσκονται στον κυρίως ναό), στον Άγιο Χαράλαμπο, στον Άγιο Ιωάννη τον Καλυβίτη και στον Άγιο Αρσένιο τον Καππαδόκη.
Στην περιοχή της Αγίας Κυριακής υπάρχουν παρεκ- κλήσια μέσα σε σπηλιές, τα οποία τιμώνται στον Άγιο Αντώνιο, στους Αγίους Επτά Παίδες, στον Άγιο Σιλουανό τον Αθωνίτη και στους Αγίους Νεομάρτυρες της Κρήτης.

Εορτές – Πανηγύρια

Η Μονή Χρυσοπηγής είναι αφιερωμένη στην Παναγία την Ζωοδόχο Πηγή και γιορτάζει την Παρασκευή του Πάσχα. Η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προσκυνήματα της Κρήτης.

Τρίτη 9 Νοεμβρίου 2010

Η Παναγία του Χάρου στη Λειψώ Δωδεκανήσου

Το Εξωμονάστηρο της Παναγιάς του Χάρου

Βρισκόμαστε στα 1600 μ.Χ. Μοναχοί από την Ιερή Μονή της Πάτμου φτάνουν στη Λειψώ της Δωδεκανήσου και χτίζουν σε απόσταση ενός χιλιομέτρου από το Χωριό το εξωμονάστηρο «ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΟΥ ΧΑΡΟΥ».
Ο Ναός είναι τρισυπόστατος, χτισμένος σε ρυθμό βυζαντινό. Τον διακρίνει ο χαμηλός τρούλος, τα ακανόνιστα τόξα, που γι’ αυτό αισθητοποιούν μια ασυνήθιστη γοητεία, τα λιγοστά και στενόμακρα παράθυρα, που το φειδωλό φως τους υποβάλλει τον προσκυνητή.
Το διάβα των αιώνων άφησε ανέπαφη την εκκλησία, ενώ ερήμωσε τα γύρω κελιά των μοναχών. Μα σεβάστηκε το ιερό κειμήλιό τους, την πρωτότυπη και θαυματουργική εικόνα της «Παναγίας του Χάρου».
Πρωτοτυπία στην εικόνα δίνει το γεγονός ότι η Παναγία ιστορείται να κρατά το Χριστό όχι ως βρέφος, αλλά κρεμάμενο νεκρό στο Σταυρό του μαρτυρίου. Και επειδή οι έννοιες νεκρός και Χάρος σχετίζονται, η εικόνα, και γενικότερα η εκκλησία, ονομάστηκε «Παναγία του Χάρου».
Πλήθος προσκυνητών έρχονται στις 23 Αυγούστου, για να κλίνουν το γόνυ μπροστά στην εικόνα του θαύματος με το ακόλουθο ιστορικό:
Τον Απρίλιο του 1943 η ευσέβεια μιας κοπέλας τοποθέτησε στην εικόνα άσπρους κρίνους. Αυτοί ξεράθηκαν, όπως ήταν φυσικό. Μα ξαφνικά τον Ιούλιο οι αποξηραμένοι κρίνοι άρχισαν παράδοξα να αποκτούν χυμούς και μάλιστα όσο πλησίαζε η γιορτή της 23ης Αυγούστου έφτασαν να βγάζουν μπουμπούκια μοσκομύριστα, ολοκληρωμένα την ημέρα του Πανηγυριού της.
Το θαύμα αυτό πραγματοποιείται από τότε μέχρι σήμερα. Και προσφέρεται ως ευλογία της Παναγίας του Χάρου σε κάθε προσκυνήτρια ψυχή, αλλά συγχρόνως και ως «σημείον αντιλεγόμενον» για τους άπιστους που, ενώ «θέτουν τον δάκτυλον επί των τύπων των …κρίνων», πασχίζουν να το εξηγήσουν με λογικοφανείς ερμηνείες, γεννημένες από τη θολοκουλτούρα τους.
Κι όμως η «Παναγία του Χάρου» είτε για χάρη των πιστών της είτε για προβληματισμό των απίστων συνεχίζει το θαύμα της. Και μας καλεί όλους να πυκνώσουμε με την παρουσία μας τη στρατιά των πανηγυριωτών και να οδεύσουμε σ’ αυτήν, για να αποθέσουμε τις ελπίδες μας και τους οραματισμούς μας.

ΑΠΟΛΥΤΙΚΙΟΝ
Ήχος α’. Της ερήμου πολίτης.

Την σεπτήν σου Εικόνα προσκυνούμεν Πανύμνητε, η του χάρου τη κλήσει προσφυώς επικέκληται. εν ταύτη γαρ τα κρίνα χλοερά, ορώντες μετά χρόνου παρολκήν, ανυμνούμεν σου την χάριν πανευλαβώς, Παρθένε ανακράζοντες. δόξα τοις μεγαλείοις σου Αγνή, δόξα τοις θαυμασίοις σου, δόξα τη προς ημάς σου προμηθεία Άχραντε.

ΚΟΝΤΑΚΙΟΝ
Ήχος δ’. Επεφάνης σήμερον.

Εν Λειψώ προστρέχοντες την σην εικόνα την του Χάρου Δέσποινα, περιπτυσσόμεθα πιστώς, την ευωδίαν καρπουμένοι, των εν αυτή θείων κρίνων υμνούντες σε.

ΜΕΓΑΛΥΝΑΡΙΟΝ

Έχει την εικόνα σου την σεπτήν η Λειψώ, Παρθένε, ως θησαύρισμα ιερόν, ήτις παρά πάντων, ωνόμασται του Χάρου, χαράν και ευφροσύνην πάσι παρέχουσαν.

Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, Πάτμος

Η Ιερή μονή της Πάτμου Ιδρύθηκε από τον Όσιο Χριστόδουλο. Κατά την περίοδο της Αραβοκρατίας , η Πάτμος είναι σχεδόν έρημη. Ένας προικισμένος και και μορφωμένος μοναχός ο Χριστόδουλος ο Λατρινός, το 1088 ζητάει και του παραχωρείται όλο το νησί, από τον Βυζαντινό αυτοκράτορα Αλέξιο Α΄ τον Κομνηνό, για να ιδρύσει μοναστήρι προς τιμή του Ευαγγελιστή.Ο Χριστόδουλος μένει στην Πάτμο μέχρι το 1118 μέχρι που επιδρομές Αράβων πειρατών τον αναγκάζουν να εγκαταλείψει το νησί. Το όραμα του όμως συνεχίζει να εμπνέει φωτισμένους μοναχούς που συνεχίζουν το έργο του στους επόμενους αιώνες.Από τη στιγμή εκείνη αρχίζει μια καταπληκτική ανάπτυξη της Πάτμου χάρη στην ακτινοβολία του Μοναστηριού, που τις βάσεις του θεμελίωσε υποδειγματικά ο μετέπειτα όσιος της ορθοδοξίας, Χριστόδουλος.
Η ίδρυση της μονής του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, σήμανε την γένεση ενός πολιτιστικού – πνευματικού – θρησκευτικού κέντρου, που αποτελεί σημείο αναφοράς για όλο τον Χριστιανικό κόσμο.
Xτισμένη στην κορυφή βουνού η Μονή εκεί που γύρω της χτίστηκε η σημερινή χώρα, δεσπόζει σε όλο το νησί, Αρχαιολογικά ευρύματα μαρτυρούν ότι χτίστηκε στη θέση αρχαίου ναού της Aρτέμιδος και παλαιοχριστιανικής βασιλικής, η μονή περιβάλλεται από ακανόνιστο ορθογώνιο αμυντικό περίβολο που χρονολογείται από του τέλους του 11ου αιώνα μέχρι τον 17ο. Aπό τη βυζαντινή περίοδο διατηρούνται το Kαθολικό, η Tράπεζα, η Eστία και τα κελλιά. Δεν είναι βέβαιη η χρονολόγηση των βοηθητικών χώρων, όπως το Mαγκιπείον, το Mυλωνείον, το Δοχείον, το Ωρείον κλπ.Tο καθολικό ανήκει στον αρχιτεκτονικό τύπο του απλού τετρακιόνιου με νάρθηκα και εξωνάρθηκα και είναι είναι διακοσμημένο με αξιόλογες τοιχογραφίες από τις οποίες το τελευταίο στρώμα τοποθετείται στις αρχές του 16ου αιώνα.Tο παρεκκλήσι της Παναγίας, ορθογώνιας κάτοψης, στη νότια πλευρά του καθολικού, είναι κατάκοσμο από σημαντικές τοιχογραφίες οι οποίες χρονολογούνται στα τελευταία χρόνια του 12ου αιώνα. N.Δ του καθολικού βρίσκεται το παρεκκλήσι του οσίου Xριστοδούλου, με τυφλό τρούλο, όπου βρίσκεται και η σαρκοφάγος με το σκήνωμά του, και χρονολογείται στις αρχές του 17ου αιώνα.H Tράπεζα, στη B.A. γωνία του καθολικού είναι ορθογώνια σε κάτοψη, με θολωτή στέγαση, τρούλο, είναι διακοσμημένη με φημισμένες τοιχογραφίες. Διατηρούνται τα μαρμάρινα τραπέζια φαγητού των μοναχών.
Tα κελλιά είναι παρατεταγμένα στη νότια πλευρά του οχυρωματικού περιβόλου. Στη μονή υπάρχουν επίσης παρεκκλήσια των μεταβυζαντινών χρόνων: του Aγίου Bασιλείου, του Aγίου Nικολάου, του Tιμίου Σταυρού, του Προδρόμου, των Aγίων Aποστόλων (1603). Δύο μικρότερα βρίσκονται έξω από τον περίβολο της μονής: του Aγίου Γεωργίου και του Aγίου Oνουφρίου (1611).

Το θησαυροφυλάκιο του μοναστηριού

Περιέχει διάφορα κειμήλια διατηρημένα για πολλούς αιώνες. Μεταξύ αυτών μπορούμε να αναφέρουμε: ιερά επισκοπικά άμφια κεντημένα με χρυσή κλωστή και πολύτιμες πέτρες. Μέσα στις γυάλινες θήκες υπάρχουν πολλά ιερά σκεύη, δηλαδή: πολύτιμοι σταυροί, ιερά δισκοπότηρα, στέμματα αυτοκρατόρων και μίτρες πατριαρχών. Μεταξύ αυτών των κειμηλίων περιλαμβάνονται επίσης: το στέμμα του αυτοκράτορα του Βυζαντίου Αλεξίου Α’, η μίτρα του οικουμενικού πατριάρχη Νεοφύτου ΣΤ’, που είναι κατασκευασμένη από 3 κιλά χρυσού και στολισμένη με πολύτιμες πέτρες, ένας αρχιτεκτονικός σταυρός του πατριάρχη Γρηγορίου Ε’, του μάρτυρα του ελληνικού έθνους.

Η βιβλιοθήκη του μοναστηριού

Ιδρύθηκε από τον Όσιο Χριστόδουλο που, όπως λέγεται, προμηθεύτηκε τα πρώτα βιβλία. Σήμερα, η βιβλιοθήκη έχει 900 χειρόγραφα μεταξύ των οποίων τα 325 είναι γραμμένα σε περγαμηνές. Υπάρχουν επίσης πάνω από 2000 τόμοι παλαιών εκδόσεων και 13000 αντίγραφα διάφορων εγγράφων. Κατάλογος αυτών των βιβλίων συντάχθηκε από τον Ιωάννη Σακελίωνα και δημοσιεύτηκε το έτος 1890. Ο κατάλογος συμπληρώθηκε αργότερα από τον Διάκονο Καλλίμαχο. Μεταξύ των σημαντικότερων, χειρόγραφων πρέπει να αναφέρουμε τα ακόλουθα: το χειρόγραφο Διόδωρου Σικελιώτη, τον Πορφυρό Κώδικα, ένα ημιτελές αντίγραφο του ευαγγελίου του ευαγγελιστή Μάρκου, το βιβλίο του Ιώβ, χειρόγραφα του 7ου και 8ου αιώνα μ.Χ., ομιλίες του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, το Ευαγγέλιο των Τεσσάρων- ένα χειρόγραφο που χρονολογείται από το 1345 μ.Χ.- που περιέχει ωραίες εικόνες των ευαγγελιστών, 29 κυλινδρικά χειρόγραφα σε περγαμηνές που περιέχουν τις λειτουργίες που γράφτηκαν από τον Αγ. Βασίλειο τον Μέγα και τον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο και διάφορους άλλους ιεράρχες, το γλωσσάριο (λεξιλόγιο), που είναι ένα λεξικό της ελληνικής γλώσσας γραμμένο σε περγαμηνή, την πράξη δωρεάς του αυτοκράτορα Αλεξίου Κομνηνού Α’, με την οποία ο μονάρχης χάρισε το νησί της Πάτμου στον Όσιο Χριστόδουλο. Τέλος, υπάρχουν πολλά έγγραφα των βυζαντινών αυτοκρατόρων, των πατριαρχών, των πριγκίπων και άλλων αξιωματούχων.

Η Σχολή της Πάτμου (Πατμιάς Σχολή)

Αυτό το εκπαιδευτικό ίδρυμα ιδρύθηκε από τον διάκονο Μακάριο Καλογερά στο έτος 1733. Κατά τη διάρκεια της τουρκικής κυριαρχίας, η Σχολή της Πάτμου ανάπτυξε σημαντική δραστηριότητα για την αναγέννηση του ελληνικού έθνους. Οι μεγάλοι άνδρες της σύγχρονης ιστορίας του ελληνικού έθνους ήταν οι περισσότεροι μαθητές της Σχολής της Πάτμου. Οι εταίροι της «Φιλικής Εταιρείας» (πατριωτικής ένωσης), ο πιο σημαντικός Εμμανουήλ Ξάνθος, ο Δημήτριος Τσεσμελής και ο μεγάλος δάσκαλος της ελληνικής εκπαιδευτικής ανάπτυξης ο Αδαμάντιος Κοραής, ο οικουμενικός πατριάρχης και ο μάρτυρας του ελληνικού έθνους Γρηγόριος Ε, ο πατριάρχης Άνθιμος Α’ και άλλοι επιφανείς άνδρες, όλοι φοίτησαν στη Σχολή της Πάτμου.

Ιερά Μονή Αγίου Νικολάου, Αποίκια, Άνδρος

Η πολυαιώνια Ιερά Μονή του Αγίου Νικολάου εν Βουνένοις βρίσκεται στην πλαγιά του βουνού στη θέση Ώρες , λίγο μετά τα Αποίκια, βόρεια της Χώρας.
Από εδώ μπορείτε να θαυμάσετε την όμορφη θέα στην κοιλάδα της Άχλας. Χτίστηκε το 16ο αιώνα ενώ το 1760 έγιναν επισκευαστικά έργα.
Είναι κτιριακό συγκρότημα άριστης αρχιτεκτονικής, συντηρούμενο άριστα. Είναι περιτειχισμένο με ψηλά τείχη και το καθολικό της μονής είναι σταυροειδούς τύπου, δικιόνιο, με νάρθηκα και τρούλο. Κάποτε ζούσαν εδώ πολλοί μοναχοί.
Στη μονή φυλάσσεται και η μυροβλίζουσα εικόνα τηα Παναγίας των Βλαχερνών.

Σύμφωνα με το ολιγόγραπτο ιστορικό, «ή αγία εικόνα της Θεοτόκου προσεφέρθη ως δώρον εκ του περιωνύμου Ιερού Ναού της Ύπεραγίας Θεοτόκου των Βλαχερνών της Κωνσταντινουπόλεως εις τους Πατέρας του Βλάχ-Σαράι, Μετοχίου της Ιεράς Μονής Αγ. Νικολάου Άνδρου εις Κων/πολιν.
Οί Πατέρες του Μετοχίου Βλάχ-Σαράι μετέφεραν το μέγα τούτο κειμήλιο εις την Κυρίαν Μονήν του Αγίου Νικολάου Άνδρου τον 16ον αιώνα ως πολυτιμότατο θησαύρισμα εκχέον ανά τους αιώνας έως των ημερών μας το άγιον μύρον και άκτιστον ταύτην ενέργειαν του Αγίου Πνεύματος ενεργούν δε άπειρα συνεχώς θαύματα και δηλοποιούν την αέναον ζώσαν παρουσία και παραμυθίαν και πρόνοια και άφατο άγάπην της Κυρίας Θεοτόκου εις τα χειμαζόμενα ποικιλοτρόπως και λιποψυχούντα τέκνα της ημάς τους σημερινούς αμαρτωλούς και απειθείς μεν Χριστιανούς, κλίνοντας δε ευλαβώς το γόνυ της ψυχής και του σώματος εις την άμετρο φιλανθρωπία Αυτής».
Το μοναστήρι διαθέτει εκκλησιαστικό κειμηλιοφυλάκειο και διαφυλάττει την τίμια Κάρα του Αγίου Νικολάου του εν Βουνένοις, λείψανα επίσης αγίων και έργα εκκλησιαστικής τέχνης, θησαυρούς.
Δείτε στο ναό το ξυλόγλυπτο τέμπλο, το δεσποτικό θρόνο, ίχνη από τοιχογραφίες και στο μεσόναο την μεγάλη εικόνα του Αγίου Νικολάου, κεντημένη με μετάξι και τρίχες από τα μαλλιά της μοναχής μοναχής Λεοντίας.

Η Μονή εορτάζει στίς 9 Μαΐου, 6 Δεκεμβρίου, 20 Ιουλίου.

Πέμπτη 4 Νοεμβρίου 2010

Ιερά Μονή Μαρίτσης - Φιλοκάλη

Ανάμεσα Ελαιοχωρίου και Σανταμερίου, στο πλάτωμα του όρους Μόβρη και πλησίον του φράγκικου κάστρου της Άρλας ή «Γυφτόκαστρου» βρίσκεται η Μονή, που είναι αφιερωμένη στην Αγία Μαρίνα.
Το σημερινό Μοναστήρι επανοικοδομήθηκε, στις αρχές του 18ου αιώνα, πάνω στα θεμέλια παλαιότερης μονής, ιδρυτής της οποίας φέρεται ο Θεόδωρος Β΄ Παλαιολόγος, το 1430.
Με την παρέμβαση του Π. Π. Γερμανού, το 1819, η Μονή αναστηλώθηκε, μετά τις λεηλασίες και τις καταστροφές που είχε υποστεί το προηγούμενο έτος από τούρκικες επιδρομές.
Πλησίον της Μονής και του χωριού Ριόλος, βρίσκεται το Μοναστήρι Φιλοκάλη, το οποίο είναι μετόχι της Μονής Μαρίτσης και είναι αφιερωμένο στο Γενέσιο της Θεοτόκου.
Το όνομα το έλαβε από βυζαντινό τοπωνύμιο, γιατί η περιοχή ανήκε στην αρχοντική οικογένεια Φικοκάλη, μέλος της οποίας αναδείχθηκε στη θέση του στρατηγού του «Θέματος» Κρήτης. Το Μοναστήρι όμως, δημιουργήθηκε πολύ αργότερα, κατά τις αρχές του 18ου αιώνα.

Ιερά Μονή Αγίας Τριάδας Ακράτας

Αρχικά, περί τα τέλη του 16ου αιώνα περίπου, η Μονή βρισκόταν στη θέση Πορί ή Κολωνίτης, όπου, στο εκεί φυσικό κοίλωμα απότομου βράχου, δημιουργήθηκαν τα πρώτα ασκητήρια και διαμορφώθηκε ο Ναός των Αγίων Πάντων. Από τις αρχές του 18ου αιώνα, η Μονή μεταφέρθηκε στη σημερινή θέση της και αγιογραφήθηκε ο ναΐσκος της το 1751. Στο Μοναστήρι φυλάσσονται πολλά Άγια λείψανα, καθώς και σπάνια κειμήλια, όπως ένα Ευαγγέλιο του 1672.

Ιερά Μονή Ταξιαρχών του Οσίου Λεοντίου

Βρίσκεται σε μικρή απόσταση από το Αίγιο. Ιδρυτής της υπήρξε ο Όσιος Λεόντιος, που ασκήτεψε σε σκήτη στον απότομο βράχο του Κλωκού και σε ύψος 500 μέτρων, όπου, με την πάροδο του χρόνου και την προσέλευση πιστών, χτίστηκε το Παλαιομονάστηρο του Ταξιάρχη Μιχαήλ, μάλλον το 10ο αιώνα. Αργότερα και μετά την πυρκαγιά του 1621, η Μονή ξαναχτίστηκε σε πιο προσιτή θέση και καταστράφηκε από τους Τουρκαλβανούς το 1772.
Κατά τον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα του ’21, προσέφερε ανεκτίμητες και ανυπολόγιστες υπηρεσίες, μια εκ των οποίων ήταν η χρησιμοποίηση της ως νοσοκομείου.
Στή Μονή φυλάσσονται τα Άχραντα Πάθη του Κυρίου (τεμάχια Τίμιου Ξύλου, Χλαμύδας, Ακάνθινου Στεφάνου, Λίθοι από τον Πανάγιο Τάφο). Το Μοναστήρι πανηγυρίζει στις 8 Νοεμβρίου.

Ιερά Μονή ΟΜΠΛΟΥ

Σε υψόμετρο 860 περίπου μέτρων και άνω του χωριού Σαραβάλι (πλησίον της Πάτρας), λειτουργεί το ιστορικό Μοναστήρι της Όμπιλ Παναγίας, κατά τους αλβανόφωνους της περιοχής, δηλαδή της Γλυκειάς Παναγίας ή του Ομπλού, όπως επικράτησε.
Η Μονή θα πρέπει να ιδρύθηκε την περίοδο των Παλαιολόγων (αρχές του 15ου αιώνα), σε τοποθεσία αρκετά ασφαλή, λόγω της ύπαρξης τριγύρω τριών φρουρίων (Σαραβαλίου, Σιδηροκάστρου και Σαρακηνόκαστρου), πάνω στα ερείπια προϋπάρχοντος, από το 1315, μοναστικού ασκητηρίου.
Σήμερα στη Μονή φυλάσσονται, τρία τεμάχια Τίμιου Ξύλου, πάρα πολλά λείψανα Αγίων, αργυρός Σταυρός Αγιασμού του 1789, δύο παλιές εικόνες με την Παναγία Βρεφοκρατούσα (του 1730 και του 1817) και πολλά άλλα κειμήλια αξίας. Επίσης το Μοναστήρι διαθέτει σπάνια έγγραφα και πλούσια συλλογή παλιών βιβλίων. Πανηγυρίζει στις 21 Νοεμβρίου.

Τετάρτη 3 Νοεμβρίου 2010

Ιερά Μονή Μεγάλου Σπηλαίου

Τοποθεσία - Πρόσβαση
To καταπληκτικότερο ιερό προσκύνημα της Ορθοδοξίας στην Πελοπόννησο, είναι η Ιερά Μονή του Μ. Σπηλαίου, η οποία προκαλεί δέος καθώς βρίσκεται στη σκιά απόκρημνου βράχου σε υψόμετρο 940 μ. Πήρε το όνομα της από το κάθετο βραχώδες συγκρότημα του Χελμού, επάνω στο οποίο είναι κτισμένη η Μονή. Σήμερα οκταόροφη, υψώνεται "κολλημένη" στο βράχο καθηλώνοντας και τον πιο αδιάφορο επισκέπτη. Το καθολικό της Μονής σκαμμένο στο βράχο, είναι ναός σταυροειδής, εγγεγραμμένος με δύο νάρθηκες. Ο κύριος ναός έχει τοιχογραφίες του 1653, αξιόλογα μαρμαροθετήματα στο δάπεδο, ξυλόγλυπτο τέμπλο κ.λ.π. Στη Μονή του Μ. Σπηλαίου η ψυχή του πιστού αισθάνεται τη μηδαμινότητά της, καθώς εισέρχεται στην κατανυκτική ατμόσφαιρα του ναού μέσα στο κοίλωμα του σπηλαίου. Η πρόσβαση στη Μονή σήμερα είναι εύκολη : στην Εθνική οδό Αθηνών - Πατρών, στρίβουμε στο κόμβο της Πούντας και ακολουθούμε το δρόμο προς Καλάβρυτα. Μετά από 26 χιλ. φθάνουμε στη Ιερά Μονή. Επίσης από το Διακοφτό με τον οδοντωτό σιδηρόδρομο, φτάνει ο επισκέπτης - προσκυνητής στα Καλάβρυτα και από εκεί σε 15' με αυτοκίνητο στη Μονή.

Ιστορία Μονής

Κατά το Κτιτορικό της Μονής, η ιστορία και η ζωή της Μονής του Μ. Σπηλαίου αρχίζει με το θαυμαστό τρόπο της ανεύρεσης της Ιεράς Εικόνος. Δύο αδελφοί από την Θεσσαλονίκη, Συμεών και Θεόδωρος, διακρινόμενοι για την μόρφωση και την ευσέβειά τους, αφού ασκήθηκαν στα όρη Όλυμπος, Όσσα και Πηλίο, ήλθαν στο Άγιο Όρος για να γνωρίσουν φωτισμένους ησυχαστές και άνδρες της ερήμου. Από εκεί πήγαν στους Αγίους Τόπους για να προσκυνήσουν όλα τα μέρη που περιπάτησαν οι Θεανδρικοί πόδες του Σωτήρος Χριστού. Στα Ιεροσόλυμα έγιναν ιερείς από τον σπουδαίο επίσκοπο της Αγίας Πόλης Μάξιμον. Εκεί ο καθένας ξεχωριστά είδε την ίδια οπτασία και έλαβαν την εντολή να μεταβούν στην Αχαΐα , να εύρουν την ιστορηθείσα από τον Θεηγόρο Ευαγγελιστή Λουκά ανάγλυφη εικόνα της Παναγίας. Υστερα από πολλές περιπλανήσεις και αποκαλυπτικά όνειρα, συνάντησαν,στην περιοχή της Ζαχλωρούς τη βοσκοπούλα Ευφροσύνη το 362 μ.Χ. Όταν την πλησίασαν, η Ευφροσύνη τους προσκυνά με σεβασμό και αναφέρει τα ονόματα τους. Στην συνέχεια τους οδηγεί στο σπήλαιο που βρισκόταν η αναζητούμενη Ιερά Εικόνα, τήν οποία είχε ανακαλύψει -προ ολίγου χρόνου - η ίδια - θεία Βουλή-, με την οδηγία ενός τράγου, που πήγαινε στο σπήλαιο για νερό και εξήρχετο με βρεγμένο το γένειον του. Με πολλή χαρά, ευγνωμοσύνη και ευλάβεια, οι μοναχοί Συμεών και Θεόδωρος πήραν την εικόνα έξω του Σπηλαίου και το εκαθάρισαν από την πυκνή βλάστηση. Όταν έκαυσαν τα κλαδιά, από την θερμότητα ετινάχθηκε βίαια δράκων προς την έξοδο του Σπηλαίου, όπου δια κεραυνού εφονεύθηκε. Αναμνηστικά αυτού του θαύματος σώζονταν, μέχρι τελευταία, τα οστά του δράκοντα. Μέσα στο σπήλαιον κατασκεύασαν μικρόν Ναόν και μερικά μικρά κελλιά με την συνδρομή του πλήθους των πιστών, που συνέρρεαν δια να προσκυνήσουν την θαυματουργή εικόνα της Θεοτόκου και να ακούσουν τον Θείο Λόγο από τους Θεοκήρυκες Πατέρες Συμεών και Θεοδώρον. Πολλοί από τους ακροατές παρέμεναν για άσκηση. Έτσι σιγά-σιγά η Μονή έγινε μία από τις πλέον πολυμονάχους Μονάς και γνώρισε ακμή και αίγλη. Υπήρξε δια μέσου των αιώνων φάρος της Ορθοδοξίας, έπαλξη του Ελληνισμού, εστία αντίστασης κατά των Τούρκων κατακτητών και άπαρτο φρούριο. Τέσσαρες φορές καταστράφηκε από πυρκαγιές, το 840, το 1400, το 1640 και το 1934 πάντοτε όμως διεσώζετο η Αγία Εικόνα με τρόπο θαυμαστό. Κατά τους χρόνους της Τουρκοκρατίας, επειδή ήταν κέντρο αντίστασης κατά των κατακτητών, δέχτηκε πολλές επιθέσεις, αλλά ποτέ δεν κατακτήθηκε. Είναι γνωστή η υπερήφανη, ηρωική απάντηση του ηγούμενου Δαμασκηνού τον Ιούνιο του 1827 στον Ιμπραήμ. "... δια να προσκυνήσωμεν είναι αδύνατον ... αν έλθης εδώ να μας πολεμήσης και μας νικήσης , δεν είναι μεγάλο κακόν, διότι θα νικήσης παπάδες, αν όμως νικηθής ... θα είναι εντροπή σου ..." και πραγματικά νικήθηκε μετά από επικό αγώνα και τη βοήθεια της Παναγίας. Μόνο κατά την κατοχή - Δεκέμβριος 1943 η Μονή λεηλατήθηκε, οι μοναχοί πλήρωσαν τη θηριωδία των Ναζί, φονευθέντες ριπτόμενοι σε απόκρημνο βράχο. Τα εναπομείναντα κελιά από την πυρκαγιά του 1934, πυρπολήθηκαν.

Η Μονή Μεγάλου Σπηλαίου σήμερα

Παρ' όλες αυτές τις δοκιμασίες, η Μονή του Μ. Σπηλαίου, όπως το έθνος μας μετά από κάθε καταστροφή - πυρκαγιά - ανεγειρόταν καλύτερη. Σήμερα υψώνεται μεγαλοπρεπής - οκταόροφη -

ανακαινισμένη και συνεχίζει την ιστορική πνευματική της πορεία. Tο 1979 ανέλαβε την Ηγουμενία της Μονής ο Πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης Νικηφόρος Θεοδωρόπουλος . Η Μονή από "ιδιόρρυθμος" έγινε "Κοινόβιος", ώστε απερίσπαστοι οι μοναχοί να υπηρετούν την Παναγία, στην υπηρεσία της οποίας έταξαν τους εαυτούς τους. Το Μέγα Σπήλαιο αποτελεί όαση πνευματική για τους πολυάριθμους προσκυνητές παρόλο το μικρό αριθμό μοναχών, οι οποίοι καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας υπηρετούν αυτούς . Σ' αυτό επίσης συμβάλουν και οι λαικοί υπάλληλοι της Μονής. Η Παναγία σύντομα θα ευδοκήσει να ταχθούν στην υπηρεσία της νέοι αδελφοί και η Μονή να ξαναζήσει την παλαιά της αίγλη. Στην προσπάθεια αυτή συμβάλει ο νέος Ηγούμενος της Μονής, από τον Μάρτιο του 2003, Πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης π.Ιερώνυμος Κάρμας

Πνευματικοί Θησαυροί Μονής

Η εικόνα της Παναγίας Μεγαλοσπηλαιωτίσσης Είναι έργο του Αποστόλου Λουκά. Πιστεύεται ότι μαζί με το Ευαγγέλιο και τις Πράξεις των Αποστόλων την εχάρισε ο Απ. Λουκάς στο πνευματικό του τέκνο, τον ηγεμόνα της Αχαΐας Θεόφιλο.
Εκείνος δε την εκληροδότησε στους απογόνους του. Κατά την εποχή των διωγμών, αυτοί την έκρυψαν στο Σπήλαιο. Όταν αυτοί απέθαναν ή φονεύθηκαν δια τον Χριστόν, παρέμεινε στο Σπήλαιο μέχρι που ανακαλύφθηκε κατα τον θαυμαστό τρόπον από την Αγία Ευφροσύνη. Είναι ανάγλυφη, πάχους τριών πόντων και πλασμένη από κερί, μαστίχα και άλλες ύλες. Φέρει εσθήτα χρωματισμένη και χρυσά διαγράμματα. Από τις πολλές πυρκαγιές έχει αμαυρωθεί. Το σώμα της είναι εστραμμένο δεξιά, με κεκλιμένη την κεφαλή προς τον Υιόν της, κρατώντας τον στο δεξί χέρι (Δεξιοκρατούσα), ο οποίος με το αριστερό του χέρι κρατεί ελαφρά την αριστερή παλάμη της Μητρός Του, ενώ με το δεξιό κρατεί το Ευαγγέλιο. Δεξιά και αριστερά της κηρόπλαστης εικόνας παρίστανται, μετά φόβου άγγελοι. Στις τέσσερεις γωνιές της εικόνας δεξιά εξαπτέρυγα Σεραφείμ και αριστερά πολυόμματα Χερουβείμ.

Μουσείο - Ιερά Κειμήλια

Στο Μουσείο της Μονής υπάρχουν πολλά ιερά και εθνικά κειμήλια : εθνικές στολές, σιγγίλια, χειρόγραφα με εξαίρετες μικρογραφίες, πολύτιμοι χρυσοί σταυροί με τίμιο ξύλο, χαλκογραφίες, προσωπογραφίες κ.α. Σε ειδικό παρεκκλήσιο πολλές εικόνες, λειψανοθήκες με οστά πολλών Αγίων και τις κάρες των ιδρυτών της Μονής.
Αξιοθέατα Το "Τρύπιο Λιθάρι", η οπή απ' όπου διέρχεται το φως του ήλιου, μόνο στις δύο Ισημερίες.
Η βραχώδη περιοχή "κισωτή" από την οποία τα γερμανικά στρατε΄ύματα κατοχής το 1943 εγκρέμισαν τους πατέρες της Μονής καθώς και προσκυνητές.
Το φρούριο που βρίσκεται στην κορυφή του βράχου του Μεγ. Σπηλαίου.

Παραγωγή

Η Ι. Μονή του Μ. Σπηλαίου, έχει κτηματικές εκτάσεις στα Καλάβρυτα και στην περιοχή Δ.Δ. Eλαιώνα Δήμου Διακοπτού,από τις οποίες παράγει, έλαιόλαδο, εσπεριδοειδή, και οίνον .