Ο γέροντας, ο φτωχός...ο Παντοκράτωρ!

Ήταν κάποιος κοινοβιάρχης που είχε πολλή δόξα από τους ανθρώπους και ήταν πατέρας διακοσίων μοναχών. Σ' αυτόν ήρθε ένας γέροντας φτωχός και παρακάλεσε το θυρωρό να ειδοποιήσει τον αββά, ότι είναι ο τάδε αδελφός.
Με πολύ δυσκολία μπήκε ο θυρωρός να τον ειδοποιήσει και βρήκε τον αββά να μιλάει με άλλους. Στάθηκε δε λίγο και του μετέφερε όσα αφορούσαν το φτωχό, χωρίς να ξέρει ποιος στην ουσία ήταν.
Ο αββάς τότε τον μάλωνε λέγοντας δεν κοιτάς που μιλάω με τους ανθρώπους; Άσε με τώρα. Αυτό έφυγε. Μακροθύμησε δε ο Κύριος, έμεινε και τον περίμενε, μέχρι να έρθει.
Γύρω στις έντεκα, ήρθε κάποιος πλούσιος, τον οποίον γρήγορα τον υποδέχτηκε ο κοινοβιάρχης. Τον είδε να είναι μαζί με τον πλούσιο, και ο φτωχός τότε γέροντας τον παρακάλεσε λέγοντας:
-Θέλω να σου μιλήσω, αββά.
Αυτός όμως μπήκε μέσα μαζί με τον πλούσιο να φάνε, θέλοντας δήθεν να φροντίσει τους φιλοξενουμένους. Έπειτα πάλι μετά το γεύμα ξεπροβοδίζει μέχρι τη θύρα τον πλούσιο και επέστρεψε αιχμαλωτισμένος στις πολλές φροντίδες και λησμονώντας την παράκληση του πτωχού και ανεξίκακου γέροντα.
Όταν έφτασε το βράδυ και ο κοινοβιάρχης δεν αξιώθηκε να δεχτεί τον ευλογημένο και αληθινά ξένο και αναχωρώντας τότε ο γέρος είπε στον πορταρη μοναχό.
-Πες στον αββά, αν θέλει τη δόξα των ανθρώπων, εγώ για τους προηγουμένους κόπους και τις πολλές του προσπάθειες, θα του στείλω από τα τέσσερα μέρη του ορίζοντα να τον παρακαλούνε, επειδή θέλει να αλείφει και να αλείφεται αλλά τα αγαθά της δικής μου Βασιλείας όμως δε θα τα γευτεί.
Και έτσι φανερώθηκε ο γέροντας ο φτωχός... ο Παντοκράτωρ Χριστός!!!
http://1myblog.pblogs.gr/tags/monachoi-gr.html

Το κομποσχοίνι

Ας σταθούμε για λίγο και ας κοιτάξουμε ένα μικρό κομποσκοίνι, σαν αυτό που κατασκευάζεται από μαύρο μαλλί στο Άγιον Όρος. Είναι μία ευλογία από έναν Άγιο τόπο. Όπως τόσα άλλα που έχουμε στην Εκκλησία, είναι κι αυτό μία ευλογία ετοιμασμένη και δοσμένη σε μας από κάποιον εν Χριστώ αδελφό η πατέρα, έναν ζωντανό μάρτυρα μιας ζώσης παραδόσεως. Είναι μαύρο το χρώμα του πένθους και της λύπης και αυτό μας θυμίζει να είμαστε νηφάλιοι και σοβαροί στη ζωή μας. Έχουμε διδαχθεί ότι η προσευχή της μετανοίας, ειδικά η προσευχή του Ιησού, μπορεί να μας φέρει αυτό που οι Πατέρες ονομάζουν «χαρμολύπη». Εμείς νιώθουμε λύπη για τις αμαρτίες και αδυναμίες και πτώσεις μας ενώπιον του Θεού, των συ­νανθρώπων μας και του εαυτού μας, όμως η λύπη αυτή γίνεται πηγή χαράς και αναπαύσεως εν Χριστώ, ο οποίος εκχύνει το έλεός Του και την συγχώρηση σε όλους όσοι επικαλούνται το όνομά Του.

Το κομποσκοίνι αυτό είναι πλεγμένο από μαλλί, έχει δηλαδή ληφθεί από πρόβατο, γεγονός που μας θυμίζει ότι είμαστε πρόβατα του Καλού Ποιμένος, του Κυρίου Ιησού Χριστού. Θυμίζει ακόμη τον «Αμνόν του Θεού, τον αίροντα τας αμαρτίας τον Κόσμου». Παρόμοια και ο Σταυρός του κομποσκοινιού μας μιλά γι' αυτή τη θυσία και τη νίκη της ζωής επί του θανάτου, της ταπεινώσεως επί της υπερηφανίας, της αυτοθυσίας επί του φωτός επί του σκότους. Και η φούντα; Αυτή να τη χρησιμοποιείς, για να σκουπίζεις τα δάκρυα από τα μά­τια σου ή, αν δεν έχεις δάκρυα, να σου θυμίζει να πενθείς, γιατί δεν έχεις πένθος. Εξ άλλου, μικρές φούντες στόλιζαν τα ιερά άμφια από τον καιρό της Παλαιάς Διαθήκης. Αυτό μας θυμίζει την Ιερά Παράδοση της οποίας μετέχουμε, όταν χρησιμοποιούμε το κομποσκοίνι.

Τα κομποσκοίνια πλέκονται συμφωνά με μία παράδοση που χάνεται στα βάθη των αιώνων. Ίσως μία από τις πιο πρώι­μες μορφές κάποιου μέσου βοηθητικού της προσευχής ήταν η συγκέντρωση μικρών λιθαριών η σπόρων και η μετακίνησή τους από ένα σημείο η δοχείο σε ένα άλλο κατά την διάρκεια του «κανόνα» της προσευχής η του «κανόνα» των μικρών η μεγάλων μετανοιών. Αναφέρεται ακόμη η ιστορία ενός μονάχου που σκέφθηκε να κάνει απλούς κόμπους σε ένα σχοινί και να το χρησιμοποιεί στον καθημερινό «κανόνα» της προσευχής του. Ο διάβολος όμως έλυνε τους κόμπους από το σχοινί και ματαίωνε τις προσπάθειες του φτωχού μονάχου. Εμφανίστηκε τότε ένας Άγγελος και δίδαξε στον μοναχό έναν ειδικό κό­μπο, όπως είναι τώρα διαμορφωμένος στα κομποσκοίνια, αποτελούμενο από αλλεπάλληλους Σταυρούς. Τους κόμπους αυτούς ο διάβολος δεν μπορούσε να τους λύσει λόγω της παρουσίας των Σταυρών.

Κομποσχοίνια υπάρχουν σε μεγάλη ποικιλία σχημάτων και μεγεθών. Τα πε­ρισσότερα έχουν ένα Σταυρό πλεγμένο ανάμεσα στους κόμπους η στην άκρη τους, ο οποίος σημειώνει το τέλος, καθώς επίσης και ένα είδος σημαδιού μετά από κάθε δέκα, εικοσιπέντε η πενήντα κό­μπους η χάνδρες. Υπάρχουν πολλά είδη κομποσχοινιών. Μερικά είναι πλεγμένα από μαλλί ή μετάξι ή κάποιο άλλο πιο πολυτελές ή πιο απλό υλικό. Άλλα είναι κατασκευασμένα με χάνδρες ή με το αποξηραμένο λουλούδι ενός φυτού που λέγεται «δάκρυ της Παναγίας».

Το κομποσχοίνι είναι ένα από τα αντικείμενα που δίδονται σε έναν Ορθόδοξο μοναχό κατά την τελετή της κούρας του. Του δίνεται σαν το πνευμα­τικό του ξίφος με το οποίο ως στρατιώ­της του Χριστού πρέπει να πολεμήσει κατά του νοητού εχθρού μας, του δια­βόλου. Το ξίφος αυτό το χρησιμοποιεί επικαλού- μενος το όνομα του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος μας Ιησού Χριστού και ικετεύοντας για το έλεος Του με την προσευχή του Ιησού: Κύριε Ιησού Χρι­στέ, Υιέ τον Θεού, ελέησον με τον αμαρτωλόν. Η προσευχή αυτή μπορεί να λεχθεί σε συντομότερη μορφή: Κύ­ριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με, ή σε εκτενέστερη: Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ και Λόγε του Θεού, δια πρεσβειών της υπεραγίας Θεοτόκου και πά­ντων των Αγίων, ελέησόν με τον αμαρτωλόν.
Με την βοήθεια του κομποσχοινιού μπορούν να γίνουν και άλλες σύντομες προσευχές, όπως η
προσευχή του τε­λώνη: ο Θεός, ίλάσθητι μοι τω αμαρτωλω, η προσευχή στην Θεοτόκο:
Ύπεραγία Θεοτόκε, σώσον Ημάς, ή άλλες σύντομες προσευχές στον φύ­λακα Άγγελο, σε μεμονωμένους Αγίους ή στους Αγίους Πάντες. Η συνηθισμένη μορφή μιας τέτοιας προσευχής είναι: Άγιε Άγγελε - ή Άγιε (δείνα) πρέ­σβευε υπέρ εμού. Μετατρέποντας τις λέξεις των συντόμων αυτών προσευχών σε «ελέησον ημάς» ή «πρέσβευε υπέρ ημών» ή συμπεριλαμβάνοντας το όνομα ή τα ονόματα ανθρώπων για τους όποιους θέλουμε να προσευχηθούμε, μπορούμε επιπλέον να χρησιμοποιούμε το κομποσχοίνι για προσευχές υπέρ των άλλων. Το ίδιο ισχύει και για προσευχή υπέρ των κεκοιμημένων: Ανάπαυσον, Κύριε, τηv ψυχήν του δούλου σου.

Όταν οι μοναχοί και οι λαϊκοί κρατούν το κομποσχοίνι στα χέρια τους, αυτό αποτελεί υπενθύμιση της υποχρεώσεώς τους να προσεύχονται χωρίς διακοπή, σύμφωνα με την εντολή του Αποστόλου Παύλου: αδιαλείπτως προσεύχεσθε. Ο καθένας μπορεί να κρατά ένα κομποσχοίνι στην τσέπη ή σε κάποιο διακριτικό μέρος, όπου μπορεί εύκολα να το χρησιμοποιήσει απαρατήρητος, σε περιπτώσεις που είναι προτιμότερο να προσευχηθεί μυστικά, χωρίς να ελκύσει την προσοχή των άλλων. Το κομποσχοίνι μπορεί επίσης να τοποθετηθεί επάνω από το προσκέφαλο του κρεβατιού μας, στο αυτοκίνητο, μαζί μ' ένα μικρό Σταυρό ή εικόνισμα ή σε άλλα κατάλληλα σημεία ως υπενθύμιση προσευχής και ως ένα είδος ευλογίας και μία άγια και θεία πα­ρουσία στη ζωή μας.

Τώρα ας δούμε σύντομα τον πρωταρχικό σκοπό για τον οποίο κατα­σκευάστηκε το κομποσχοίνι. Ο κύριος σκοπός του κομποσχοινιού είναι να μας βοηθά κατά την προσευχή μας προς τον Θεό και τους Αγίους Του. Εκτός από το να μας χρησιμεύει ως μία διαρκής εξωτερική υπενθύμιση και ευλογία, πως μπορεί αυτό το μικρό κομποσχοίνι να μας βοηθήσει να προσευχόμαστε; Μπορούμε βέβαια και χωρίς αυτό να προσευχηθούμε, μερικές φορές μάλιστα μπορεί να μας αποσπάσει στην προσπάθειά μας να συγκεντρωθούμε στην προσευχή. Έχοντας αυτά υπ' όψιν, ας δούμε μερικούς τρόπους με τους όποιους μας βοήθα το κομποσχοίνι.

Μερικές φορές η προσευχή μας είναι θερμή και μας είναι εύκολο να προσευχηθούμε. Άλλοτε όμως ο νους μας είναι τόσο σκορπισμένος ή είμαστε τόσο ταραγμένοι ή με τόσο διασπασμένη την προσοχή, που μας είναι πρακτικά αδύνατο να συγκεντρωθούμε στην προσευχή. Αυτό συμβαίνει κυρίως, όταν προσπαθούμε να τηρούμε κάποιον καθημερινό κα­νόνα προσευχής. Μερικές ημέρες πάει καλά, άλλοτε όμως ίσως τις περισσό­τερες φορές οι προσπάθειές μας φαίνο­νται σχεδόν μάταιες. Αλλ' επειδή, όπως λέγεται, είμαστε όντα της συνήθειας, είναι πολύ ωφέλιμο να καθορίσουμε μία ειδική και τακτή ώρα της ημέρας για προσευχή. Η βραδινή ώρα (όχι πολύ αργά) πριν κοιμηθούμε είναι καλή, επειδή είναι σημαντικό να τελειώνουμε την ημέρα με προσευχή. Το πρωί, ξυπνώντας, είναι επίσης καλό να ξεκινούμε την νέα ημέρα με προσευχή. Μπορεί ακόμη κανείς να βρει άλλες ώρες της ημέρας που να μπορεί να ησυχάζει και να συγκεντρώνεται.

Η προσπάθειά μας είναι να καθιερώσουμε την προσευχή ως έναν κα­νόνα στη ζωή μας, όχι ως μία εξαίρεση. Εν αυτό επιδιώκουμε να βρούμε κάποια ώρα που καθημερινά θα μπορούμε να έχουμε λίγη ησυχία, ώστε να συγκεντρωθούμε και να στρέψουμε τα μάτια της ψυχής μας στον Θεό. Ως μέρος αυτού του κανόνα ίσως θελήσουμε να διαβάσουμε μερικές προσευχές από κάποιο προσευχητάριο ή να προσευχηθούμε και να βρούμε ψυχική γαλήνη με άλλους τρόπους, όπως με το διάβασμα θρησκευτικών κειμένων ή με την ανασκόπησιν των γεγονότων της ημέρας που πέρασε κ.ο.κ. Ο πιο αποτελεσματικός όμως τρόπος για να ωφεληθεί κανείς από τον κανόνα της προσευχής είναι να λέ­γει τακτικά σε καθορισμένο αριθμό την ευχή του Ιησού (Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με). Ο αριθμός αυτός δεν χρειάζεται να είναι μεγάλος και ίσως χρειαστούν μόνο δεκαπέντε περίπου λε­πτά. Αυτό όμως θα είναι το τμήμα της ημέρας μας που ανήκει στον Θεό, οι λίγοι κόκκοι αλάτι που θα νοστιμίσουν όλη την πνευματική μας ζωή. Πολλοί γιατροί σή­μερα συνιστούν αυτή την πρακτική χάριν της σωματικής υγείας, ιδιαίτερα για να ξεπεράσει κανείς το άγχος. Ακόμη καλύ­τερα, ας βρίσκουμε διάφορα τέτοια μικρά χρονικά διαστήματα καθ' όλη την διάρ­κεια της ημέρας και ας τα γεμίζουμε τα­κτικά με τους πολύτιμους θησαυρούς της προσευχής, τους όποιους κανείς δεν μπο­ρεί να κλέψει και που απο ταμιεύονται για λογαριασμό μας στον Ουρανό.

Άν θέλεις να τηρείς κάποιο σταθερό αριθμό προσευχών ως μέρος του καθημε­ρινού κανόνος, θα βοηθηθείς πολύ από το κομποσχοίνι. Με αυτό μπορείς να προφέ­ρεις έναν καθορισμένο αριθμό προσευχών και να συγκεντρώνεσαι στα λόγια της προσευχής, καθώς την προφέρεις. Αφού συγκεντρώσεις τους λογισμούς σου, πάρε το κομποσχοίνι στο αριστερό σου χέρι και κράτησέ το ελαφρά μεταξύ του αντίχειρα και του δείκτη. Έπειτα κάνοντας ήσυχα τον Σταυρό σου ψιθύρισε την ευχή του Ιησού. Καθώς οι λογισμοί σου θα συγκε­ντρώνονται όλο και περισσότερο, ίσως να μη χρειάζεται να συνεχίζεις να σταυροκοπιέσαι ή να λέγεις την προσευχή δυνατά. Όταν όμως δυσκολεύεσαι να συγκεντρωθείς, χρησιμοποίησε το σημείο του Σταυρού και το ψιθύρισμα ως μέσα που σε βοηθούν να κρατάς τον νου σου στην προσευχή.

Είναι καλό να στέκεσαι όρθιος με το κεφάλι σκυμμένο σε στάση ταπει­νή. Ορισμένοι θέλουν να υψώνουν τα χέρια τους πότε-πότε, ζητώντας έλεος. Άλλοι όμως βρίσκουν πιο βοηθητικό το να κάθονται ή να γονατίζουν με το κε­φάλι σκυμμένο, για να μπορέσουν να συγκεντρωθούν. Πολλά εξαρτώνται από το ίδιο το άτομο, από την υγεία του και την ανατροφή του. Το πιο σημαντικό είναι να μένεις ακίνητος και να συγκεντρώνε­σαι στα λόγια της προσευχής, καθώς την επαναλαμβάνεις.
Φυσικά, πρέπει να αποκρούει κανείς τον πειρασμό της βιασύνης. Για τον λόγο αυτό μερικοί αντί για κομποσχοίνι χρη­σιμοποιούν ένα ρολόγι ως εξωτερικό μετρητή της διάρκειας της προσευχής τους ρυθμίζοντας ανάλογα το ξυπνητήρι, Με την χρήση του ρολογιού μπορεί κανείς να αφιερώσει καθορισμένο χρόνο στην προσευχή, χωρίς να μετρά τον ακριβή αριθμό των προσευχών.

Το κομποσχοίνι είναι επίσης ένας βο­λικός τρόπος να μετρά κανείς τις μικρές η μεγάλες «μετάνοιες» (γονυκλισίες) που κάνει στον κανόνα του. Το να κάνουμε το σημείο του Σταυρού και μετά να σκύβουμε και να ακουμπούμε το έδαφος με τα δάκτυ­λα ή να γονατίζουμε και να ακουμπούμε το μέτωπο στο έδαφος αποτελεί αρχαίο τρόπο προσευχής στον Θεό και τους Αγίους Του. Μπορεί κανείς να συνδυάσει αυτές τις μικρές η τις μεγάλες μετάνοιες με την ευχή του Ιησού η τις σύντομες προσευχές που αναφέραμε προηγουμένως. Η σωματική κίνηση της μικρής η της μεγάλης «μετάνοιας» (ελαφράς η βαθιάς, δηλαδή εδαφιαίας, γονυκλισίας) μπορεί να συντελέσει στην θέρμη της προσευχής και να δώσει εξωτερική έκφραση στην ικεσία μας καθώς ταπεινωνόμαστε μπροστά στον Θεό. Είναι ακόμη ένας τρό­πος εφαρμογής της Αποστολικής εντολής να δοξάζουμε τον Θεό και με τις ψυχές και με τα σώματα μας.

Αρκετοί χρησιμοποιούν το κομπο­σχοίνι όταν αποσύρονται, για να κοιμηθούν. Σταυρώνουν το κρεβάτι τους, παίρνουν το κομποσχοίνι, κάνουν το σημείο του Σταυρού, ξαπλώνουν και λένε ήσυχα την ευχή, μέχρι να αποκοιμηθούν. Το να ξυπνάς με το κομποσχοίνι ανάμεσα στα δάκτυλά σου η δίπλα στο μαξιλάρι σου σε βοήθα να ξεκινήσεις την καινούρ­για ημέρα με προσευχή. Όμως το να τε­λειώνει κανείς την προηγούμενη ημέρα με ήσυχη προσευχή είναι ένας ακόμη κα­λύτερος τρόπος προετοιμασίας για ένα προσευχητικό ξεκίνημα της καινούργιας ημέρας για να μην αναφέρουμε και την προετοιμασία για την Αιώνια ημέρα, σε περίπτωση που τη νύχτα εκείνη μας έρθει ο ύπνος του θανάτου. Άλλοι πάλι παίρνουν το κομποσχοίνι στο χέρι τους σε στιγμές απραξίας, όπως όταν πηγαί­νουν στην εργασία τους η ταξιδεύουν. Σε οποία στιγμή της ημέρας το θυμηθείς, πάρε στο χέρι σου ένα μικρό κομποσχοίνι. Ο συνδυασμός της κινήσεως αυτής με την προσευχή που κάνεις άλλες ώρες θα σε βοηθήσει να συγκεντρωθείς και να προσευχηθείς μερικές φορές στην διάρ­κεια της ημέρας, όπου κι αν είσαι και ό,τι κι αν κάνεις. Αυτό είναι ένα σημαντικό βήμα στην εκπλήρωση της εντολής του αδιαλείπτως προσεύχεσθε.

Ο άγιος Επίσκοπος Ιγνάτιος Μπριαντσιανίνωφ αναφέρει ότι και οι μακρές ακολουθίες της Εκκλησίας είναι μία καλή ευκαιρία να προσεύχεσαι με το κομποσχοίνι. Συχνά είναι δύσκολη η συγκέντρωση στα λόγια που διαβάζο­νται η ψάλλονται στον Ιερό Ναό και πιο εύκολα κανείς συγκεντρώνεται ήσυχα στις δικές του προσευχές, είτε αυτές είναι αυτοσχέδιες, σχετικές με κά­ποια ειδική ανάγκη, είτε προσευχές και ύμνοι που γνωρίζει απ' έξω, είτε σύντομες προσευχές ειδικά η ευχή του Ιησού επαναλαμβανόμενες με την βοήθεια του κομποσχοινιού. Στην πράξη με τον τρόπο αυτό μπορεί κάνεις να συγκεντρώνεται καλύτερα στην ίδια την Ιερά Ακολουθία, όπως λέγει και ο άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ. Φυσικά, όταν προσευχόμαστε στις Ιερές Ακολουθίες, η προσευχή μας ενώνεται με την προσευχή όλης της Εκκλησίας.

Ο νους μας είναι διαρκώς απασχολημένος με διάφορες σκέψεις. Δεν προλα­βαίνουμε να αρχίσουμε την προσευχή και αμέσως συλλαμβάνουμε τον νου μας να σκέφτεται κάτι άλλο. Και σ' αυτήν την περίπτωση η παρουσία του κομποσχοινιού στα δάκτυλά μας μπορεί να μας βοηθήσει να κρατήσουμε τον νου μας και να επιστρέψουμε στην εργασία της προσευχής πιο γρήγορα. Επίσης, όταν συναντούμε μία χάνδρα σημάδι ή τον Σταυρό του κομποσχοινιού, καθώς μετακινούμε τους κόμπους του με τα δά­κτυλα μας, καταλαβαίνουμε αν ο νους μας δεν πρόσεχε στις προσευχές που σκοπεύαμε να κάνουμε. Έτσι, μπορούμε να προσφέρουμε εκ νέου τις προσευχές μας, χωρίς να εμπλακούμε σε σκέψεις σχετικά με το πόσο εύκολα αποσπώμεθα από την προσευχή μας στον Θεό.

Εδώ κάναμε μία αναφορά στην μεγά­λη επιστήμη της προσευχής, αυτήν που οι Άγιοι Πατέρες ονόμασαν τέχνη τεχνών. Υπάρχει εκτεταμένη και πλούσια γραμ­ματεία από τους μεγάλους ανθρώπους της προσευχής όλων των εποχών, που μπορεί να μας βοηθήσει και να μας καθο­δηγήσει στην εκμάθηση, με την βοήθεια του Θεού, αυτής της πιο μεγάλης και της πιο ωφέλιμης απ' όλες τις επιστήμες. Η τακτική ανάγνωση της Άγιας Γραφής, των Βίων των Αγίων και άλλων ευσεβών και πνευματικών κειμένων μπορεί να βοηθήσει σημαντικά. Βιβλία όπως ή «Φιλοκαλία» περιέχουν σπουδαίες και εμπνευσμέ­νες συμβουλές και οδηγίες, για να μάθει κανείς να προσεύχεται ως Χριστιανός, γιατί η προσευχή είναι ένα ουσιώδες στοιχείο του να είναι κανείς Χριστιανός. Πάνω απ' όλα όμως χρειάζεται η χάρις του Θεού εν τη Εκκλησία, ιδιαίτερα μέσω της Ιεράς Εξομολογήσεως και της Μετάλήψεως των Αχράντων Μυστηρίων.

Αυτές είναι μερικές εισαγωγικές μόνο σκέψεις για το πως να χρησιμοποιούμε επωφελώς το κομποσχοίνι. Όμως το πιο σημαντικό είναι να αρχίσει κάνεις να προσεύχεται. Το κομποσχοίνι δεν προσεύ­χεται από μόνο του, αν και μερικά είναι τόσο ωραία, που μπορεί να δώσουν αυτή την εντύπωση. Είναι βέβαια ένα σημαντι­κό παραδοσιακό βοήθημα για την προσευχή μας και ειδικά για έναν καθημερινό κανόνα προσευχής. Το βασικό όμως είναι να συγκεντρωνόμαστε στα λόγια της προσευχής και να προσφέρουμε προσευ­χές από την καρδιά μας στον Ιησού Χρι­στό, τον Κύριο και Θεό μας. Άν αυτό το μικρό κομποσχοίνι σε βοήθα να πεις μία προσευχή η σου θυμίζει να προσεύχεσαι ή σε βοήθα με κάποιο τρό­πο να γίνεις πιο προσευχητικός, τότε έχει εκπληρώσει τον σκοπό του. Σε έχει δέσει πιο κοντά και πιο στενά με τον Χριστό, τον Θεό μας, και σε έχει φέρει πιο κοντά στην Βασιλεία του Θεού, διότι η Βασι­λεία του Θεού εντός υμών εστίν7.

Γέροντας Ιωσήφ

Η τελευταία απολογία του Γέροντα Ιωσήφ του Βατοπαιδινου
Γεννήθηκα στην Δρούσια Πάφου της Κύπρου το 1921.
Είμαι ηλικίας 88 ετών, 73 χρόνια μοναχός και ο Γέροντας Εφραίμ και όλη η αδελφότητα είναι δικά μου πνευματικά παιδιά. Λυπούμαι που στας δυσμάς του βίου μου ασχολούμαι με μία υπόθεση που δεν έχει κανένα πραγματικό υπόβαθρο για να αποδοθεί ψόγος στα πνευματικά μου παιδιά, αλλά κατασκευάσθηκε για να εξυπηρετηθούν άλλοι σκοποί.Σε ηλικία 15 ετών με προετοίμαζαν οι γονείς μου, επειδή ήμασταν πολυμελής και πτωχή οικογένεια, για να μεταναστεύσω στην Αμερική, όπου ήδη είχαν μεταναστεύσει δύο αδελφοί μου.
Ενώ είχα έτοιμα τα εισιτήριά μου, πέρασα από τη Μονή Σταυροβουνίου της Κύπρου και χωρίς να γνωρίζω τίποτε ιδιαίτερο για το μοναχικό βίο, μου προκάλεσε δυνατή συγκίνηση η ζωή στη Μονή και ζήτησα από τους γονείς μου να μου επιτρέψουν να παραμείνω στη Μονή μέχρι την ενηλικίωσή μου, οπότε θα αποφάσιζα αν θα γινόμουν μοναχός. Πράγματι, ασπάστηκα τον μοναχικό βίο και γνώρισα πατέρες, μεγάλους ασκητές, από τους οποίους μερικοί είχαν ασκηθεί στο Άγιον Όρος και επέστρεψαν στη Μονή Σταυροβουνίου. Οι διηγήσεις τους για την υψηλή πνευματική ζωή του Αγίου Όρους και ιδιαίτερα για τη θαυμαστή ζωή των ασκητών με παρώθησαν να πάω στο Άγιον Όρος για να διδαχθώ την ασκητική ζωή και το δρόμο της αγιότητας.
Σε ηλικία 25 ετών μου έδωσε την ευλογία του ο Ηγούμενος της Μονής Σταυροβουνίου να πάω στο Άγιον Όρος και να αναζητήσω να βρω αυτό που επιθυμούσα. Έφτασα το 1946, μέσα σε δύσκολες συνθήκες και σύντομα ανακάλυψα μια μεγάλη ασκητική μορφή στις σπηλιές της Μικράς Αγίας Αννας, τον Γέροντα Ιωσήφ τον Ησυχαστή. Μαζί του ήταν και ο Γέρων Αρσένιος ο συνασκητής του. Η ζωή τους ήταν πάρα πολύ σκληρή, σε τέλεια ακτημοσύνη, νηστεία, αγρυπνία και αδιάλειπτη προσευχή. Ζήτησα να μείνω μαζί τους και μετά από προσευχή με δέχτηκαν.Έμεινα 12 χρόνια κοντά στο Γέροντα Ιωσήφ μέχρι το θάνατό του. Στο διάστημα αυτό ήρθαν ακόμη και έμειναν μαζί μας ο γέροντας Χαράλαμπος, μετέπειτα Ηγούμενος της Ιεράς Μονής Διονυσίου, ο γέροντας Εφραίμ, μετέπειτα Ηγούμενος της Μονής Φιλόθεου, ο οποίος επάνδρωσε τις Μονές Καρακάλου, Κωσταμονίτου, Ξηροποτάμου με Ηγουμένους, δικά του πνευματικά παιδιά και ο οποίος σήμερα είναι πνευματικός πατέρας των Ηγουμένων των προαναφερόμενων Μονών και έχει ιδρύσει 20 περίπου Μονές στην Αμερική.
Μετά το θάνατο του Γέροντα Ιωσήφ το 1959, μέχρι το 1979 παρέμενα στην ήσυχη ασκητική ζωή του Αγίου Όρους. Το 1979 ζήτησα την ευλογία από τον Γέροντα Παϊσιο, επειδή ήμασταν σύγχρονοι, να επιστρέψω στην Κύπρο για να ενισχύσω το φρόνημα του καταπονημένου από την εισβολή λαού της πατρίδας μου Κύπρου.
Αν και τελείωσα μόνο την τρίτη τάξη του Δημοτικού, λόγω της μακράς πνευματικής εμπειρίας μου και του πνευματικού βιώματος της μετανοίας της ασκητικής ζωής, που αποτελεί βασική προϋπόθεση της Ορθόδοξης Θεολογίας, με καλούσαν συχνά σε Σχολές, Μητροπόλεις, Συλλόγους κ.λπ., όπου επιτελούσα Ιεραποστολικό Πνευματικό Έργο.
Το όνομα του Γέροντά μου, Γέροντα Ιωσήφ του Ησυχαστή, είχε γίνει πλέον ευρέως γνωστό, όχι μόνο στο Άγιον Όρος, αλλά και εκτός αυτού και εκλεκτοί νέοι άρχισαν να στρέφονται προς το μοναχισμό, ως αποτέλεσμα της γνωριμίας τους με τα προαναφερθέντα πνευματικά του παιδιά, αλλά και της έκδοσης επιστολών του Γέροντα Ιωσήφ προς πνευματικά του παιδιά, από την Ιερά Μονή Φιλοθέου, με τίτλο «Εκφραση Μοναχικής Εμπειρίας» και λίγο αργότερα, από την έκδοση του βίου του, που συνέγραψα, αναξία χειρί, ο ελάχιστος εγώ.
Στο διάστημα που ήμουν στην Κύπρο ήρθαν κοντά μου για να διδαχθούν τη μοναχική ζωή ο νυν Μητροπολίτης Λεμεσού Αθανάσιος, που τότε ήταν Ιεροδιάκονος, φοιτητής Θεολογίας και αγαπητό πνευματικό παιδί του Αρχι­ε­πισκόπου Κύπρου Χρυσοστόμου, ο νυν Γέροντας Εφραίμ, τότε καθηγητής Θεολογίας στην Ιερατική Σχολή της Εκκλησίας της Κύπρου «Απόστολος Βαρνάβας», και ο Γέροντας Γερμανός ο οποίος διετέλεσε «Πρωτεπιστάτης» του Αγίου Hρους. Ήρθαν και άλλοι μονα­χοί, άρχισε να μεγαλώνει ση­μαντικά η αδελφότητα και αρχίσαμε να αντιμετωπίζουμε δυσκολίες από τον τοπικό Επίσκοπο, ενώ παράλληλα οι νέοι είχαν σφοδρή επιθυμία και ζήλο να βιώσουν την ασκητική ζωή του Αγίου Όρους. Έτσι αποχωρήσαμε από την Κύπρο για να εγκατασταθούμε στο Άγιον Όρος.αρχικά, προσωρινά στην Ιερά Μονή Κουτλουμουσίου, όπου κατετάγη στην αδελφότητά μας το 1982 ο νυν μοναχός Αρσένιος, και στη συνέχεια στη Νέα Σκήτη. Το 1988 μας κάλεσαν, επειδή ήμασταν ήδη μια μεγάλη αδελφότητα, με πολλές δυνατότητες, οι ελάχιστοι Γέροντες της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου και μας ζήτησαν να επανδρώσουμε τη Μονή τους, γιατί αυτοί ήταν λίγοι και μεγάλης ηλικίας. Το 1990 το Οικουμενικό Πατριαρχείο και η Ιερά Κοινότητα, μετά από αίτησή μας, μετέτρεψε την Ιερά Μονή από ιδιόρρυθμη σε κοινοβιακή και ενθρόνισε τον εκλεγέντα από την αδελφότητα πρώτο Ηγούμενο Γέροντα Εφραίμ, ο οποίος εξελέγη αφενός γιατί ήταν το πλέον εκλεκτό από τα πνευματικά μου παιδιά και αφετέρου μπορούσε να εκλεγεί Ηγούμενος, γιατί ήταν Ιερομόναχος.
Πριν ακόμη αναλάβουμε τα ηνία της διοίκησης της Μονής, επειδή συνήθιζα καθημερινά, μετά το Απόδειπνο, να νουθετώ τους αδελφούς και επειδή ως ο γεροντότερος, με μεγάλη διαφορά ηλικίας, γνώριζα το Άγιον Όρος και τις ιστορικές διαστάσεις των Μονών, έλεγα στους αδελφούς ότι «η Ιερά Μονή, όπως βλέπετε, εκτός από το τεράστιο κτιριακό μέγεθός της, έχει και τεράστιο πλήθος κειμηλίων, χειρογράφων, παλαιτύπων βιβλίων, χρυσο­κεντη­μάτων κ.λπ. Από τις επιγραφές των κειμηλίων και των αρχι­τεκτονημάτων θα διαπιστώσετε ότι η Μονή αυτή έχει πολύ μεγάλη ιστορία και η παρουσία της είναι γνωστή σε όλο τον Ορθόδοξο χώρο, διότι όλοι οι βυζαντινοί αυτοκράτορες με κάθε τρόπο την ευεργέτησαν, ο λαός των Σέρβων σέβεται και τιμά με ιδιαίτερη ευγνωμοσύνη τη Μονή, διότι οι δύο ιδρυτές του Σερβικού Κράτους, Στέφανος Νεμάνια και ο γιος του, πρίγκιπας Ράτσκο, αγίασαν στη Μονή μας και η Μονή μας τους έδωσε το χώρο για να κτίσουν το δικό τους Μοναστήρι, τη Μονή Χιλανδαρίου, με την οποία η Μονή συνεχίζει και σήμερα να έχει ιδιαίτερες πνευματικές σχέσεις. Επίσης να γνωρίζετε ότι ο Ρωσικός λαός συνδέεται πνευματικά και τιμά ιδιαίτερα τη Μονή, διότι πληθώρα ενάρετων βατοπαιδινών ανδρών βοήθησαν ιεραποστολικά την Ορθοδοξία στη Ρωσία και το ρωσικό λαό, με κορυφαίο τον Άγιο Μάξιμο τον Γραικό τον Βατοπαιδινό. Μετά την πτώση της Πόλης στα χέρια των Τούρκων, από το 1495 ο ιδρυτής του Μολδαβικού Κράτους Άγιος Στέφανος ο Μέγας έγινε προστάτης τη Μονής και στη συνέχεια οι Φαναριώτες στη Βλαχία και Μολδαβία δώρισαν στη Μονή 45 Μονές και Σκήτες, στρεμματικού μεγέθους 1.300.000 στρεμμάτων. Έτσι η Μονή αυτή έφτιαξε την Αθωνιάδα Ακαδημία το 1749 σαν Πανεπιστήμιο, από την οποία προήλθαν και δίδαξαν πολύ μεγάλες προσωπικότητες, που κατά τους ιστορικούς διαμόρφωσαν το ιδεολογικό πλαίσιο που οδήγησε στην επανάσταση του 1821. Μεταξύ αυτών ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, ο Ρήγας Φεραίος, ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, ο Άγιος Αθανάσιος ο Πάριος, ο επίσκοπος Ευγένιος Βούλγαρης κ.α. Πριν την επανάσταση του 1821 μάλιστα τα όπλα του Υψηλάντη ευλόγησε Βατοπαιδινός Επίσκοπος και τεράστιες οικονομικές ενισχύσεις δόθηκαν για τον Αγώνα.Μεγαλώσατε πνευματικά στη Νέα Σκήτη, όπου εκεί ήμασταν ακτήμονες και ουδέποτε παραμελήσαμε το πρόγραμμα της προσευχής, των νηστειών, των αγρυπνιών και όλου του τυπικού του Ορθόδοξου μοναχισμού. Επιθυμώ το πρόγραμμα αυτό να το τηρήσετε σε όλη σας τη ζωή και επειδή η Μονή αυτή, με την πίστη, το ζήλο και την εργατικότητά σας, με την αγάπη και την ενότητά σας πιστεύω ότι θα επανέλθει στην ιστορική της διάσταση, δεν θέλω η καρδιά σας να δεθεί σε τίποτε το υλικό, αλλά να διαχειρίζεσθε την περιουσία της σαν πράγματα που ανήκουν στο Θεό και στο Έθνος υπέρ των ανθρώπων».
Σήμερα η Μονή έχει πλέον των εκατό μοναχών, έχουν γίνει μεγάλης έκτασης αναστηλώσεις, έχουν συντηρηθεί πολλά μοναδικά ιστορικά κειμήλια και τοιχογραφίες, έχουν γίνει παρά πολλές σημαντικές εκδόσεις σε δύο τομείς, πνευματικές εκδόσεις πλέον των 15, τις οποίες μέχρι πρόσφατα είχα τη δυνατότητα να συγγράφω ο ίδιος και ο Γέροντας Εφραίμ, ενώ ομάδα αδελφών παρουσιάζει σε ιστορικές εκδόσεις, την ιστορία, τα αρχιτεκτονήματα και τον κειμηλιακό πλούτο της Μονής, με βράβευση από την Ακαδημία Αθηνών, ενώ το 2008 τα ιστορικά σκευοφυλάκια στα οποία εκθέτονται με σύγχρονο τρόπο τα ιστορικά κειμήλια της Μονής πήραν έπαινο από την Europa Nostra.
Όταν πήγαμε στη Μονή, με κάλεσαν οι Γέροντες και, μεταξύ άλλων, μου ζήτησαν, αφού η αδελφότητά μας θα είχε πλέον και νέους και μορφω­μένους αδελφούς, να επιμεληθούμε τα μετόχια της Μονής, τα οποία για πολλά χρόνια δεν είχαν δυνατότητα να φροντίσουν. Μεταξύ αυτών έδιναν ιδιαίτερη σημασία στη λίμνη Βιστωνίδα, από την οποία, όπως έλεγαν, έτρωγε ψάρι όλο το Άγιον Όρος. Η λίμνη και όλη η περιοχή γύρω από αυτή είχε παραχωρηθεί στη Μονή από τους βυζαντινούς αυτοκράτορες, με χρυσόβουλλα, τα οποία υπάρχουν σε πρωτότυπα στη Μονή μας και η κτήση αυτή επιβεβαιώθηκε διαχρονικά με πατριαρχικά σιγίλια και επι­στολές, που επίσης σώζονται στη Μονή. Έχω όμως τη γνώμη ότι αφού η Μονή έδωσε το 1924, 35.000 στρέμματα στη Χαλκιδική στο Ελληνικό Δημόσιο, το Δημόσιο αναγνώρισε την κυριότητα της Μονής στη λίμνη. Εξάλλου κανείς δεν θα μεταβίβαζε 35.000 στρέμματα καλλιεργήσιμα και παραθαλάσσια στη Χαλκιδική για να λαμβάνει τη δεκαετία του 1990, 30.000.000 δρχ. το χρόνο και να παραιτηθεί από την κυριότητα του Μετοχίου στη λίμνη. Μέχρι το 1995 δεν ασχοληθήκαμε ιδιαίτερα με το θέμα του Μετοχίου, γιατί μας απασχολούσε πρωτίστως το κτιριακό πρόγραμμα και οι αναστηλώσεις της Μονής. Αφορμή για να ασχοληθούμε δόθηκε από τις Υπηρεσίες, όταν μας ζήτησαν να τους αποστείλουμε τους τίτλους ιδιοκτησίας μας για το Μετόχι. Αποτέλεσμα της διαδικασίας ήταν η έκδοση Γνωμοδότησης, που αναγνώριζε ότι το Δημόσιο δεν έχει δικαίωμα στη νησίδα Αντά Μπουρού.Στη συνέχεια και επειδή ο πατέρας Αρσένιος δεν μπορούσε, λόγω της κατάστασης της υγείας του, γιατί είχε παρουσιάσει ένα σοβαρό εγκεφαλικό ανεύρυσμα, να ασχοληθεί με άλλα διακονήματα, του ανέθεσε η Γεροντία να παρακολουθήσει το θέμα του Μετοχίου. Εκδόθηκαν έτσι με αίτηση της Μονής δύο γνωμοδοτήσεις που αναγνώριζαν ότι το Ελληνικό Δημόσιο δεν είχε δικαιώματα, ούτε στις παραλίμνιες εκτάσεις ούτε στη λίμ­νη Βιστωνίδα. Για τις ενέργειές μας είχαμε ενημερώσει και τον Οικου­μενικό Πατριάρχη, ο οποίος προκειμένου να ενισχύσει την προσπά­θειά μας απέ­στειλε και σχετική επιστολή στον τότε Υπουργό Γεωργίας, Γιώργο Ανω­μερίτη, υποστηρίζων τα δίκαιά μας.
Μετά λύπης μας αντιληφθήκαμε ότι ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ξάν­θης δημιουργούσε προβλήματα σε βάρος της Μονής, οπότε αποτανθή­καμε στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, που ανταποκρίθηκε στην έκκλησή μας με επιστολή. Ήταν για μας αδιανόητο πως ο Μητροπολίτης ένωσε τους φορείς εναντίον της Μονής μας, ώστε και σήμερα να πρωτοστατεί εναντίον μας, προστατεύοντας δήθεν τους ψαράδες, ενώ οι τελευταίοι αγαπούν τη Μονή, θέλουν τη συνεργασία με τη Μονή και αναγνωρίζουν τα δικαιώματά μας.
Όλοι αυτοί λοιπόν πίεζαν εναντίον της Μονής και ανάγκασαν το Δημόσιο να καταλήξει στην πρόταση ανταλλαγής της λίμνης με άλλες εκτάσεις του Δημοσίου, η οποία έγινε δεκτή από τη Γεροντία μας, όχι γιατί θέλαμε να αφήσουμε τη λίμνη, αλλά για χάρη της ειρήνης και της αγάπης.
Συγχαίρω τα παιδιά μου γιατί ακολουθούν τις πνευματικές μου συμβουλές, φροντίζουν για τη Μονή και όχι για τον εαυτό τους, προστατεύουν και φροντίζουν τους αδελφούς της Μονής, που δεν είναι στη Διοίκηση, με κόπους και αυτοθυσίες, δεν έχουν καμία προσωπική περιουσία, αγαπούν το Θεό, τίμησαν και φρόντισαν μέχρι το θάνατό τους τους παλαιούς πατέρες της Μονής, παρουσίασαν ένα πολύπλευρο πνευματικό έργο, που έκανε σημαντικές προσωπικότητες, Έλληνες και ξένους, να θαυμάζουν τον ελληνικό ορθόδοξο πολιτισμό και να σέβονται την ορθοδοξία.
Γι' αυτό ζητώ να εννοήσετε τον κόπο και την αυτοθυσία των παιδιών μου και να τα απαλλάξετε από την άδικη ταλαιπωρία που υφίστανται.

Γέροντας Πορφύριος

Ο π. Πορφύριος, γεννήθηκε το 1906 από ευσεβείς και πολύ φτωχούς γονείς στο χωριό Άγιος Ιωάννης Καρυστίας Ευβοίας. Στο σχολείο πήγε μέχρι Β΄ Δημοτικού. Τα γράμματα, όπως μου είπε, τα έμαθα διαβάζοντας το Ευαγγέλιο και τα λειτουργικά βιβλία της Εκκλησίας. Ο πατέρας του είχε πάει να δουλέψει στη διώρυγα του Παναμά, για να συντηρήσει την οικογένειά του. Κι ο μικρός Ευάγγελος- αυτό ήταν το όνομα του Γέροντα- δούλευε στα χωράφια και έβοσκε τα λιγοστά πρόβατά τους στις πλαγιές του χωριού. Εκεί διάβαζε και το Βίο του Αγίου Ιωάννου του Καλυβίτη. Τόσο πολύ τον συνεπήρε η αγία μορφή του Οσίου, που άρχισε να σκέπτεται να τον μιμηθεί.

Μικρός καθώς ήταν, 13-14 ετών, βρήκε τον τρόπο και έφυγε για το Άγιον Όρος. Εκεί εγκαταστάθηκε στα Καυσοκαλύβια και έγινε υποτακτικός σε ένα κελί, σε δύο πολύ καλά και αυστηρά Γεροντάκια. Έζησε μαζί τους 5-6 χρόνια, έμαθε την καλογερική, την «άκρα» και «χαρούμενη» όπως έλεγε, υπακοή, την καθαρή αγάπη του θεού και δέχθηκε - άδολο και αγνό παιδί όπως ήταν- το διορατικό χάρισμα. Όμως αρρώστησε άσχημα, και ο Θεός έδειξε ότι ήθελε να τον «μεταθέσει» στον κόσμο, για να μπορέσει να φωτίσει τους ανθρώπους με τη χάρη που είχε, να τους εμπνεύσει, να τους παρηγορήσει, να τους καθοδηγήσει. Έτσι, γύρισε στην πατρίδα του την Εύβοια, όπου εγκαταβίωσε στο Μοναστήρι του Αγ. Χαραλάμπους στο Αυλωνάρι. Εκεί θεραπεύθηκε. Σε ηλικία 20 ετών συναντήθηκε με τον Αρχιεπίσκοπο του Σινά Πορφύριο, ο οποίος θαύμασε για τα ουράνια χαρίσματα του νέου Μοναχού και τον χειροτόνησε πρεσβύτερο, δίνοντάς του το όνομά του: Πορφύριος.

Φανταστείτε ότι περιέγραψε στον Αρχιεπίσκοπο την Ιερά Μονή του Σινά με λεπτομέρειες, χωρίς ποτέ να την έχει επισκεφθεί! Όταν η Ι. Μονή του Αγίου Χαραλάμπους έγινε γυναικεία, εγκαταστάθηκε στην Ι. Μ. Αγ. Νικολάου Βάθειας Ευβοίας. Το 1940 ήρθε στην Αθήνα, όπου διορίσθηκε εφημέριος στον Ιερό Ναό του Αγίου Γερασίμου, στην Πολυκλινική, κοντά στην Ομόνοια. Εκεί υπηρέτησε 33 χρόνια το Θεό και τους ανθρώπους, ζώντας στην ταπεινή αφάνεια και μεγαλουργώντας για τη δόξα του θεού. Αφού, να σκεφθείτε, βοήθησε χιλιάδες ανθρώπους να βρουν την ειρήνη του Θεού. Ακόμη και τους γιατρούς βοηθούσε με τις χαρισματικές του διαγνώσεις, και πολλούς ασθενείς θεράπευε με τη χάρη του Θεού. Και όλα αυτά τα έκαμνε, ο αγράμματος για τον κόσμο, π. Πορφύριος, που ήξερε όμως άριστα τα άγια γράμματα του Θεού. «Ο πανσόφους τους αλιείς αναδείξας».

Όταν πήρε τη σύνταξη του από τον Άγιο Γεράσιμο, έζησε μερικά χρόνια στον Άγιο Νικόλαο Καλισσίων Πεντέλης και τελικά κατέληξε στο Μήλεσι της Μαλακάσας, κάπου 39 χιλ. από την Αθήνα, στο δρόμο για τη Λαμία, και άλλα 5 χιλ. στο δρόμο προς Ωρωπό, όπου έζησε το ίδιο ταπεινά, παλεύοντας με τις αρρώστιες του, που του χαρίσθηκαν από την αγάπη του Θεού ως «σκόλοψ τη σαρκί, ίνα μη υπεραίρηται». Ο τόπος εκείνος έγινε αληθινό προσκύνημα. Επεδίωκε ο Γέροντας την αφάνεια, και ο Θεός τον δόξαζε. «Ο κόσμος -θα γράψει αργότερα- με πήρε από καλό και όλοι φωνάζουνε ότι είμαι άγιος. Εγώ όμως αισθάνομαι ότι είμαι ο πιο αμαρτωλός άνθρωπος του κόσμου ...;και παρακαλώ όσοι με έχετε γνωρίσει να κάνετε προσευχή για μένα».
Ο Γέροντας πέθανε ταπεινά στο κελί του, στα Καυσοκαλύβια του Αγίου Όρους, στις 2 Δεκεμβρίου 1991. Είχε την εσωτερική πληροφορία ότι το τέλος ήταν «εγγύς» και ήθελε να πεθάνει ταπεινά, μακριά από τον κόσμο, μέσα στη γαλήνη του Θεού. Κανείς δεν πληροφορήθηκε το θάνατό του, παρά μόνο οι κελιώτες των Καυσοκαλυβίων. Η κηδεία του έγινε ταπεινή, απέριττη, καλογερική, μέσα στο ειρηνικό και σεπτό περιβόλι της Παναγίας.