Κυριακή ΙΑ’ Λουκά -Το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας

Τον εαυτό μας είναι δυνατόν, πολλοί από εμάς να εντοπίσουμε, στο Ευαγγελικό απόσπασμα που ακούσαμε σήμερα, αδελφοί μου. Ακούσαμε τον Χριστό να διηγείται για την πρόσκληση που απηύθυνε σε πολλούς ένας πλούσιος άνθρωπος, προκειμένου να συμμετάσχουν σε επίσημο δείπνο που παρέθετε στο σπίτι του. Και είδαμε τους προσκεκλημένους να επικαλούνται πλείστες όσες φτηνές δικαιολογίες για να το αποφύγουν. Δικαιολογίες σχετικά με οικογενειακές και εργασιακές υποχρεώσεις, «προφάσεις εν αμαρτίαις», ουσιαστικά.
Η περικοπή είναι, ασφαλώς, παραβολική. Αυτός που προσκαλεί είναι ο Χριστός. Το δείπνο είναι το τραπέζι της Θείας Ευχαριστίας, η Θεία Λειτουργία. Οι προσκεκλημένοι είμαστε όλοι όσοι βαπτισθήκαμε στο όνομά Του και ανήκουμε στην Εκκλησία Του. Μάς καλεί να συμμετάσχουμε στο Μυστήριο της ζωής, προκειμένου να ενωθούμε μαζί Του και μεταξύ μας και να γευθούμε από αυτή τη ζωή τα αγαθά της Βασιλείας Του. Όλα αυτά μάς δίδουν την αφορμή και την ευκαιρία να διεισδύσουμε στην ουσία του Μυστηρίου, άνευ του οποίου δεν υφίσταται Εκκλησία. Δεν υπάρχει προοπτική σωτηρίας.
Κατά τον δογματικό Πατέρα της Εκκλησίας μας Όσιο Ιωάννη τον Δαμασκηνό, η Θεία Ευχαριστία «λέγεται και είναι αληθινή Θεία Κοινωνία, επειδή, με αυτή, κοινωνούμε με τον Χριστό και μετέχουμε του Σώματος και της Θεότητάς του. Λέγεται, επίσης, Θεία Κοινωνία, επειδή, με αυτήν οι άνθρωποι γινόμαστε ένα και μεταξύ μας. Επειδή όλοι μας μεταλαμβάνουμε από ένα άρτο γινόμαστε ένα σώμα και ένα αίμα με τον Χριστό και μεταξύ μας συναπαρτίζουμε τα μέλη του ενός σώματος, του Σώματος του Χριστού»(1). « Η Ευχαριστία είναι η είσοδος της Εκκλησίας στη χαρά του Κυρίου Της. Και το μπάσιμο στη χαρά αυτή, ώστε να μαρτυρήσεις για λογαριασμό της στον κόσμο, είναι αληθινά η καθεαυτό κλήση της Εκκλησίας, η ουσιαστική λειτουργία της, το μυστήριο με το οποίο η Εκκλησία γίνεται αυτό που είναι»(2)
Αφού περιγράψαμε, με αδρές γραμμές, την ουσία του Μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας, ας δούμε δύο σχετικά σημεία που συχνά απασχολούν την πνευματική μας ζωή. Το πρώτο είναι η αποσύνδεση του Μυστηρίου από οποιαδήποτε εθιμική συνήθεια ή εορτολογική ανάγκη και η σύνδεσή του με την εσωτερική καθαρότητα. Στο σημείο αυτό ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος σημειώνει: «Πολλοί από τους πιστούς, ενώ είναι γεμάτοι από αμέτρητα κακά… πλησιάζουν την Αγία Τράπεζα, κατά τις εορτές, όπως – όπως. Δεν γνωρίζουν ότι κατάλληλος καιρός για την Θεία Κοινωνία δεν είναι η εορτή και η πανήγυρη, αλλά η καθαρή συνείδηση και η άμεμπτη ζωή… Γι’ αυτό σας παρακαλώ όλους», συνεχίζει ο Χρυσόστομος, «μη πλησιάζετε στα Θεία Μυστήρια επειδή απλώς και μόνο το απαιτεί η εορτή. Αλλά, αν κάποτε πρόκειται να λάβετε μέρος στην αγία αυτή προσφορά, να καθαρίζετε καλά τον εαυτό σας, πολλές μέρες πριν, με την μετάνοια, την προσευχή, την ελεημοσύνη»(3)
Το δεύτερο σημείο αφορά στη συχνότητα της προσέλευσης στο Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Είναι θέμα για το οποίο οι απόψεις διίστανται, ενώ μέχρι πρότινος κυριαρχούσε η άποψη ότι η συχνή Θεία Κοινωνία είναι ενέργεια ασεβής προς τον Θεό. Επί του θέματος διασώζεται μία αφήγηση που αφορά στον μακαριστό Αγιορείτη Γέροντα Παϊσιο: «Τρεις μήνες πριν από τον θάνατο του Γέροντος Παϊσίου, ένας Ρώσος μοναχός, μαζί με τον κατά σάρκα αδελφό του, τον επισκέφθηκαν και συζητούσαν αρκετή ώρα. Το αντικείμενο της συζητήσεως ήταν η συχνή Θεία Κοινωνία των Αγίων Μυστηρίων. Ο Γέροντας ρώτησε τον λαϊκό πόσες φορές κοινωνεί. Όταν πήρε την απάντηση «μία φορά τον χρόνο», με αγάπη τον ενουθέτησε ότι πρέπει να κοινωνεί κάθε μήνα ή τουλάχιστον, με την ευκαιρία κάθε νηστείας. Ο λαϊκός είπε ότι, εξαιτίας των καθημερινών εργασιών, δε θα μπορούσε να ακολουθήσει τη συμβουλή του, αλλά ο Γέροντας δεν συμφώνησε και είπε:
- Αν κάποιος το επιθυμεί πολύ και σε περίπτωση που η εργασία του είναι εκατό φορές περισσότερη, ακόμη κι αν διοικεί ολόκληρη την χώρα, θα βρει τον χρόνο, όπως ευρίσκει και για τις γήινες εργασίες. Κατόπιν, μίλησε για την αναγκαιότητα της συχνής Θείας Κοινωνίας, επειδή, διά μέσου αυτής, επιτυγχάνεται τέτοια ένωσις με τον Κύριο, ώστε είμεθα πλέον ένα πνεύμα μαζί Του. Και χωρίς ένωση με τον Χριστό σ’ αυτήν τη ζωή, πώς θα ενωθούμε με Αυτόν στην μέλλουσα;»(4)
Από τα παραπάνω μπορούμε να αντιληφθούμε, αγαπητοί μου, την αξία της συμμετοχής μας στο μέγα Μυστήριο της ζωής, με κατάλληλη προετοιμασία, διά της μετανοίας και σε τακτά χρονικά διαστήματα, όχι αυθαίρετα, αλλά πάντα σε συνεννόηση με τον πνευματικό μας. Ας κρατήσουμε ως ιερό δίδαγμα τον λόγο του π. Παϊσίου: «Αν δεν ενωθούμε με τον Χριστό σ’ αυτή τη ζωή, δεν θα μπορούμε να είμαστε μαζί Του στην αιωνιότητα». ΑΜΗΝ!

Το νόημα των Χριστουγέννων

Τα Χριστούγεννα είναι η ημέρα που η Εκκλησία μας εορτάζει την κατά σάρκα γέννηση του Υιού του Θεού εκ της Υπεραγίας Θεοτόκου στο σπήλαιο της Βηθλεέμ. Από τότε δε αρχίζει η χριστιανική μας Εκκλησία και ιστορία. Αυτή η φανέρωση του Θεού εν σαρκί, αυτή η γέννηση του Θεού ως ανθρώπου, είναι το μεγαλύτερο γεγονός όλων των εποχών και όλων των αιώνων. Και τα Χριστούγεννα, σαν εορτή της γεννήσεως του Θεού ως ανθρώπου, ως Θεανθρώπου, είναι η αρχή όλων των εκκλησιαστικών εορτών των Χριστιανών, γιατί είναι αρχή όλων των εκκλησιαστικών γεγονότων της χριστιανοσύνης. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος δίκαια ονόμασε τα Χριστούγεννα «Μητρόπολιν πασών των εορτών» .
Στην Ορθόδοξη Εκκλησία, δεν υπάρχει ουσιαστική διαφορά μεταξύ των εκκλησιαστικών εορτών και των γεγονότων που η Εκκλησία εορτάζει στις ιερές ακολουθίες της. Διότι ένα σωτηριώδες και Θεόσδοτο γεγονός που κατά τη θεία οικονομία της σωτηρίας του κόσμου και του ανθρώπου συνέβη σε μια δεδομένη ιστορική στιγμή, συνέβη με τέτοιο τρόπο και με τέτοιο σκοπό ώστε να μείνει μετά για πάντα. Δηλαδή συνέβη κατά τέτοιο τρόπο για να γίνει λειτουργικό, που σημαίνει ανθρωποσωτήριο, συνεχώς παρατεινόμενο μέσω όλης της ιστορίας της Εκκλησίας επί γης, μέχρι τη Δευτέρα Παρουσία και σ’ όλη την αιωνιότητα. Και αυτή η λειτουργική για τον άνθρωπο σωτήριος μεταφορά και προέκταση των θείων γεγονότων μέσω της ζωής μας σ’ αυτή τη γη είναι πράγματι η ζωή της Εκκλησίας και το εορτολόγιο της Εκκλησίας - είναι η Λειτουργία της. Λειτουργία του Ζώντος Θεού που μας ζωοποιεί και μας σώζει.

Το μέγα μυστήριο της πίστεως και της ευσεβείας μας, έγκειται στο ότι ο Αιώνιος και Άναρχος και Απρόσιτος και Ακατάληπτος, αλλά Φιλάνθρωπος Θεός, κατέβηκε στον κόσμο μας και έλαβε «σάρκα» και έγινε άνθρωπος, γεννήθηκε ως άνθρωπος με ψυχή και σώμα και νου και θέληση και ζωή ανθρώπινη.
Μ’ αυτό το μεγάλο θαύμα, μ’ αυτό το μεγάλο και ασύλληπτο μυστήριο, δεν μπορεί να συγκριθεί ούτε και αυτή η ίδια η δημιουργία του κόσμου από το Θεό εκ του μηδενός. Διότι ενώ μέχρι τότε ο Θεός δημιουργεί εκ του μηδενός, δηλαδή δημιουργεί ανύπαρκτα μέχρι τότε όντα και κτίσματα, τώρα Αυτός ο ίδιος γίνεται κτίσμα, γίνεται «δημιούργημα», γίνεται «άνθρωπος». Ο αει Ων, ο Άναρχος και Άκτιστος, τώρα ο Ίδιος γίνεται κτίσμα: «Ο Ων γίνεται, ο Άναρχος άρχεται, ο δημιουργός και ο Κτίστης γίνεται δημιούργημα και κτίσμα, ο Αόρατος οράται και ψηλαφείται, ο Ασώματος λαμβάνει σώμα» (στιχηρά των Χριστουγέννων).
Το θείο μυστήριο, το κεκρυμμένο από αιώνες, το άγνωστο ακόμα και στους αγγέλους και τους αρχαγγέλους, αποκαλύπτεται τώρα στην εκ της Παρθένου Γέννηση του Χριστού στη Βηθλεέμ: Θεός σαρκωμένος με ασύγχυτη ένωση της θείας και ανθρωπίνης φύσεως στο ένα και μοναδικό Πρόσωπο του Λόγου. Και τι προήλθε απ’ αυτό: Ο Θεός κατέβηκε μέχρι τον άνθρωπο, ώστε ο άνθρωπος να υψωθεί μέχρι το Θεό. Ο Θεός μετέχει της δικής μας ανθρώπινης φύσεως, για να μετάσχει ο άνθρωπος της θείας. Ο Θεός έγινε Υιός του ανθρώπου, για να γίνει ο άνθρωπος Υιός του Θεού.
Ο Κύριος και Σωτήρ Ιησούς Χριστός, δεν ήλθε για να μας «διδάξει» απλώς τη ζωή απλώς να διορθώσει τη ζωή σ’ αυτό το κόσμο, αλλά για να γίνει ο Ίδιος η ζωή μας, ζωή αληθινά ανθρώπινη, αλλά με προσωπική ένωση και κοινωνία με το Θεό και ως εκ τούτου ζωή θεία, θεανθρώπινη.
Και αυτή η νέα θεανθρώπινη ζωή του Χριστού εν ημίν, ζωή μέσα στη Χάρη και τους καρπούς του Αγίου Πνεύματος, ζωή μέσα στο σώμα του Χριστού σε κοινωνία με όλους τους Αγίους, είναι η πραγματική ζωή των Χριστιανών στην Ορθόδοξη Εκκλησία, μέσα στην οποία κατοικεί και δια μέσου της οποίας εκχέεται το μεγάλο μυστήριο της πίστεως μας: Θεός φανερώθει εν σαρκί, για την σωτηρία και ζωοποίηση και θέωσή μας.
Και αυτή η καινή ζωή εγεννήθη ημίν τα Χριστούγεννα και μας δίδεται μέσω των Χριστουγέννων και από τα Χριστούγεννα, διότι τα Χριστούγεννα Χριστός εγεννήθη, η ζωή μας και ο Θεός μας.

Προκαθήμενοι της Εκκλησίας της Ελλάδος

Νεόφυτος Μεταξάς (1850-1861)

Αθηναίος την καταγωγήν, υπήρξε διαπρεπής Ιεράρχης, εθνικός αγωνιστής και συγγραφεύς δόκιμος. Κατά τον Χρυσόστομο Παπαδόπουλον, ήτο «εις των μεγάλων αγωνιστών Ιεραρχών, ενεργώς συμμετασχών του ιερού αγώνος και υπέρμαχος των εθνικών δικαίων». Ήτο επίσης «παράδειγμα αρετής έργω μεν και λόγω ταύτην διδάσκων», αλλά και «ζηλωτής αυστηρός των δικαίων της Εκκλησίας τηρητής». Επίσκοπος Αττικής από τους έτους 1833, μετά την αναγνώρισην του αυτοκεφάλου της Εκκλησίας της Ελλάδος υπό του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ο Νεόφυτος ωρίσθη «Πρόεδρος της Ιεράς Συνόδου του Βασιλείου της Ελλάδος και πρώτος Μητροπολίτης Αθηνών». Τούτον ο Καποδίστριας είχε διορίσει μέλος της Εκκλησιαστικής Επιτροπής, καί είχε λάβει μέρος εις όλας τας Εθνοσυνελεύσεις. Η μακρά ποιμαντορία του περιλαμβάνει πλείστους όσους τόμεις δράσεως, οι οποίοι δεν είναι δυνατόν να περιληφθούν εις τον παρόντα χώρον. Απέθανε την 29ην Δεκεμβρίου 1861.

Μισαήλ Αποστολίδης (1862)

Ο δεύτερος μετά την απελευθέρωσιν Μητροπολίτης Αθηνών. Προηγουμένως είχε χρηματίσει περίφημος καθηγητής της Θεολογικής Σχολής, πρύτανις του Πανεπιστημίου Αθηνών και κατά τα έτη 1852-1861 Αρχιεπίσκοπος Πατρών και Ηλείας. Εκ των ιδρυτικών στελεχών και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Φιλεεκπαιδευτικής Εταιρείας, ανεμίχθη ενεργώς εις φλέγοντα εκκλησιαστικά ζητήματα και είχε εκπροσωπήσει την Ιεράν Σύνοδον εις Κωνσταντινούπολιν κατά την έκδοσιν του Συνοδικού Τόμου του αναγνωρίσαντος το αυτοκέφαλον της Εκκλησίας της Ελλάδος. Μητροπολίτης Αθηνών εξελέγη την 31ην Δεκεμβρίου 1861. επί των ημερών του ανηγέρθη το μνημείον του Πατριάρχου Γρηγορίου του Ε΄ και την 21ην Μαΐου 1862 ετέλεσε τα εγκαίνια του Μητροπολιτικού Ναού των Αθηνών. Απέθανεν αιφνιδίως την 21ην Ιουλίου 1862 εις ηλικίαν 73 ετών. Υπήρξε διακεκριμένος Ιεράρχης. «επί μικρόν μεν αρχιερατεύσας, αλλά διά της καθόλου εκκλησιαστικής δράσεώς του καταλαβών επιφανή θέσιν εν τω νεωτέρω ελληνικώ κλήρω».

Θεόφιλος Βλαχοπαπαδόπουλος (1862-1873)

Εγεννήθη τω 1790 εις Πάτρας και εξεπαιδεύθη εις Κωνσταντινούπολιν. Εχρημάτισε διάκονος του Παλαιών Πατρών Γερμανού και έλαβεν ενεργόν μέρος εις την προετοιμασίαν διά την επανάστασιν του 1821. ανήλθεν εις τον θρόνον των Αθηνών την 8ην Αυγούστου 1862 μετατεθείς εκ της Αρχιεπισκοπής Αιτωλοακαρνανίας. Εκοσμείτο υπό πολλών προτερημάτων και απελάμβανε γενικής συμπαθείας και του κοινού σεβασμού. Η δράσις του ως Μητροπολίτου συνδέεται κυρίως με την φιλανθρωπίαν. Ενδιεφέρθη ζωηρώς διά την θρησκευτικήν διαπαιδαγώγησιν του λαού και διά την βελτίωσιν της θέσεως των κληρικών. Επί των ημερών του μετεφέρθη εκ της Ρωσίας το ιερόν λείψανον του εθνομάρτυρος Γρηγορίου του Ε΄. Ο Θεόφιλος απέθανε την 15ην Ιουλίου 1873 εις βαθύ γήρας. Το αρχείον του, σωζόμενον εις Πάτρας, εδημοσιεύθη υπό του Κ. Ν. Τριανταφύλλου.

Προκόπιος Α΄ Γεωργιάδης (1874-1889)

Εγεννήθη εις το Αίγιον τω 1813. Εις τον Μητροπολιτικόν θρόνον των Αθηνών ανήλθε την 27ην Μαΐου 1874. υπήρξε πράος και ταπεινός, απέριττος εις τους τρόπους και ελεήμων. Παρά την αγαθήν του προαίρεσιν ουδέν αξιόλογον ηδυνήθη να επιτελέση, διότι λόγω του σκανδάλου των «Σιμωνιακών» αρχιερέων, είχε διαταραχθεί ο εκκλησιαστικός και πολιτικός βίος της Ελλάδος, και ο ίδιος υπέστη πολλάς επιθέσεις εκ μέρους του Αποστόλου Μακράκη, θεωρήσαντος αυτόν υπαίτιον της πνευματικής καταπτώσεως της Εκκλησίας. Απεβίωσε περί τα τέλη Ιανουαρίου 1889.

Γερμανός Καλλιγάς (1889-1896)

Εγεννήθη εις Καλλιγάτα Κεφαλληνίας τω 1844. Μεγαλοπράγμων και μεγαλεπήβολος εκκλησιαστικός ανήρ, με πολλάς ηγετικάς ικανότητας, ακάματος και αεικίνητος, «εν αντιθέσει προς την προηγηθείσαν αδράνειαν του προκατόχου του», ανήλθεν εις τον θρόνον των Αθηνών την 5ην Ιουλίου 1889 μετατεθείς εκ της Αρχιεπισκοπής Κεφαλληνίας. Ως προκαθήμενος των Αθηνών απέβλεψεν ευθύς εξαρχής εις την αναζωογόνησιν της Εκκλησίας, εις την ηθικήν και πνευματικήν ανύψωσιν του κλήρου, εις την πάταξιν ηθικών παρεκτροπών, εις την αξιοπρεπή αυτού συντήρησιν, εισηγηθείς, χωρίς να εύρη ανταπόκρισιν, την μισθοδοσίαν των Κληρικών εκ μέρους της Πολιτείας. Προώθησε την καλλιέργειαν του θείου κηρύγματος, ίδρυσε την «Γερμάνειον» ιερατικήν Σχολήν, τον «Ιερόν Σύνδεσμον» των Κληρικών και Θεολογικόν Οικοτροφείον. Ανήγειρε το Συνοδικόν μέγαρον και τον Μητροπολιτικόν οίκον επί της οδού Αγίας Φιλοθέης. Απέθανεν αιφνιδίως εις την ακμήν της δράσεώς του εις ηλικίαν 52 ετών «μη προφθάσας να πραγματοποιήσει όσα υπό της μεγάλης αυτού δραστηριότητος και του υπέρ της Εκκλησίας ζήλου ενεπνέετο». Απήλθε του κόσμου τούτου άνευ ουδεμιάς κηλίδος και «η κατά την συνείδησιν της Εκκλησίας διαμορφωθείσα αγαθή φήμη περί αυτού παραμένει σεμνώς μεγαλοπρεπής, ως ο ποδήρης αρχιερατικός μανδύας αυτού».

Προκόπιος Β΄ Οικονομίδης (1896-1901)

Υίος ιερέως, εγεννήθη εις Δουμενά Καλαβρύτων, προικις,ένοος υπό πολλών φυσικών χαρισμάτων και άριστα επιστημονικώς κατηρτισμένος, με σπουδάς εις την Φιλοσοφικήν Σχολήν Αθηνών, εις την Θεολογικήν Ακαδημίαν της μόσχας, εις την Γενεύην και την Χαϊδελβέργην, εχρημάτισε αρχικώς καθηγητής των θρησκευτικών μαθημάτων της Θεολογικής Σχολής Αθηνών, της οποίας διετέλεσε κοσμήτωρ. Χειροτονηθείς πρεσβύτερος και αρχιμανδρίτης ανέλαβε παραλλήλως και καθήκοντα Α΄ γραμματέως της Ιεράς Συνόδου. Μητροπολίτης Αθηνών εξελέγη την 11ην Οκτωβρίου 1896. εμφορούμενος και ο Προκόπιος υπό πνεύματος ανορθωτικού διά την Εκκλησίαν, ειργάσθη με γνώσιν και σύνεσιν και απέβλεψεν εις το να καταστήση την αρχιερατείαν του γόνιμον και δημιουργικήν. Ανύστακτος υπήρξεν η μέριμνά του διά το κήρυγμα του θείου λόγου και εξεπόνησε πλήρες πρόγραμμα εκκλησιαστικής ανορθώσεως. Όταν όμως εξερράγησαν τα «Ευαγγελικά», ηνηγκάσθη να παραιτηθή ένεκα πολιτικών λόγων την 3ην Νοεμβρίου 1901. απέθανεν εις Αθήνας την 4ην Ιουλίου 1902 καταλιπων περισπούδαστον έργον.

Θεόκλητος Α΄ Μηνόπουλος  (1901-1917 & 1920-1922)

Εγεννήθη εις Τρίπολιν τον Οκτώβριον του 1848. μετά τας θεολογικάς του σπουδάς εισήλθεν εις τας τάξεις του ιερού Κλήρου. Τον Δεκέμβριον του 1892 εξελέγη Επίσκοπος Μονεμβασίας και Λακεδαίμονος και την 4ην Νοεμβρίου 1902 διεδέχθη τον Προκόπιον Β΄ εις τον Μητροπολιτικόν θρόνον των Αθηνών. Ως Μητροπολίτης ο Θεόκλητος κατέβαλε πάσαν προσπάθειαν διά την ίδρυσιν γενικού Εκκλησιαστικού Ταμείου και υπεστήριξε μετά σθένους τα δίκαια της Εκκλησίας έναντι της Πολιτείας. Η ίδρυσις του Εκκλησιαστικού Ταμείου ως και ο περί ενοριών, προσόντων εφημερίων και ενοριακού Κλήρου νόμος απετέλεσαν σταθμόν εις την Ιστορίαν της Εκκλησίας της Ελλάδος, ο Θεόκλητος παρεσύρθη εις το γνωστόν κατά του Ελευθερίου Βενιζέλου ανάθεμα της 12-12-1916, γεγονός άκρως βλαπτικόν διά την Εκκλησίαν, διό και καθηρέθη υπό του Ανωτάτου Εκκλησιαστικού Δικαστηρίου, διά να επανέλθη εις τον θρόνον τω 1920, αντικανονικώς όμως, χωρίς προηγούμενην αθώωσίν του υπό του Εκκλησιαστικού Δικαστηρίου. Τούτο προκάλεσε πολλάς αντιδράσεις, διό και Μείζων Σύνοδος εκ 18 Αρχιερέων, συγκληθείσα την 30-12-1922, υπό επαναστατικής κυβερνήσεως, αναθεώρησε την ποινήν του Ειδικού Δικαστηρίου, και ο Θεόκλητος αποκατεστάθη μεν εις το αξίωμά του, παρέμεινεν όμως έκπτωτος του θρόνου. Αξιοσημείωτον γεγονός κατά την β΄ περίοδον της Αρχιερατείας του (1920-1922) είναι η αναγνώρις ως Αγίου του Πατριάρχου Γρηγορίου του Ε΄. Ωσαύτως επί των ημερών του όλαι αι Επισκοπαί προήχθησαν εις Μητροπόλεις και οι Επίσκοποι ωνομάσθησαν Μητροπολίται, η δε Μητρόπολις Αθηνών εκλήθη Αρχιεπισκοπή και ο ποιμενάρχης αυτής έλαβε τον τίτλο «Μακαριώτατος, υπέρτιμος και έξαρχος πάσης Ελλάδος». Ο Θεόκλητος απέθανε την 19ην Δεκεμβρίου 1931, εφησυχάζων εις την Ι. Μονήν Πετράκη.

Μελέτιος Μεταξάκης (1918-1920)

Μετά την καθαίρεσιν του Θεοκλήτου υπό του Ανωτάτου εξ Αρχιερέων Δικαστηρίου, διάδοχός του εξελέγη υπό «αριστίνδην» Συνόδου ο Μελέτιος Μεταξάκης. Κρης την καταγωγήν, γεννηθείς την 21ην Σεπτεμβρίου 1871. Προηγουμένως (1910-1918) είχε χρηματίσει Μητροπολίτης Κιτίου της κύπρου. Η άνοδός του εις τον θρόνον των Αθηνών εγένετο εις περίοδον πολιτικής και εκκλησιαστικής αναταραχής. Παρά ταύτα ο Μελέτιος ανεδείχθη δραστήρια και φλογερά ορθόδοξος προσωπικότης, προικισμένη διά πολλών και σπανίων ικανοτήτων. Ίδρυσε τα περιοδικά «Εκκλησιαστικός Κήρυξ» και «Καινή Διδαχή» και ακόμη την «Στέγην της Εκκλησίας» (το σημερινό Ορφανοτροφείον της Βουλιαγμένης), ενδιαφέρθη διά την μόρφωσιν του Κλήρου, επέβλεψεν εις την αγορά εκκλησιαστικού τυπογραφείου, συνέταξε νέον κανονισμόν διοικήσεως της Εκκλησίας και ανέλαβε περιοδείας εντός της Ελλάδος και εις το εξωτερικόν. Επανελθόντος του Θεοκλήτου εις τον θρόνον ο Μελέτιος απεμακρύνθη των Αθηνών. Εξελέβη Οικουμενικός Πατριάρχης (25-11-1921) παραμείνας εις τον θρόνον μόνο 17 μήνας. Την 20ην Μαΐου 1926 εξελέγη Πατριάρχης Αλεξανδρείας, όπου και απέθανε την 28ην Ιουλίου 1935, καταλιπών έργον μέγα και πολυσχιδές, εκκλησιαστικόν και συγγραφικόν.

Χρυσόστομος Παπαδόπουλος (1923-1938)

Υιός ιερέως, εγεννήθη εις την Μάδυτον της Ανατολικής Θράκης την 1ην Ιουλίου 1866. Πολυμαθής και ευρυμαθής, εχρημάτισε καθηγητής και διευθυντής της Θεολογικής Σχολής του Σταυρού, διευθυντής της Ριζαρείου Σχολής, καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος της Ακαδημίας Αθηνών από της ιδρύσεώς της.
Προικισμένος δι’ εξόχων χαρισμάτων, επιβλητικός κατά την εμφάνισιν, ευφυής, χειριστής του λόγου άριστος, ανήλθεν εις τον Αρχιεπισκοπικόν θρόνον εις δυσκόλους διά την Εκκλησίαν και το Έθνος στιγμάς, χειροτονηθείς την 10ην Μαρτίου 1923, διά να αφοσιωθή «εις την ανόρθωσιν των χαμαί κειμένων, την διαλλαγήν των διεστώτων, την ανασύνταξιν των συγκεχυμένων και τον συντονισμόν των εκκλησιαστικών δυνάμεων προς σκοπούς δημιουργικούς επ’αγαθώ του Ελληνικού Λαού.
Επί της αρχιερατείας του απεφασίσθη η «διόρθωσις» του Ιουλιανού Ημερολογίου και εξεδόθησαν οι Νόμοι «Περί Οργανισμού Διοικήσεως Εκκλησιαστικής Περιουσίας», «Περί Ταμείου Ασφαλίσεως Κλήρου Ελλάδος», «Περί Αποστολικής Διακονίας», «Περί Εκκλησιαστικών Δικαστηρίων» κτλ. και κυρίως ο «Καταστατικός Νόμος της Αυτοκεφάλου Εκκλησίας της Ελλάδος» (1923), διά του οποίου απηλλάσετο διά πρώτην φοράν η Εκκλησία από τους χαλκευθέντας υπό του Μάουερ πολιτειακούς δεσμούς.
Τέλος την 4ην Σεπτρμβρίου 1928 εξεδόθη η Πατριαρχική και Συνοδική Πράξις «περί διοικήσεως των Ιερών Μητροπόλεων των Νέων Χωρών», διά της οποίας «απάσαι αι εις το Ελληνικόν Κράτος περιελθούσαι Επαρχίαι του Οικουμενικού Θρόνου... υπάγονται εφεξής υπό την άμεσον διακυβέρνησιν της Αγιωτάτης Ορθοδόξου Αυτοκεφάλου Εκκλησίας της Ελλάδος, επεκτεινούσης και επί των Επαρχιών τούτων εν πάσι το σύστημα της διοικήσεως και την τάξιν των ιδίων αυτής Επαρχιών».
Ο Χρυσόστομος είναι ο πρώτος που έλαβε τον τίτλο του «Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος». Πλέον τούτων, αμέριστον υπήρξε το ενδιαφέρον του Αρχιεπισκόπου Χρυσοστόμου διά την πνευματικήν οικοδομήν του ποιμνίου του και διά την λειτουργικήν ζωήν της Εκκλησίας. Ίδρυσε τα μέχρι σήμερον εκδιδόμενα περιοδικά «Εκκλησία» και «Θεολογία», ο ίδιος δε ως διδάσκαλος, επιστήμων και συγγραφεύς υπήρξεν απαράμιλλος. Ανήρ απειρόκακος και πραύς, αποτελεί μορφήν σπανίως αναφαινομένην εις την ιστορίαν της Εκκλησίας. Απέθανε την 22αν Οκτωβρίου 1938 εις ηλικίαν 70 ετών.

Χρύσανθος Φιλιππίδης (1938-1941)

Εγεννήθη εις Κομοτηνήν κατά το έτος 1881. Απόφοιτος της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, διήρυνε τας σπουδάς του εις Λωζάννην και Λειψίαν. Την 18ην Μαΐου 1913 εξελέγη Μητροπολίτης Τραπεζούντος αναδειχθείς κορυφαία εθνική φυσιογνωμία. Μετά την Μικρασιαστικήν Καταστροφήν εγκαταστάθη εις Αθήνας και διετέλεσεν αποκρισάριος του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Ανηγορεύθη επίτιμος διδάκτωρ της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και το έτος 1938 εξελέγη Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος.
Καίτοι η παραμονή του εις τον θρόνον υπήρξε βραχεία, ο Χρύσανθος ειργάσθη μετά πολλής συναίνεσεως και βαθείας αγάπης προς την Εκκλησίαν. Ερρύθμισε πολλά εκκλησιαστικά ζητήματα και ανέπτυξε πλούσιον φιλανθρωπικόν έργον. Υπήρξεν εμψυχωτής του λαού εις δυσκόλους στιγμάς διά το Έθνος.
Σθεναρά υπήρξεν υπήρξεν η στάσις του έναντι των κατακτητών Γερμανών. Προσκληθείς υπ’ αυτών να ορκίση την κατοχικήν Κυνβέρνησιν Τσολάκογλου ηρνήθη. Ανεδείχθη φύσις βαθέως θρησκευτική, «πολύαθλος αγωνιστής των εθνικών δικαίων» και «μία των μεγάλων μορφών της τε Ελληνικής Εκκλησίας και του Ελληνικού Έθνους». Χαρακτηριστικόν γνώρισμά του η ηγεμονική του ευγένεια και η προσήλωσίς του εις τας εθνικάς και ορθοδόξους παραδόσεις.
Ακυρωθείσης της εκλογής του υπό Μείζονος Συνόδου ως αντικανονικώς γενομένης, την 2αν Ιουλίου 1941, παρέμεινεν εφησυχάζων εις Αθήνας μέχρι του θανάτου του (28 Σεπτεμβρίου 1949) καταλιπών σοβαράν συγγραφικήν παραγωγήν, μαρτυρούσαν «πολύπονον ευρυμάθειαν και κρίσιν βαθυστόχαστον».

Δαμασκηνός Παπανδρέου (1941-1949)

Εγεννήθη εις Δορβιτσάν Ναυπάκτου κατά το έτος 1890. Εσπούδασε Θεολογίαν και Νομικήν και ανεδείχθη ανήρ μεγαλεπήβολος και αποφασιστικός, εξέχουσα φυσιογνωμία της νεωτέρας Ελλάδος. Εις ηλικίαν 32 ετών εξελέγη Μητροπολίτης Κορινθίας και τον Δεκέμβριον του 1938 Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος. Όμως κατόπιν προσφυγής εις το Συμβούλιον της Επικρατείας ομάδος επισκόπων και τινών πολιτών, και με την παρέμβαση του τότε δικτατορικού καθεστώτος, διετάχθη επανάληψης της εκλογής ως αντικανονικώς γενομένης, και τοιουτοτρόπως εξελέγη αντ’ αυτού ο Χρύσανθος, διά να επανέλθη εις τον θρόνον ο Δαμασκηνός, την 6ην Ιουλίου 1941, κατόπιν νέας αποφάσεως Μείζονος Συνόδου. Και του Δαμασκηνού η άνοδος εις τον θρόνον των Αθηνών συνέπεσεν εις μίαν δραματικήν διά το έθνος περίοδον λόγω της κατοχής. Κληθείς να αποθέσει την σφραγίδα της προσωπικότητός του εις ιστορικάς στιγμάς τας οποίας διήρχετο η Πατρίς τότε, ωργάνωσεν, ως άξιος ηγέτης, τον Εκκλησιαστικόν Οργανισμόν Χριστιανικής Αλληλεγγύης διά την αντιμετώπισιν του προβλήματος της πείνης, ίδρυσεν Υπηρεσίαν απόρων κρατουμένων, την Υπηρεσίαν προστασίας οικογενειών εκτελουμένων κ.α., μετά δε τα Δεκεμβριανά διετέλεσε Πρωθυπουργός και Αντιβασιλεύς μέχρι της επανόδου του Βασιλέως Γεωργίου Β΄. ακατάβλητος εις δυναμισμόν και δραστηριότητα, ουδέποτε παρημέλησε την προώθησιν επιλύσεως ζωτικών εκκλησιαστικών προβλημάτων. Όπως έγγραφεν και ο μακαριστός διάδοχός του Αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ, «ο Δαμασκηνός κατέστη ο νέος Μωϋσής, ο οποίος ως πραγματικός ηγέτης επέρασε το ποίμνιον που του ενεπιστεύθη η Εκκλησία διά μέσου φοβερών δεινών και δοκιμασιών τετραχρόνου δουλείας εις το μέγα φως της ελευθερίας, η οποία συνιστά την από Θεού ευλογητήν, κατά το Ευαγγέλιον, κατάστασιν του αληθούς ανθρώπου». Απέθανεν αιφνιδίως εις Αθήνας την 20ην Μαΐου 1949 εις ηλικίαν 57 ετών.

Σπυρίδων Βλάχος (1949-1956)

Εγεννήθη εις την Χηλήν της Βιθυνίας τω 1873. Υπήρξεν απόφοιτος της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης. Τον Σεπτέμβριον του 1906 εχειροτονήθη Μητροπολίτης Βελλάς και κονίτσης, διά να αναδειχθή έκτοτε όχι μόνο εκκλησιαστικός αλλά και εθνικός μαχητής εις αγώνας σκληρούς. Υπήρξεν αγωνιστής εκ των γενναιοτέρων και με υψηλόν το φρόνημα της φιλοπατρίας, με περιφρόνησιν προς τον θάνατον και τας κακουχίας. Τω 1916 μετετέθη εις την μητρόπολιν Ιωαννίνων. Εις αναγνώρισιν των μεγάλων υπηρεσιών που προσέφερεν εις το Έθνος και την Εκκλησίαν εξελέγη την 4ην Ιουνίου 1949, υπό της Ιεραρχίας, παμψηφεί Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος. Οπαδός των δυναμικών λύσεων, με δεδοκιμασμένον θάρρος και αγωνιστικότητα, ο Σπυρίδων ανέπτυξεν ασυνήθη δραστηριότητα και ως Αρχιεπίσκοπος. Μεταξύ, των άλλων ωργάνωσε την αποστολήν του «δέματος επαναπατρισμού» και την εξόρμησιν διαμαρτυρίας διά τα απαχθέντα Ελληνόπουλα υπό των ανταρτών. Εμερίμνησε διά την μισθοδοσίαν του Κλήρου, ωργάνωσε και εχρηματοδότησε διά πανελληνίου εράνου την ανοικοδόμησιν των εκ του πολέμου καταστραφέντων ναών της χώρας, ενίσχυσε τον θεσμόν της Αποστολικής Διακονίας και εκινήθη δραστηρίως, διά να δοθή υγιής λύσις εις το ζήτημα της εκκλησιαστικής περιουσίας. Πλέον τούτων ετέθη επικεφαλής της Πανελληνίου Ενώσεως Κύπρου και ωμίλησεν εις οργανωθέντα συλλαλητήρια. Δι’ όλης της ζωής του ο Σπυρίδων υπήρξεν εθνικός και εκκλησιαστικός ανήρ, φορεύς των παραδόσεων και του αγωνιστικού φρονήματος του Ορθοδόξου Κλήρου. Απέθανεν εις Αθήνας την 21ην Μαρτίου 1956 εις ηλικίαν 83 ετών, αναλώσας τον εαυτόν του εις την διακονίαν της Εκκλησίας και του Έθνους, διό και κατέλιπε την φωτεινοτέραν παράδοσιν αγωνιστού Ιεράρχου.

Δωρόθεος Κοτταράς (1956-1957)

Εγεννήθη εις την Ύδραν κατά το έτος 1888. Πτυχιούχος της θεολογικής και Νομικής Σχολής Αθηνών, διήρυνε τας σπουδάς του εις την Λειψίαν ειδικευθείς εις το Εκκλησιαστικόν, το Κανονικόν και το Διοικητικόν Δίκαιον. Την 18ην Δεκεμβρίου 1922 εξελέγη Μητροπολίτης Κυθήρων, μετατεθείς την 15ην Ιανουαρίου 1935 εις την Μητρόπολιν Λαρίσης και Πλαταμώνος. Την 29ην Μαρτίου 1956 διεδέχθη τον Σπυρίδωνα εις τον Αρχιεπισκοπικόν θρόνον των Αθηνών. Η βραχεία παραμονή του εις τον θρόνον δεν του επέτρεψε να εφαρμόση όσα ευρίσκοντο εις τον κύκλον των ενδιαφερόντων του, διότι ασθενήσας σοβαρώς απέθανεν εις Στοκχόλμην την 26ην Ιουλίου 1957. Κατέλιπε συγγραφικόν έργον, καταστάς γνωστός κυρίως διά τας νομοκανονικάς του μελέτας.

Θεόκλητος Β΄ Παναγιωτόπουλος (1957-1962)

Εγεννήθη εις την Δημητσάναν κατά το έτος 1890. μετά την αποφοίτησίν του εκ της Θεολογικής Σχολής Αθηνών διετέλεσεν ιεροκήρυξ Φωκίδος και αρχιγραματεύς της Ιεράς Συνόδου. Τον Οκτώβριον του 1924 εξελέγη τιτουλάριος Επίσκοπος Σταυρουπόλεως, προαχθείς εις Μητροπολίτην Καλαβρύτων και Αιγιαλείας τον Μάρτιον του 1931. Την 15ην Νοεμβρίου 1944 μετετέθη εις την Μητρόπολιν Πατρών διαδεχθείς τον Αντώνιον Παράσχην. Την 7ην Αυγούστου 1957 εξελέγη υπό της Ιεραρχίας Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος. Ως Προκαθήμενος ο Θεόκλητος επέτυχε σειράν μέτρων, σπουδαιότερα των οποίων ήταν η κατάργησις του μεταθετού των Μητροπολιτών, η εξύψωσις του Εφημεριακού Κλήρου, η ίδρυσις Σχολής Διακονισσών και του Πνευματικού Φροντηστηρίου Πεντέλης, η δημιουργία εκκλησιαστικών Σχολών, η προβολή νέων κληρικών, η αποστολή ιεροκηρύκων εις τας επαρχίας κ.α. Υπήρξεν «ήρεμος και νουνεχής», θυμόσοφος, διέθετε πρακτικόν νουν και δημιουργικάς ικανότητας. Απέθανεν εις Αθήνας την 8ην Ιανουαρίου 1962.

Ιάκωβος Βαβανάτσος (1962)

Εγεννήθη την 22αν Ιουνίου εις Γαλαξείδιον Παρνασσίδος. Διετέλεσεν αρχιδιάκονος του Αρχιεπισκόπου Αθηνών Χρυσοστόμου Παπαδοπούλου, Πρωτοσύγγελλος της Αρχιεπισκοπής και τιτουλάριος Επίσκοπος Χριστιανουπόλεως. Τω 1936 εξελέγη Μητροπολίτης της νεοσυσταθείσης Μητροπόλεως Αττικής και Μεγαρίδος και την 13ην Ιανουαρίου 1962 διεδέχθη τον Αρχιεπίσκοπον Αθηνών Θεόκλητον. Πριν όμως ηδυνήθη να αναλάβη τα καθήκοντά του, ηναγκάσθη να παραιτηθή του Αρχιεπισκοπικού θρόνου την 25ην Ιανουαρίου 1962, «ουχί οικεία βουλή, αλλά πολλή και καταθλιπτική πιέσει», συνεπεία του δημιουργηθέντος, μετά την εκλογήν του, μεγάλου εκκλησιαστικού σάλου.

Χρυσόστομος Β΄ Χατζησταύρου (1962-1967)

Εγεννήθη τω 1880 εις Αιδίνιον της Μικράς Ασίας. Αποφοιτήσας εκ της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης υπηρέτησεν αρχικώς ως αρχιδιάκονος του εθνομάρτυρος Χρυσοστόμου, τότε Μητροπολίτου Δράμας και μετέπειτα Σμύρνης. Τω 1910 εξελέγη βοηθός Επίσκοπος αυτού υπό τον τίτλον της πάλαι ποτέ διαλαμψάσης επισκοπης Τράλλεων. Ακολούθως εξελέγη Μητροπολίτης Φιλαδελφείας και τω 1919 μετετέθη εις την Ιεράν Μητρόπολιν Εφέσου.
Μετά την Μικρασιατικήν καταστροφήν διέφυγε εις Αθήνας, όπου διωρίσθη αποκρισάριος του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Τω 1924 εξελέγη Μητροπολίτης Βερροίας και Ναούσης και μετ’ ολίγον Φιλίππων και Νεαπόλεως και Θάσου. Εκείθεν ανήλθεν εις τον Αρχιεπισκοπικόν θρόνο των Αθηνών την 14ην Φεβρουαρίου 1962, μετά μεγάλην δοκιμασίαν της Εκκλησίας. Με το αναμφισβήτητον δε κύρος και την ακτινοβολούσαν μορφήν του συνετέλεσεν εις το να καταπαύση αμέσως ο σάλος και ο δεινός εκείνος κλονισμός της Εκκλησίας, τον οποίον είχε προκαλέσει η άνοδος εις τον θρόνον του Ιακώβου Βαβανάτσου.
Ο Χρυσόστομος ως Αρχιεπίσκοπος ειργάσθη με ασυνήθη αντοχήν εις όλους τους τομείς και ανεδείχθη θρησκευτικός ηγέτης ικανώτατος. «Εποίμανε την Εκκλησία εν δικαιοσύνη, εν πραότητι και πολλή υπομονή». Η πολυποίκιλος εθνική του δράσις και η ενεργός συμμετοχή του εις τους εθνικούς αγώνας, το υψηλόν φρόνημα της φιλοπατρίας, η αμφιλαφής παιδεία του και η αρετή του τον ανέδειξαν μίαν εκ των επιφανών εκκλησιαστικών μορφών της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Εις ογκώδης «τιμητικός τόμος» επί το Ιωβηλαίω της 50ετηρίδος της Αρχιερατείας του προβάλλει ανάγλυφον την εικόνα του Ιεράρχου.
Μετά την εγκαθίδρυσιν του δικτατορικού καθεστώτος ηρνήθη να παραιτηθή, όπως του υπεδείχθη, αλλ’ εφηρμόσθη και διά τον Αρχιεπίσκοπον το όριον ηλικίας, οπότε εγκατέλειψε τον Αρχιεπισκοπικόν θρόνον την 10ην Μαΐου 1967. Απέθανε την 9ην Ιουνίου 1968, Κυριακή της Πεντηκοστής.

Ιερώνυμος Κοτσώνης (1967-1973)

Εγεννήθη εις τα Υστέρνια της Τήνου το έτος 1905. Μετά από την αποφοίτησίν του εκ της Ριζαρείου και της Θεολογικής Σχολής Αθηνών επραγματοποίησε μεταπτυχιακάς σπουδάς εις Γερμανίαν και Αγγλίαν. Εχρημάτισε διάκονος του Αρχιεπισκόπου Χρυσάνθου και γραμματεύς της Ιεράς Συνόδου. Τω 1959 εξελέγη τακτικός καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ανεδείχθη εις των πολυγραφωτέρων κληρικών της Εκκλησίας της Ελλάδος. Πρωθιερεύς των Ανακτόρων, ανήλθεν εις τον Αρχιεπισκοπικόν θρόνον την 14ην Μαΐου 1967 εκλεγείς υπό «αριστίνδην» Συνόδου εξ οκτώ Αρχιερέων, την οποίαν συνεκάλεσεν η τότε στρατιωτική Κυβέρνησις, διαταραχθείσης ούτω της κανονικής τάξεως εις την Εκκλησίαν.
Ως Αρχιεπίσκοπος ο Ιερώνυμος ωργάνωσε το διοικητικόν και ποιμαντικόν έργον της Εκκλησίας, αποβλέπων δε εις την αποδέσμευσιν αυτής από αυθαιρέτους παρεμβάσεις της Πολιτείας επέτυχε την ψήφισιν νέου Καταστατικού Χάρτου, τον οποίον εξεπόνησεν ο ίδιος. Εθεώρησεν επιτακτικόν χρέος του την αναβάθμισιν του σώματος της Ιεραρχίας, την δε κάθαρσιν του Κλήρου της Εκκλησίας ως αποστολήν και ευθύνην. Επεδίωξε την μισθολογικήν ένταξιν των Κληρικών εις το μισθολόγιον των Δημοσίων Υπαλλήλων, ίδρυσε Νοσοκομείον Κληρικών Ελλάδος, ενδιεφέρθη διά την αξιοποίησιν της εκκλησιαστικής περιουσίας, απέβλεψεν εις την αναβάθμισιν της εκκλησιαστικής εκπαιδεύσεως και την λειτουργίαν των εκκλησιαστικών σχολών.
Ύστερον από αρχιερατείαν εξ ετών εγκατέλειψε τον θρόνον διά της από 15ην Δεκεμβρίου 1973 παραιτήρησεώς του, την οποίαν υπέβαλε προς την Ιεράν Σύνοδον. Απέθανε την 15ην Νοεμβρίου 1988 και ενεταφιάσθη ως απλούς μοναχός, άνευ ιδιαιτέρων τιμών, εις την ιδιαιτέραν πατρίδα του, τα Υστέρνια Τήνου.

Σεραφείμ Τίκας (1974-1998)

Εγεννήθη εις Αρτεσιανόν Καρδίτσης τω 1913. Αποφοιτήσας της Θεολογικής Σχολής Αθηνών εισήλθεν εις τας τάξεις του Ιερού Κλήρου και υπηρέτησεν ως εφημέριος και Γραμματεύς της Ιεράς Συνόδου. Μετέσχεν ενεργώς εις το κίνημα της Εθνικής Αντιστάσεως υπό τον Ναπολέοντα Ζέρβαν και ετιμήθη με το χρυσούν αριστείον ανδρείας, τον πολεμικόν σταυρόν και το μετάλλιον εξαιρέτων πράξεων. Την 6ην Σεπτεμβρίου 1949 εξελέγη Μητροπολίτης Άρτης, μετατεθείς τον Μάρτιον του 1958 εις την Μητρόπολιν Ιωαννίνων. Και εις τας δύο αυτάς Μητροπόλεις ο Σεραφείμ διαθέτων υψηλόν φρόνημα φιλοπατρίας ανέπτυξε πολύπλευρον εκκλησιαστικήν και εθνικήν δράσιν. «Η Ήπειρος έγινε η ψυχή του και … ουδέποτε υπέστειλε την σημαία του αγώνα για τις θεμελιώδεις ελευθερίες και τα στοιχειώση διακιώματα των αλυτρώτων αδερφών της Βορείου Ηπείρου».

Xριστόδουλος Παρασκευαΐδης (1998- 2008)

Διάδοχος αντάξιος των γεραρών προκατόχων του ο Μακαριστός Αρχιεπίσκοπος κυρός Χριστόδουλος εγεννήθη εις Ξάνθην κατά το έτος 1939. Πτυχιούχος της Νομικής και της Θεολογικής Σχολής, διδάκτωρ Θεολογίας, γλωσσομαθής και συγγραφεύς πολλών επιστημονικών και εποικοδομητικών βιβλίων, εξελέγη Μητροπολίτης Δημητριάδος τω 1974, εις ηλικίαν 35 ετών, ενώ την 28ην Απριλίου 1998 ανήλθεν εις τον Αρχιεπισκοπικόν θρόνον των Αθηνών. Η άνοδος του κ. Χριστοδούλου εις τον θρόνον των Αθηνών έμελλε να αποδείξη περιτράνως ότι διέθετε σπάνια ηγετικά χαρίσματα και δημιουργικόν εκκλησιαστικόν φρόνημα. Φύσει ακαταπόνητος και πλούσιος εις πνευματικά χαρίσματα και αρετάς, εργάζεται αόκνως, έχων ως κίνητρον της φιλεργίας του την πίστην εις τον Χριστόν και την Εκκλησίαν και την αγάπην του προς τον άνθρωπον. Ασυμβίβαστος προς τας κοινωνικάς συμβατικότητας και έχων οξείαν την ιστορικήν όρασιν, βαθείαν δε την πίστην εις τας πνευματικάς αρετάς της ελληνικής φυλής και εις την ελληνοχριστιανικήν αποστολήν του έθνους ημών, υπεραμύνεται του δικαιώματος της Εκκλησίας να πρωταγωνιστή εις τας κοινωνικάς επάλξεις, ασκών ισχυροτάτην επίδρασιν επί του λαού, με την παρρησίαν του, την ανιδιοτέλειαν του βίου του, τα υψιπετή υπέρ της Εκκλησίας και του Έθνους οράματα, με τους ποικίλους αγώνας του και τας πολυπληθείς συγγραφάς του. Το έργον το οποίον είχεν επιτελέσει μέχρι της τελευτής του ο Μακαριστός Αρχιεπίσκοπος υπό πολλών θαυμάζεται και επαινείται. Υπήρχον όμως και εκείνοι οι οποίοι το επολέμουν και συστηματικώς το διέβαλλον. Παρέμενεν όμως αμετακίνητος εις τας αρχάς του, διότι εγνώριζε καλώς ότι «ο Έλληνας Ιεράρχης βρίσκεται συχνά μπροστά σε ιστορικές ώρες, κατά τις οποίες θα πρέπει να παλέψη για τα δίκαια του Έθνους. Δεν είναι μόνον η πίστις που τον κινεί, αλλά και το Έθνος. Αυτή η συνάφεια Εκκλησίας και Έθνους που σήμερα κάποιους σκανδαλίζει, υπήρξεν η βάσις της παραδόσεως. Και κάθε Έλληνας Ιεράρχης είναι συχνά υποχρεωμένος να αγωνισθή καθοδηγούμενος από τα οράματα που σαρκώνει η παράδοση». Με δεδομένην την αρχήν αυτήν ηγωνίζετο παντοιοτρόπως και κατήυθηνε το σκάφος της Ελλαδικής Εκκλησίας, μέχρι της μακαρίας τελευτής του στις 5.15 π.μ. τα ξημερώματα της Δευτέρας της 28ης Ιανουαρίου 2008.

Το παιδί με το απλωμένο χέρι

Τα παιδιά είναι παράξενα.
Τα βλέπεις στον ύπνο και στον ξύπνιο, στη φαντασία. Προτού να στηθούν τα Χριστουγεννιάτικα δέντρα κι όταν στήνονται, πριν τα Χριστούγεννα, συναντούσα ολοένα στο δρόμο, σε μια ορισμένη γωνιά, ένα αγοράκι, όχι πάνω από επτά ετών.
Στην τρομερή παγωνιά, ήταν ντυμένο σχεδόν καλοκαιρινά, αλλά ο λαιμός του ήταν τυλιγμένος με κάτι κουρέλια, δηλαδή όλο και το φρόντιζε κάποιος, στέλνοντάς το έξω.
Περιφερόταν με απλωμένο χέρι και ζητιάνευε.
Τον όρο αυτόν, τον επινόησαν τα ίδια τα παιδιά.
Είναι πλήθος τα παιδιά αυτά. Στριφογυρίζουν στο διάβα σας και ουρλιάζουν λυπητερά κάτι που τους μάθανε.
Αυτός όμως δεν ούρλιαζε και μιλούσε κάπως με αφέλεια και ασυνήθιστα, κοιτώντας με μ’ εμπιστοσύνη στα μάτια, δηλαδή μόλις έμπαινε στο επάγγελμα.
Στις ερωτήσεις μου αποκρίθηκε πως η αδερφή του είναι άνεργη, άρρωστη. Μπορεί να ήταν αλήθεια, έμαθα όμως αργότερα πως τα παιδιά αυτά είναι πλήθος αμέτρητο.
Τα στέλνουν ‘’ν’ απλώσουν το χέρι’’, έστω και στην πιο φοβερή παγωνιά και, αν δε μαζέψουν τίποτα, σίγουρα τα περιμένει ξυλοφόρτωμα. Όταν μαζέψει μερικά καπίκια, το παιδί γυρίζει με κόκκινα, ξυλιασμένα χέρια σε κάποιο υπόγειο, όπου μπεκρολογά μια συμμορία αλήτες και τεμπέληδες.
Εκεί στα υπόγεια, μπεκρολογούν μαζί τους οι πεινασμένες και ξυλοφορτωμένες γυναίκες τους, ενώ δίπλα τους τσιρίζουν τα βυζανιάρικά τους. Βότκα και βρωμιά και διαφθορά και πάνω από όλα, η βότκα!
Το αγόρι το στέλνουν αμέσως μετά τα καπίκια που μάζεψε, στο καπηλειό για να φέρει κι άλλο κρασί.
Για πλάκα, του ρίχνουν στο στόμα ένα καρτούτσο και ξεκαρδίζονται στα γέλια, όταν το παιδί, με κομμένη ανάσα, πέφτει κάτω σχεδόν λιπόθυμο..
Όταν το αγόρι αυτό μεγαλώσει, το στέλνουν το γρηγορότερο σε κανένα εργοστάσιο, αλλά ότι βγάλει, είναι πάλι υποχρεωμένο να το φέρει στους τεμπελχανάδες, για τη βότκα. Αλλά και πριν τα στείλουν στο εργοστάσιο, τα παιδιά αυτά γίνονται τέλειοι εγκληματίες. Αλητεύουν στην πόλη και ξέρουν τέτοια κατατόπια σε διάφορα υπόγεια, που μπορεί να τρυπώσουν απαρατήρητα, για να κοιμηθούν τη νύχτα.
Ένας από αυτούς, κοιμήθηκε κάμποσες νύχτες αράδα σε έναν θυρωρό, μέσα σε μια καλαθούνα, έτσι που εκείνος ούτε το πρόσεξε.
Είναι αυτονόητο, πως αυτά τα παιδιά γίνονται και κλέφτες. Η κλεψιά γίνεται πάθος, ακόμα και σε παιδιά οκτώ χρονών, που δε καταλαβαίνουν ότι κάνουν εγκληματική πράξη.
Τελικά, τα υπομένουν όλα. Την πείνα, το κρύο, το ξύλο, με μόνο αντάλλαγμα την ελευθερία. Και φεύγουν από τους τεμπέληδες γονείς τους και αλητεύουν για τον εαυτό τους.
Το άγριο αυτό πλάσμα, πολλές φορές, δε καταλαβαίνει τίποτα, ούτε πού ζει, ούτε σε ποιο έθνος ανήκει, ούτε αν υπάρχει Θεός, ούτε τίποτα.
Και λένε για τα παιδιά αυτά κάτι πράγματα απίστευτα, αλλά αληθινά.

Tα χριστούγεννα ως πνευματικό μυστήριο

«Μυστήριον ξένον βλέπω, αντί ηλίου τον ήλιον της δικαιοσύνης απεριγράπτως χωρήσαντα εν τη Παρθένω. Και μη ζήτει πως όπου γαρ Θεός βούλεται, νικάται φύσεως τάξις. Ηβουλήθη γαρ, ηδυνήθη, κατήλθεν, έσωσε. Συνδράμετε πάντα Θεός σήμερον ο ων και προών γίνεται όπερ ουκ ην ων γαρ Θεός, γίνεται άνθρωπος, ουκ εκστάς του είναι Θεός. Ούτε γαρ κατ΄ έκστασιν θεότητος γέγονεν άνθρωπος, ούτε πάλιν εξ ανθρώπων κατά προκοπήν γέγονε Θεός αλλά Λόγος ων, διά τούτο απαθής γέγονεν άνθρωπος, αμεταβλήτου μενούσης της φύσεως». (Μεγάλου Αθανασίου, Εις την Γέννησιν του Σωτήρος).

Αγαπητοί μου αδελφοί,

Η άπειρη φιλανθρωπία του Θεού μας αξίωσε και πάλιν εφέτος να μας ετοιμάσει για να προσκυνήσουμε με αισθήματα ευλαβείας και πνευματικής αγαλλιάσεως το μέγα μυστήριο της ενανθρωπήσεως του Υιού και Λόγου του Θεού, την Μητρόπολη των εορτών, τα Άγια Χριστούγεννα, και να λάμψουν τα πρόσωπα και οι ψυχές μας από το ουράνιο φως του Λυτρωτού μας.
Με την εκ της αγίας Παρθένου Γέννησή Του ο Κύριος απεκάλυψε τον Θεό στον άνθρωπο, αλλά και επιπλέον εγνώρισε στον άνθρωπο την ευγένεια της καταγωγής του και το μεγαλείο του προορισμού του. Ο Υιός και Λόγος του Θεού «μη εκστάς της θείας φύσεως μετέσχε του ημετέρου φυράματος», και προσλαμβάνοντας «ασυγχύτως και ατρέπτως» την ανθρώπινη φύση ενώθηκε εις το διηνεκές μαζί της, την μεταμόρφωσε και την ανύψωσε μέχρι τον θρόνο του Θεού, καθιστώντας τον άνθρωπο στο θεανδρικό Του πρόσωπο κοινωνό της θείας δόξης και μακαριότητος.
Αυτό είναι το τιμαλφέστατο δώρο του Θεού σ΄ ολόκληρο το ανθρώπινο γένος. Δεν αφορά μόνο σε κάποιους εκλεκτούς, αλλά σε κάθε άνθρωπο, φτωχό ή πλούσιο, σοφό ή απαίδευτο, δίκαιο ή αμαρτωλό, μικρό ή μεγάλο. Ο Χριστός μας καλεί κοντά Του όλους ανεξαιρέτως. Όσοι ανταποκρίνονται σ αύτό το ουράνιο κάλεσμα, προσρχονται με βαθιά ευγνωμοσύνη και ταπείνωση, για να προσκυνήσουν το θείο Βρέφος και να ζήσουν την χαρά της σωτηρίας των ανθρώπων, όπως προσήλθαν μπροστά στο απαστρπτον και φανερομενο πλέον μεγαλείο της θείας αγάπης οι Μγοι με τα συμβολικά τους δώρα, το χρυσό, τον λίβανο και την σμύρνα, και οι ποιμένες με την άδολη πστη τους, την ευλάβεια και τον πλούτο των αισθημάτων τους. Αυτή η χαρά των πιστών δεν είναι συναισθηματική, εξωτερική, πρόσκαιρη. Είναι βαθειά πνευματική. Πηγάζει από την αίσθηση της απείρου αγάπης και φιλανθρωπίας του Αγίου Θεου που εκδηλώθηκε με την ενανθρώπηση του Λόγου. Ο Κύριος της δόξης που γεννήθηκε ως βρέφος «εν ημέραις Ηρώδου του βασιλέως» στο ταπεινό σπήλαιο της Βηθλεέμ, «αεί γεννάται» μυστικώς στις καρδιές των πιστών χωρίς να μας εκφοβίζει, χωρίς να επιδεικνύει το κύρος και την δύναμή του.
Μέσα από την γιορτή των Χριστουγέννων η αγία Εκκλησία μας μάς διδάσκει το μυστήριο της ελευθέρως προσφερομένης αγάπης του Θεού που δεν επιβάλλεται σε κανέναν. Αυτή η ίδια αγάπη του Θεού προς τον άνθρωπο γεφύρωσε την άβυσσο που χώριζε τα διεστώτα, καθώς ο τεχθείς Σωτήρ του κόσμου είναι ο Θεάνθρωπος Χριστός. Το χρυσό στόμα της Εκκλησίας μας, ο Ιερός Χρυσόστομος αναφερόμενος στο μέγα γεγονός της θείας Ενανθρωπήσεως σημειώνει τα εξή: «Σήμερα η Βηθλεέμ έγινε όμοια με τον ουρανό, αφού εμφανίστηκαν σε αυτήν αντί για αστέρια, άγγελοι που ανυμνούν το Θεό και δέχτηκε με τρόπο θαυμαστό στο χώρο της όχι τον φυσικό ήλιο, αλλά τον Ήλιο της Δικαιοσύνης. Γιατί εκεί όπου εκδηλώνεται η θέληση του Θεού, νικώνται οι φυσικοί νόμοι. Θέλησε λοιπόν ο Θεός, μπόρεσε, κατέβηκε από τους ουρανούς και έσωσε τον άνθρωπο, γιατί τα πάντα υπακούουν στο Θεό. Σήμερα γεννιέται ο αιώνιος και γίνεται εκείνο που δεν ήταν. Ενώ ήταν Θεός, γίνεται άνθρωπος, χωρίς να παύσει να είναι Θεός». Αυτήν την υπέρλογη και θαυμαστή συγκατάβαση του Θεού ύμνησαν «φωνή μεγάλη πάντες οι άγγελοι αυτού».
Τό «επί γης ειρήνη εν ανθρώποις ευδοκία» είναι η απάντηση του ουρανού στην υπαρξιακή αγωνία και θλίψη των ανθρώπων, οι οποίοι αποζητούσαν αιώνες την λύτρωση. Το ίδιο αυτό μήνυμα του ουρανού, που γίνεται αντιληπτό μέσα στις καρδιές μας ως αύρα λεπτή, ως μία ακτίνα θείου και επουρανίου φωτός, επιμαρτυρεί και σήμερα ότι με την σάρκωση του Λόγου επήλθε η ειρήνη, η συμφιλίωση και η καταλλαγή του αποστάτου ανθρώπου με τον Θεό. Αυτήν την ειρήνη μας λέγει ο Άγιος Γρηγόριος οΠαλαμάς πρέπει να την διαφυλάξουμε ως τιμαλφέστατο θησαυρό. Αυτήν την ειρήνη λαμβάνουμε μέσα στην αγία Εκκλησία ως ιερά παρακαταθήκη από τον Σωτήρα μας, που διά της υπερφυούς εν χρόνω Γεννήσεώς Του μας χαρίζει το πνεύμα της θείας υιοθεσίας, διά της οποίας γινόμεθα «κληρονόμοι μεν Θεού, συγκληρονόμοι δε Χριστού».

Αγαπητοί μου αδελφοί,

Η Γέννηση του Κυρίου μας, Ιησού Χριστού είναι η ασφαλέστατη εκείνη εγγύηση πως δεν βρισκόμαστε χαμένοι μέσα σε ένα κόσμο γεμάτο κινδύνους και χωρίς νόημα, όπου η ζωή μας βαδίζει τυφλά προς το άγνωστο. Ο Θεός είναι ανάμεσά μας, μοιράζεται την ζωήν μας, τις αγωνίες, τους πόνους, τις ανησυχίες μας, μοιράζεται ακόμα μαζί μας και τον θάνατο «για να καταργήσει με τον θάνατό Του αυτόν που εξουσιάζε τον θάνατο, δηλαδή τον Διάβολο ...; και επειδή ο Ίδιος υπέφερε και δοκιμάστηκε μπορεί να βοηθήσει αυτούς που δοκιμάζονται» (Εβρ. β' 14, 18). Τώρα που ο Υιός του Θεού έγινε Υιός του ανθρώπου και ήλθε με την Γέννησή Του στη γη, ο άνθρωπος γνωρίζει τον αληθινό Θεό, γνωρίζει την αλήθεια που τον ελευθερώνει και τον ζωοποιεί και λαμβάνει την δύναμη να αγωνισθε αποτελεσματικά, γιατί ξέρει ότι δεν είναι πλέον μόνος και αδύναμος στη ζωή, αλλά μπορεί μετά του Αποστόλου Παύλου να ομολογεί «τα πάντα μπορώ να καταφέρω με την δύναμη του Χριστού πού με ενισχύει». Ας ετοιμάσουμε, λοιπόν αδελφοί μου, την φάτνη της καρδιας μας με την καλλιέργεια των θείων εντολών Του για να γεννηθεί και να ενοικήσει μέσα μας ο Σωτήρας και Λυτρωτής του κόσμου, Χριστός. Τότε θα μπορέσουμε πραγματικά να ζήσουμε μέσα μας την ειρήνη «την πάντα νουν υπερέχουσαν». Τότε θα λάμψει ο έσω της καρδίας άνθρωπος από το ανέσπερο φως του Χριστού που «φωτίζει πάντα άνθρωπον ερχόμενον εις τον κόσμον». Σας το εύχομαι μέσα από την καρδιά μου.

Ευλογημένα και άγια Χριστούγεννα
Μετ΄ ευχών εγκαρδίων και αγάπης εν Χριστώ νηπιάσαντι
Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ
Ο ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΟΣ

Ο Έντι το ελάφι με την μπλέ μύτη

.Ο ‘Eντι το ελαφάκι καθόταν όλη μέρα σπίτι του.
Δε μπορούσε ούτε να παίξει ούτε να δουλέψει. Ήταν αποθαρρυμένος και ενοχλημένος. Αυτό το θλιμμένο νεαρό ελαφάκι ήταν άνεργο !!! Είχε πολλές συνεντεύξεις για δουλειά αλλά όλες πάντα κατέληγαν με άσχημο τρόπο. Θα πήγαινε, αλλά θα έλεγαν «Συγνώμη αλλά δεν προσλαμβάνουμε ελαφάκια σήμερα». Ο ‘Eντι έκλαιγε και έλεγε «Μα ποιος είναι ο σκοπός; Η ζωή μου είναι γεμάτη από ελαφίσιες προσβολές». Η μαμά του έλεγε «Δεν έχεις καμία δικαιολογία να κοιμάσαι όλη μέρα σαν τεμπέλικο ελάφι!! Αυτό δεν είναι θέμα διακρίσεων αλλά θέμα αποφασιστικότητας. Κράτα λοιπόν τώρα ψηλά το κεφάλι και τα κέρατά σου, θα βρεις δουλειά, απλά προσπάθησε, προσπάθησε, προσπάθησε!!»
Και τότε έβγαλε την εφημερίδα από το συρτάρι και αφού έριξε μια ματιά, άρχισε να φωνάζει με ενθουσιασμό, διαβάζοντας την παρακάτω αγγελία «Ζητείται ελάφι από τον ‘Aγιο Βασίλη». Και αμέσως τηλεφώνησε! Μόλις έκλεισε το τηλέφωνο αναφώνησε «Ο ‘Aγιος Βασίλης ψάχνει 10 ελάφια επειγόντως!! Μου είπαν να πας αύριο στις 8 και να ξεκινήσεις υπάρχει πολύ δουλειά που πρέπει να γίνει και γι αυτό μην αργήσεις!!».
Ο ‘Eντι λοιπόν χτένισε τη γούνα του πολύ καλά και γυάλισε ακόμη και τις οπλές του. Κατά τις 7 άρχισε να μαζεύεται πλήθος ελαφιών στο σπίτι του Αϊ Βασίλη, στην οδό Βορείου Πόλου. Ο ‘Eντι δεν μπορούσε να πιστέψει στα μάτια του. Ήταν περιτριγυρισμένος από μικρούς τύπους. Είσαι τάρανδος; Τον ρωτούσαν όλοι «’Oχι, είμαι ελάφι!» απαντούσε περήφανα.
«Είσαι ελάφι ; και τι μπορείς να κάνεις;» ρώτησαν αμέσως. «θα κάνω ότι με θέλει ο Αϊ Βασίλης, ήρθα να δουλέψω για τον Αϊ Βασίλη, η μαμά μου μου διάβασε αυτήν την αγγελία και μου είπε ότι εμείς τα ελάφια είμαστε άκρως απαραίτητα!». «Μα το πρόβλημά σου είναι το μέγεθός σου, η αγγελία ήταν για μας τους μικρούληδες, μην ντραπείς που ήρθες γιατί τα ξωτικά και τα ελάφια ακούγονται το ίδιο! Αλλά και παρόλο που δεν είσαι ξωτικό θα πρέπει να πας και να μιλήσεις ο ίδιος στον Αϊ Βασίλη. Θα σε οδηγήσω εγώ σε αυτόν αμέσως, είμαι ένα από τα ξωτικά του, λέγε με Ρέι» είπε το μικρό ανθρωπάκι και προχώρησε μπροστά δείχνοντας στον ‘Eντι τον δρόμο για τον Αϊ Βασίλη.
Και μετά που ο Ρέι ενημέρωσε τον Αϊ Βασίλη για τον ‘Eντι, ο Αϊ Βασίλης κρυφογέλασε και είπε «χο, χο, χο. Πες στην μαμά σου ότι πρέπει να φοράει τα γυαλιά της όταν διαβάζει». Μετά τον ανέλαβε ένας τάρανδος και του είπε «μέχρι τότε θα σκεφτώ κάτι. Θα σε έχω στην λίστα με τους τάρανδους, και ίσως μάθεις να υπηρετείς ως αναπληρωματικός τάρανδος. Τώρα αν προσπαθήσεις, σου υπόσχομαι ότι θα μάθεις και να πετάς».
Μα έπεσε τόσες φορές! Κι όμως πολύ σύντομα έμαθε να πετά αρκετά καλά. Αλλά τα ελάφια, βλέπεις, είναι βαρύτερα, με κέρατα σαν κλαδιά δέντρου και έτσι ήταν κάπως αργός σε σύγκριση με την ταχύτητα που αναπτύσσουν οι τάρανδοι. Ναι, ο ‘Eντι ήταν λίγο αργός, οι βαριές οπλές του γλιστρούσαν στο χιόνι και μέσα από την σκεπή περνούσε μια οπλή. Ο τάρανδος δεν έδειχνε να νοιάζεται και είπε «Μπράβο, τα πας πολύ καλά, κρατήσου». Αλλά ο ‘Eντι σύντομα άρχισε να φοβάται. Δεν μπορείς να μετατρέψεις το ξωτικό σε ελάφι.
Ο Πράνσερ και ο ‘Eντι ήταν πολύ χαρούμενοι και έπαιζαν κάθε μέρα. ‘Eκαναν εξάσκηση σε απογειώσεις πολύ συχνά, σπινιάρανε και διπλώνανε και τινάζονταν και όσο και αν πετούσαν δεν τους ήταν αρκετό. Πέταξαν όμως και πάρα πολύ και ο ‘Eντι πάγωσε, τα αυτιά και το πρόσωπό του, η μύτη του και όλα επανήλθαν εκτός από την μύτη, που παρέμεινε μπλε παγωμένη. Και έγινε θέαμα για όλους αυτή η μπλε μύτη. Ήταν όμως και λαμπερή και αποτελούσε ένα όμορφο αξιόλογο φωτάκι. ‘Oποτε ο ‘Eντι ανοιγόκλεινε τα μάτια του, η μύτη του φώτιζε τον ουρανό. ‘Oλοι οι τάρανδοι ήρθαν να το δουν και χαίρονταν.
‘Oταν το είδε και ο Αϊ Βασίλης, προβληματίστηκε με την λάμψη της μύτης του ‘Eντι. Είπε στον Αϊ Βασίλη : «Θυμώσατε;» «όχι, χάρηκα» είπε ο Αϊ Βασίλης «Από δω και στο εξής θα είσαι το ελάφι αμέσου ανάγκης! Συγνώμη, αλλά πρέπει να ομολογήσω ότι μερικές φορές χάνουμε την διεύθυνση κάποιου ή ανακαλύπτω μετά την προσγείωση ότι πολλά παιδιά δεν είναι στην πόλη. Και αν έχουν μετακομίσει, ξέρεις κολλάμε και βρισκόμαστε σε άμεση ανάγκη. Γιατί για όποιον μετακομίσει ή είναι σε διακοπές σημαίνει ότι πρέπει να βρεις την νέα του τοποθεσία και να του παραδόσεις το δώρο του. Για όλα αυτά θα σε ενημερώνουμε εμείς έτσι ώστε να μην μένει κανείς παραπονεμένος. Πάντα χρειαζόμασταν κάποιον που να μπορεί να κάνει αυτές τις μεταφορές και τώρα έχουμε εσένα!! Διότι όσο τρέχουμε στο χιόνι και το δικό σου έλκηθρο θα είναι μαζί μας, όμως μόλις εγώ χτυπήσω το μαστίγιό μου δεν μπορώ να σταματήσω παρά μόνο στον επόμενο προορισμό. Οπότε εκεί θα γυρνάς εσύ. Θα καλύπτεις αυτά που χάνουμε, και η υπέροχη λαμπερή μπλε μύτη σου θα σε οδηγεί με ασφάλεια στο χιόνι. Και όσοι στον κόσμο θα βλέπουν αυτό το φως θα ξέρουν ότι είναι ο ‘Eντι με τη μπλε μύτη».
Και έτσι ο ‘Eντι τράβηξε και αυτός έλκηθρο με την βοήθεια του ξωτικού και φίλου του Ρέι και την μπλε μύτη του να αναβοσβήνει στον αέρα. Η μαμά του ‘Eντι γέμισε χαρά και περηφάνια, γιατί και δούλευε ο γιος της αλλά και για την δουλειά που έκανε. ‘Eτσι κοιτάει κάθε χριστουγεννιάτικη νύχτα έξω να δει κάθε φως που αναβοσβήνει και να το χαιρετήσει. Και σκέφτεται πόσο τυχερή ήταν που βρήκε και διάβασε επίτηδες λάθος την αγγελία.
‘Eτσι λοιπόν, να πάτε για ύπνο ήσυχα, όπου και να βρίσκεστε ακόμη και μακριά από το σπίτι , γιατί ο ‘Eντι με τη μπλε μύτη θα σας βρει και θα σας δώσει το δώρο σας!!

Η σύλληψη της Αγίας Άννης (Εορτή Άννας)

Στις 9 Δεκεμβρίου, η Εκκλησία μας εορτάζει τη σύλληψη της Αγίας Άννης, μητέρας της Υπεραγίας Θεοτόκου. Ο Κύριος μας, προετοιμάζοντας την επίγεια κατοικία Του, έστειλε άγγελο στο ταπεινό ζεύγος Ιωακείμ και Άννα για να προμηνύσει τη γέννηση της Αγίας Παρθένου. Η Παρθένος Μαρία γεννήθηκε με θαυματουργό τρόπο, σύμφωνα με τις χριστιανικές παραδόσεις.και με τον τρόπο αυτό ο Θεός χάρισε στον Ιωακείμ και στην Άννα την Υπεραγία Θεοτόκο, μέσω της οποίας έμελλε να αποκτήσει σάρκα ο Κύριος μας Ιησούς Χριστός.
Η Άννα ήταν στείρα και τόσο αυτή, όσο και ο σύζυγός της ήταν προχωρημένης ηλικίας. Για το λόγο αυτό ένιωθαν ντροπή και λύπη(όνειδος) και ποτέ δεν έπαψαν να προσεύχονται στο Θεό να τους χαρίσει τέκνο με την υπόσχεση ότι, αν γίνει αυτό, το παιδί που θα γεννηθεί θα το προσφέρουν δώρο στο Θεό.Επίσης εκείνη την εποχή αυτοί που δεν είχαν παιδί, θεωρούνταν οτι ήταν τιμωρημένοι απο τον Θεό,και αυτό έκανε την στεναχώρια τους ακόμα μεγαλύτερη.
Το α' στιχηρό του εσπερινού μάς δίνει και το περιεχόμενο της προσευχής της Άννας, που τη σκέπαζε η θεία χάρη
«Άννα, η θεία χάρις ποτέ, προσευχομένη υπέρ τέκνου εβόησε τω πάντων Θεώ και κτίστη, Αδωναϊ Σαβαώθ (=Κύριε των δυνάμεων), το της απαιδίας οίδας όνειδος, αυτός την οδύνην μου της καρδίας διάλυσον και τους της μήτρας καταρράκτας διάνοιξον και την άκαρπον καρποφόρον ανάδειξον, όπως το γεννησόμενον δοτόν σοι προσάξωμεν (=θα το προσφέρουμε ως δώρο σε σένα), επευλογούντες, υμνούντες και ομοφρόνως δοξάζοντες την σην ευσπλαχνίαν, δι' ης δίδοται τω κόσμω το μέγα έλεος».
Ο Θεός άκουσε την προσευχή τους και έστειλε μήνυμα με τον Αρχάγγελο Γαβριήλ, την ημέρα που ο Ιωακείμ ανέβηκε στο βουνό και η Άννα ήταν στο περιβόλι. Σύμφωνα με το Πρωτευαγγέλιο ενώ κάποτε προσευχόταν και παρακαλούσε το Θεό η συνετή και φρόνιμη Άννα άκουσε τη φωνή ενός αγγέλου, που τη διαβεβαίωνε πως το αίτημά της ικανοποιήθηκε από το Θεό. Της έλεγε δηλαδή καθαρά ο ασώματος άγγελος: η παράκλησή σου έφτασε στον Κύριο, γι'αυτό να μην είσαι σκυθρωπή μήτε να χύνεις δάκρυα. Θα γίνεις γόνιμη και καρπερή σαν την ελιά και θα βλαστήσεις ένα ωραίο κλαδί, την Παρθένο, κι αυτή θα ανθήσει ένα πανέμορφο άνθος, το σαρκωμένο Χριστό, που δωρίζει στον κόσμο το άπειρο του έλεος.
Την άλλη μέρα ο Ιωακείμ και η Άννα πρόσφεραν ευχαριστήρια δώρα στο Θεό. Έτσι με τους νόμους της φύσεως και με το μήνυμα και την υπόσχεση του Θεού αξιώθηκε η Άννα να συλλάβει και να γεννήσει ύστερα από εννέα μήνες τη Θεοτόκο Μαρία.

Απολυτίκιο. Ήχος δ'.

Σήμερον της ατεκνίας δεσμά διαλύονται του Ιωακείμ γαρ και της Άννας, εισακούων Θεός, παρ' ελπίδα τεκείν αυτούς, σαφώς υπισχνείται Θεόπαιδα, εξ ης αυτός ετέχθη ο απερίγραπτος, βροτός γεγονώς, δι' Αγγέλου κελεύσας βοήσαι αυτή, χαίρε Κεχαριτωμένη ο Κύριος μετά σου.

Κοντάκιον. Ήχος δ'. Επεφάνης σήμερον.

Εορτάζει σήμερον, η οικουμένη, την της Άννης σύλληψιν, γεγενημένην εν Θεώ, και γάρ αυτή απεκύησε, την υπέρ λόγον, τον Λόγον κυήσασαν.

Το εικόνισμα της Παναγίας. Αληθινή απίστευτη συγκλονιστική Ιστορία

O γέρο Χαραλάμπης έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του με την νοσταλγία της χαμένης του πατρίδας.Σκεφτόταν συνέχεια το όμορφο χωριό του κοντά στην Προύσα και τα μάτια του βούρκωναν.Μ’αυτόν τον καημό έφυγε για την ζωή.
Συχνά έπαιρνε στην αγκαλιά του τον εγγονό του τον Μπάμπη, και του μιλούσε για το χωριό του. Του περιέγραφε πως ήταν η εκκλησία, το σχολείο που έμαθε τα πρώτα του γράμματα, την πλατεία που έπαιζε. Με μεγάλη λεπτομέρεια του περιέγραφε το σπίτι που γεννήθηκε, παντρεύθηκε, απέκτησε τα παιδιά του. Ο Μπάμπης μεγάλωσε και σπούδασε στην Αθήνα. Πάντα όμως θυμόταν τον παππού του….. Και όταν κάποια μέρα πληροφορήθηκε πως ένα ταξιδιωτικό πρακτορείο είχε οργανώσει εκδρομή στα μέρη της Προύσας, θεώρησε χρέος του να επισκεφθεί αυτόν τον τόπο, στη μνήμη του παππού του.
Δυνατή συγκίνηση κατέλαβε τον Μπάμπη, όταν βρέθηκε στο χωριό του παππού του. Είδε πρώτα την εκκλησία, μόνο που τώρα ήταν τζαμί. Πλησίασε στο καφενεδάκι του παππού του…… ήταν κλειστό. Και η πλατεία εντελώς παραμελημένη. Κι ‘έφτασε μπροστά στο σπίτι…..
Με τρεμάμενο χέρι έσπρωξε την αυλόπορτα. Στα σκαλοπάτια καθόταν ένα γεροντάκι. Σηκώθηκε μόλις τον είδε.»Έλα παιδί μου, τι θέλεις;» τον ρώτησε στα τούρκικα…
Με τις λίγες τούρκικες λέξεις που είχε μάθει ο Μπάμπης από τον παππού του, προσπάθησε να του δώσει να καταλάβει πως είχε έρθει από την Ελλάδα για να γνωρίσει το χωριό του παππού του. Σαν τ άκουσε ο γέρος τινάχτηκε πάνω. Άπλωσε τα χέρια και τον έσφιξε στην αγκαλιά του…»Κάλως όρισες» του είπε ελληνικά. «Το ξέρα πως θα ρθείς και σε περίμενα» ο Μπάμπης τον κοίταξε σαστισμένος. Τον έπιασε εκείνος από το χέρι και τον οδήγησε σ´ένα μικρό δωμάτιο στο εσωτερικό του σπιτιού.
Τον έβαλε να καθίσει στην μοναδική καρέκλα . Σκούπισε ένα δάκρυ που κύλησε στο πρόσωπο του και συνέχισε. Γεννήθηκα σ´ ένα όμορφο χωριουδάκι της Μακεδονίας.Οι γονείς μου ήταν Μωαμεθανοί και στο επάγγελμα αγρότες.
Εγώ ήμουν το μικρότερο παιδί της οικογένειας. Όταν οι άλλοι λείπανε όλη μέρα στα κτήματα εγώ έμενα στο σπίτι του φίλου μου του Νικολάκη. Πολλές φορές κοιμόμουνα κιόλας. Οι γονείς του μ´αγαπούσαν και δεν με ξεχώριζαν από τα παιδιά τους. Ήταν καλοί άνθρωποι και πιστοί χριστιανοί, Εκκλησιάζονταν συχνά το βράδυ όλη η οικογένεια, γονάτιζαν και προσεύχονταν μπροστά στην εικόνα της Παναγίας όπου έκαιγε συνέχεια το καντήλι, και δίπλα το θυμιατήρι, που σκορπούσε σ´όλο το σπίτι ευωδία.
Όλα αυτά έμενα μ´ έκαναν να νιώθω δέος. Πολλές φορές γονάτιζα και εγώ μαζί τους και μιλούσα με την Παναγία σαν να μιλούσα με την μάνα μου. Η ψυχή μου τότε γέμιζε γαλήνη.
Κάποια μέρα η οικογένεια του Νικολάκη πήγανε σ´ένα ξωκλήσι που πανηγύριζε. Με πήραν κι εμένα μαζί τους. Παρακολούθησα τη Θεία λειτουργία κι όταν είδα τους πιστούς να προχωρούν προς την Ωραία Πύλη για να μεταλάβουν ακολούθησα και εγώ.
Ο πατέρας του φίλου μου με συγκράτησε.»Όχι εσύ παιδί μου» μου είπε χαμηλόφωνα. «
«Δεν μπορείς να μεταλάβεις γιατί είσαι αβάφτιστος» Τον κοίταξα με παράπονο..» «Τότε να βαπτιστώ» του απάντησα.
Λίγο αργοτέρα ο κυρ Δημήτρης μου εξήγησε πως ανήκουμε σε διαφορετικές θρησκείες και οι γονείς μου δεν θα μου επέτρεπαν να βαπτιστώ. Θα μπορούσα όμως να το κάνω όταν γινόμουνα ενηλικός κι εξακολουθούσα να έχω τον ίδιο πόθο.
Κι έγω περίμενα την πολυπόθητη εκείνη μέρα και συνέχιζα να προσεύχομαι στην Παναγία. Δυστυχώς όμως δεν πρόλαβα να πραγματοποιήσω τη μεγάλη μου επιθυμία. Πρίν ακόμα ενηλικιωθώ έγινε η αντλλαγή των πληθυσμών. Με πήραν οι γονείς μου και με φέρανε σε τουτο εδώ το χωριό.
Ήταν νύχτα και δεν μπόρεσα να αποχαιρετήσω τον φίλο μου και την αγαπημέμη μου εκείνη οικογένεια. Αυτό μου στοιχισε πολύ. Μια δυο φορές θέλησα να φύγω απο το σπίτι. Οι γονείς μου αναγκάστηκαν να με κλειδώσουν σε τούτο εδώ το δωμάτιο, και συνέχισα να μένω όλα αυτά τα χρόνια.
Ένα βράδυ πάνω στην απελπισία μου γονάτισα, όπως έκανε η οικογένεια του Νικολάκη και με δάκρυα στα μάτια παρακάλεσα την Παναγία να με βοηθήσει να γυρίσω πίσω. Και ξαφνικά νίωθα μια υπέροχη ευωδιά να πλημμυρίζει το δωμάτιο. Το θεώρησα σαν απάντηση της Παναγίας στην προσεύχη μου. Την ίδια ευωδία την νιώθω ακόμα μέχρι σήμερα, όταν το βράδυ προσεύχομαι.
Αργότερα άρχισα να ακούω κάποια ελαφρά χτυπήματα κάτω απο το κρεβάτι που κοιμόμουν. Έναν ολόκληρο χρόνο δεν μπορούσα να καταλάβω τι συνέβαινε, ούτε όμως τολμούσα να το πώ σε κάποιον. Βρήκα την ευκαιρία κάποια μέρα που όλη η οικογένεια μου είχε πάει σ´ένα γάμο στο διπλανό χωριό κι έψαξα με πολύ προσοχή στο σημείο εκείνο. Πρόσεξα πως κάποια σανίδια δεν εφάρμοζαν εντελώς. Τα ανασήκωσα μ’ενα αιχμηρό αντικείμενο. Είδα απο κάτω ένα μεταλλικό κουτί. «Σίγουρα θα είναι κάποιος κρυμμένος θυσαυρός» σκέφτηκα.
Ρίγος με κατέλαβε όταν το άνοιξα. Μέσα υπήρχε μια ολόχρυση εικόνα της Παναγίας, ένα καντήλο και ένα θυμιατήρι που ευωδίαζαν.
«Σκέφτηκα πως οι άνθρωποι που φύγανε απο αυτό το σπίτι έκρυψαν τον πολύτιμό θυσαυρό τους για να μήν πέσει σε βέβηλα χέρια». Το ίδιο σκέφτηκα να κάνω και γω. Να φυλάξω την εικόνα μέχρι να βρεθεί κάποιος απο την οικογένεια που θα μπορούσα να την παραδώσω. Κι αυτό ήταν το αίτημα μου όταν προσευχόμουν κάθε βράδυ στην Παναγία. Πέρασαν χρόνια από τότε. Οι γονείς μου φύγανε απο τη ζωή. Τ’ αδέρφια μου παντρεύτηκαν κι έκαναν δικό τους σπιτικό. Εγώ έμεινα εδώ μόνος. Φύλαγα την εικόνα της Παναγίας. Δεν θέλησα να παντρευτώ, ούτε να μπεί γυναίκα στο σπίτι μου. Οι συγγενείς και συγχωριανοί μου με θεωρούσαν αλλοπαρμένο και δεν με πλησίαζαν. Αυτό με βόλευε, γιατί δεν με ενοχλούσαν. Είχα πάντα την Παναγία που με προστάτευε.
Τελευταία οι δυνάμεις μου άρχισαν να με εγκαταλείπουν. «Μην αφήσεις Παναγία μου να πεθάνω πριν παραδώσω σε χέρια σίγουρα την εικόνα σου» Προσευχόμουνα συνέχεια. Και ψες το βράδυ πήρα την απάντηση της . Η ευωδία σταμάτησε. Μια δροσέρη άυρα απλώθηκε στην ψυχή μου. Έβγαλα την εικόνα απο το κουτί και μου φάνηκε πως η Παναγία μου χαμογέλασε. «Κάποιον θα στείλει σήμερα να την πάρει», σκέφτηκα και κάθισα απο το πρωί στα σκαλοπάτια να περιμένω. Τώρα πια μπορώ να κλείσω τα μάτια μου ήσυχος.
Συγκινημένος ο Μπάμπης πήρε το ιερό κειμήλιο απο τα χέρια του γέροντα. Έσκυψε μετά και φίλησε το χέρι του κι ένιωσε σαν να φιλούσε το χέρι του παππού του. Τον ευχαρίστησε με όλη του την καρδιά. Αποχαιρετήστηκαν δακρυσμένοι. Πρίν φύγει ο Μπάμπης, ο γέροντας του έδωσε ένα σακουλάκι «Πάρτο παιδί μου, του είπε.
Έχει χώμα απο τον κήπο του παππού σου. Βάλτο στον τάφο του να αναπαυθεί η ψυχή του!

Ο Άγιος Σπυρίδωνας (12 Δεκεμβρίου)

Ο Άγιος των Κερκυραίων, και πολιούχος του νησιού, ο θαυματουργός Άγιος, που έσωσε πολλές φορές το νησί των Φαιάκων με τα θαύματα του από την καταστροφή και την πείνα, στον οποίο προστρέχουν χιλιάδες πιστοί μέχρι και σήμερα αναζητώντας παρηγοριά και βοήθεια, ο Άι-Σπυρίδωνας δεν πάτησε ποτέ το πόδι του στο νησί.
Γεννήθηκε σε μία φτωχή οικογένεια στην Τριμυθούντα της Κύπρου, κοντά στη Σαλαμίνα, το 270 μ.Χ. Αν και ήταν ένας απλός και αγράμματος βοσκός ξεχώριζε για την πίστη του στο Θεό, την ταπεινοφροσύνη του και τη φιλανθρωπία του. Από το γάμο του απέκτησε μία κόρη, την Ειρήνη. Όταν χήρεψε στράφηκε ολοκληρωτικά στο Θεό και έγινε κληρικός. Η φήμη που απέκτησε ήταν τόσο μεγάλη που όταν εκοιμήθη ο επίσκοπος Τριμυθούντος ο ίδιος ο πιστός λαός τον ανακήρυξε επίσκοπο.
Ακόμα και τότε ο Σπυρίδωνας δεν ξεχώριζε από τους υπόλοιπους φτωχούς ανθρώπους, που αποτελούσαν το ποίμνιο του. Φορούσε τα ίδια απλά και φτωχικά ρούχα με πριν, τον ίδιο σκούφο από φύλλα φοίνικα ενώ και ο βίος του ήταν το ίδιο φτωχικός καθώς όλα του τα υπάρχοντα εξακολουθούσε να τα μοιράζεται με τους φτωχούς. Παντού εξακολουθούσε να πηγαίνει με τα πόδια, ασχολείτο με τις αγροτικές εργασίες και συνέχιζε, ως καλός ποιμένας, να φυλάει το κοπάδι του. Η φήμη του μεγάλωσε ακόμη περισσότερο όταν με τα θαύματα του βοήθησε ανθρώπους που προσέτρεχαν στη βοήθεια του.
Ο Άγιος Σπυρίδωνας στην Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας το 314 μ.Χ.
Ο Σπυρίδωνας ως επίσκοπος Τριμυθούντα πήρε μέρος στην Α’ Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας το 314 μ.Χ., την οποία συγκάλεσε ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος, προκειμένου να αποφανθούν οι Πατέρες της Εκκλησίας περί των θεωριών του Αρείου.
Ό Άρειος, μορφωμένος Πατέρας από την Αλεξάνδρεια, θεωρούσε το Χριστό κτίσμα του Θεού και απέρριπτε την τρισυπόστατη φύση του. Ο Σπυρίδωνας, ήδη πολύ γνωστός για το θεόπνευστο κήρυγμα του, μολονότι ουσιαστικά αμόρφωτος, επέτυχε να αντιταχθεί στο λόγο του Αρείου και να αποδείξει την αληθινή φύση του Θεού, το ομοούσιο της Αγίας Τριάδας, με το γνωστό θαύμα με το κεραμίδι.
Αφού συνέκρινε την Αγία τριάδα –Πατήρ, Υιός και Άγιο Πνεύμα- με το κεραμίδι και τα τρία συστατικά του που το κάνουν Ένα – φωτιά, νερό και χώμα- κράτησε στο χέρι του ένα κεραμίδι και αμέσως ξεπετάχτηκε από το χέρι του φωτιά. Στη συνέχεια έτρεξε προς τη γη νερό και στο τέλος απέμεινε στο χέρι του μόνο χώμα. Μπροστπά σ’ αυτό το θαύμα ο Άρειος καταντροπιασμένος ζήτησε συγνώμη.
Ο Σπυρίδωνας εκοιμήθη σε βαθιά γεράματα, στις 12 Δεκεμβρίου του 358 μ.Χ. σε ηλικία 88 ετών και ανακηρύχτηκε Άγιος από την Εκκλησία μας.
Ο Άγιος Σπυρίδωνας «φτάνει» στην Κέρκυρα
Όταν οι Σαρακηνοί πάτησαν το νησί της Κύπρου πιστοί άνοιξαν τον τάφο του Άγιου Σπυρίδωνα, προκειμένου να μεταφέρουν τα οστά του στην Κωνσταντινούπολη με σκοπό να τα γλιτώσουν από τα χέρια των απίστων. Με έκπληξη όμως διαπίστωσαν ότι το σκήνωμα του Αγίου διατηρείτο άθικτο ενώ ο τάφος του μοσχοβολούσε βασιλικό.
Το ιερό λείψανο μεταφέρθηκε στη Βασιλεύουσα όπου και παρέμεινε μέχρι το 1456. Τότε, τρία χρόνια μετά την Άλωση της Πόλης από τους Οθωμανούς, ένας πρεσβύτερος, κερκυραϊκής καταγωγής, ο πάτερ Γεώργιος Καλοχαιρέτης, έκρυψε το ιερό σκήνωμα του Αγίου Σπυρίδωνα καθώς και της Αγίας Θεοδώρας της Αυγούστας, μέσα σ’ ένα καλάθι και αφού τα σκέπασε με χόρτα, τα φυγάδευσε από την τουρκεμένη Κωνσταντινούπολη.
Διασχίζοντας με μεγάλο κίνδυνο τη Θράκη, τη Μακεδονία και την Ήπειρο έφτασε στην Κέρκυρα. Τα ιερά λείψανα, που τοποθετήθηκαν αρχικά στο ναό του Αγίου Αθανασίου, τα κληρονόμησαν οι τρεις γιοί του του Καλοχαιρέτη, Μάρκος, Λουκάς και Φίλιππος. Το μερίδιο του ο Μάρκος, το σκήνωμα της Αγίας Θεοδώρας της Αυγούστας, το δώρισε το 1483 στο λαό της Κέρκυρας. Οι κληρονόμοι του λειψάνου του Αγίου Σπυρίδωνα προσπάθησαν να μεταφέρουν το άγιο λείψανο εκτός της Κέρκυρας αλλά συνάντησαν τη σθεναρή αντίσταση των Κερκυραίων και εγκατέλειψαν το σχέδιο τους. Εν τέλει μεταβίβασαν τα δικαιώματα τους στην κόρη του Φιλίππου, Ασημίνα.
Το λείψανο πέρασε τελικά στην ιδιοκτησία της οικογένειας Βούλγαρη, ως προίκα της Ασημίνας, όταν παντρεύτηκε το Σταματέλλο Βούλγαρη το 1520. Από τότε και για τέσσερις αιώνες έως το 1925, βρισκόταν στην κυριότητα της οικογένειας. Αρχικά και μέχρι το 1528 το λείψανο μεταφέρθηκε στον καθεδρικό ναό του Ταξιάρχου Μιχαήλ στο Καμπιέλο. Το 1528 ο Σταματέλλος Βούλγαρης το μετέφερε στο ναό, που έχτισε η οικογένεια προς τιμήν του Αγίου στο προάστιο του Σαρόκκου (Αγίου Ρόκκου). Ωστόσο το 1537,κατά τη διάρκεια της πρώτης πολιορκίας της Κέρκυρας από τους Τούρκους, το σκήνωμα μεταφέρθηκε για ασφάλεια στο ναό των Αγίων Αναργύρων στο Παλαιό Φρούριο και επέστρεψε μετά τη λύση της πολιορκίας.
Το 1577 αποφασίστηκε η κατεδάφιση του ναού, καθώς έπρεπε να επεκταθούν τα τείχη. Το λείψανο μεταφέρθηκε προσωρινά και πάλι στο ναό του Αγίου Νικολάου των Ξένων στη Γαρίτσα, μέχρι και το 1589, οπότε και πραγματοποιήθηκαν τα θυρανοίξια του σημερινού ναού, η ολοκλήρωση του οποίου έγινε περίπου το 1594, και παραμένει εκεί μέχρι και σήμερα.
Το 1967 ο ιερός ναός του Αγίου Σπυρίδωνος της Κέρκυρας αναγνωρίστηκε επισήμως ως ίδιον Ν.Π.Δ.Δ με Προεδρικό Διάταγμα, υπό την επωνυμία «Ιερόν Προσκύνημα Αγίου Σπυρίδωνος Κερκύρας».

Ο Ναός του Αγίου Σπυρίδωνα Κέρκυρας

Ο ναός του Αγίου Σπυρίδωνα, ένα από τα σημαντικότερα μεταβυζαντινά μνημεία της πόλης της Κέρκυρας, αποτελεί πόλο έλξης για τους επισκέπτες της πόλης και του νησιού. Φτάνεται εύκολα, καθώς περιδιαβαίνοντας την Παλιά Πόλη και την οδό Νικηφόρου Θεοτόκη, ενώ έχετε αφήσει πίσω σας το Λιστόν, βλέπετε στα δεξιά σας να ανοίγεται η ομώνυμη πλατεία με τον Ιερό Ναό να δεσπόζει στο βάθος.
Πρόκειται για ένα απλό κτίσμα εξωτερικά. Μονόκλιτη ξυλόστεγη επτανησιακού βασιλικού ρυθμού, κτητορική άλλοτε της οικογένειας Βούλγαρη, που είχε στην κατοχή της και το σκήνωμα του Αγίου, προσομοιάζει περισσότερο με τους χριστιανικούς ναούς της Δύσης παρά της Ανατολής, καθώς της λείπουν τα αυστηρά βυζαντινά πρότυπα, που απαντώνται στην ηπειρωτική Ελλάδα.
Πρόκειται για ένα γεγονός που εξηγείται πολύ εύκολα καθώς η Κέρκυρα υπήρξε επί αιώνες βενετοκρατούμενη και δεν γνώρισε τον οθωμανικό ζυγό, χαρακτηριστικό όλων των Επτανήσων, που δέχτηκαν έτσι απρόσκοπτα τις επιδράσεις της Ιταλικής Αναγέννησης και κατά συνέπεια της Τέχνης του 17ου αιώνα.
Το σχήμα της λοιπόν είναι μακρόστενο και χαμηλοτάβανο όπως σε όλες τις εκκλησίες των νησιών του Ιονίου, με εντυπωσιακό πυργοειδές καμπαναριό, το οποίο μοιάζει εξαιρετικά με το καμπαναριό της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου των Ελλήνων στη Βενετία(San Giorgio dei Greci), με τις οποίες χτίστηκαν την ίδια περίπου εποχή.
Όταν διαβείτε την είσοδο το βλέμμα σας θα παγιδεύσει η «ουρανία», η οροφή της εκκλησίας, που αποτελείται από 17 χρυσοποίκιλτα φατνώματα, στα οποία αναπαριστώνται σκηνές τόσο από τη ζωή του Αϊ-Σπυρίδωνα όσο και από τα Ευαγγέλια.
Τα πλαίσια των φατνωμάτων είναι τα αυθεντικά ενώ οι τοιχογραφίες είναι αντίγραφα των αρχικών, που είχε φιλοτεχνήσει ο Παναγιώτης Δοξαράς το 1727. Τις τοιχογραφίες, οι οποίες καταστράφηκαν από την υγρασία, αντικατέστησε κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα ο Ασπιώτης.
Το μαρμάρινο τέμπλο του ναού, που σχεδόν αγγίζει την «ουρανία», έργο του αρχών του 20ου αιώνα, είναι ένα ακόμα χαρακτηριστικό της επτανησιακής αρχιτεκτονικής. Να σημειωθεί εδώ ότι το παλιό λίθινο τέμπλο της εκκλησίας μεταφέρθηκε στο ναό του Αγίου Γεωργίου Π. Φρουρίου, μια εκκλησία που κουβαλά τη δική της ιστορία.
Το λείψανο του Αγίου Σπυρίδωνα φυλάσσεται σε μία αργυρή πολυτελή λάρνακα, έργο του 19ου αιώνα, που βρίσκεται τοποθετημένη στα δεξιά του Ιερού.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η αρχική εκκλησία ήταν χτισμένη στο Σαρόκκο αλλά κρίθηκε επιβεβλημένη η κατεδάφιση της για την επέκταση των τειχών του φρουρίου. Ο σημερινός ναός χτίστηκε το 1589.

Οι ψαλμοί περιέχουν τα πάντα

Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου
«Λαλούντες εαυτοίς ψαλμοίς και ύμνοις και ωδαίς πνευματικαίς» ( Εφ. 5, 19 ) . Επειδή η ανάγνωσις έχει κόπο και πολλή ενόχλησι, δεν ωδήγησε σε ιστορίες, αλλά σε ψαλμούς, για να ευχαριστής συγχρόνως την ψυχή σου ψάλλοντας και να αποφεύγης τον κόσμο.
«Με ύμνους, λέγει, και πνευματικές ωδές». Τώρα όμως τα παιδιά σας λέγουν τραγούδια και χορούς του σατανά, όπως και οι μάγειροι και οι τραπεζοκόμοι και οι χορευτές. Κανείς όμως δε γνωρίζει κανένα ψαλμό, αλλά και το πράγμα φαίνεται ότι είναι εντροπή και χλευασμός και προκαλεί γέλιο. Από εκεί διαιωνίζονται όλα τα κακά. Διότι σε όποιο χώμα τοποθετηθή το φυτό, τέτοιο καρπό θα φέρη αν τοποθετηθή σε αμμώδες και αλμυρό, τέτοιο καρπό παράγει, αν σε γλυκό και εύφορο, πάλι όμοιο καρπό. Έτσι κάποια πηγή είναι τα διδάγματα
Δίδαξε στο παιδί σου να ψάλλη εκείνους τους ψαλμούς που είναι γεμάτοι από φιλοσοφία, όπως για σωφροσύνη αμέσως, ή καλίτερα πριν από όλα να μη συναναστρέφεται με πονηρούς, αμέσως από αυτήν την αρχή του βιβλίου. Γι’ αυτό λοιπόν και από δω άρχισε να λέη ο προφήτης : «Μακάριος ανήρ ος ουκ επορεύθη εν βουλή ασεβών» ( Ψαλμ. 1, 1 ). Και πάλι: «Ουκ εκάθισα μετά συνεδρίου ματαιότητος» ( Ψαλμ. 25, 4 ) .«Εξουδένωται ενώπιον αυτού πονηρευόμενος , τους δε φοβουμένους τον Κύριον δοξάζει» ( Ψαλμ. 14, 4 ) . Δίδαξέ το να συναναστρέφεται με αγαθούς και θα βρης εκεί πολλά τέτοια για να εξουσιάζη την κοιλιά του, για να ελέγχη το χέρι του, για να μην είναι ακόλαστο, για να μην είναι πλεονέκτης, ότι δεν αξίζουν τίποτε τα χρήματα, ούτε η δόξα και όλα τα παρόμοια. Όταν από παιδί το ωθήσης προς αυτά, θα το οδηγήσης σιγά-σιγά και προς τα υψηλότερα.
Οι ψαλμοί περιέχουν τα πάντα, οι ύμνοι πάλι τίποτε το ανθρώπινο. Όταν συνηθίση στους ψαλμούς, τότε θα γνωρίση και τους ύμνους , διότι είναι ιερώτερο πράγμα. Διότι οι δυνάμεις των ουρανών υμνούν δεν ψάλλουν. Διότι λέγει: «Ουκ ωραίος ύμνος εν στόματι αμαρτωλού ( Σοφ. Σειρ. 15, 9 ) και πάλι: «Οι οφθαλμοί μου επί τους πιστούς της γης, του συγκαθήσθαι αυτούς μετ’ εμού», και πάλι: Ου κατώκει εν μέσω της οικίας μου ποιών υπερηφανίαν » και πάλι: «Πορευόμενος εν οδώ αμώμω, ούτος μοι ελειτούργει» ( Ψαλμ. 100, 6-8 ) .
Ωφέλειες από τη μελέτη των ψαλμών
Για να συμπεριφέρωνται πάλι με σύνεσι τα παιδιά, ας ακούσουν τον προφήτη που λέγει: «Ότι αι ψόαι μου επλήσθησαν εμπαιγμάτων» ( Ψαλμ. 37, 8 ) . Και ότι πρέπει να είναι εγκρατείς στο φαγητό: «Και απέκτεινεν εν τοις πλείοσιν αυτών, έτι της βρώσεως ούσης εν τω στόματι αυτών» ( Ψαλμ. 77, 30-31 ) . Και ότι πρέπει να είναι κυρίαρχοι των αγαθών : Πλούτος εάν ρέη, μη προστίθεσθε καρδίαν» ( Ψαλμ. 61,11 ) . Και για να εξουσιάζουν την δόξα: «Ουδέ συγκαταβήσεται αυτώ η δόξα αυτού» ( Ψαλμ. 48, 18 ) . Για να μην ζηλεύουν τους πονηρούς: «Μη παραζήλου εν πονηρευομένοις» ( Ψαλμ. 36, 1 ) . Για να θωρούν ότι οι εξουσίες δεν αξίζουν τίποτε: «Είδον τον ασεβή υπερηψούμενον και επαιρόμενον ως τας κέρδους του Λιβάνου, και παρήλθον, και ιδού, ουκ ην» ( Ψαλμ. 36, 35-36 ) . Για να θεωρούν τα παρόντα αγαθά μηδαμινά: «Εμακάρισαν τον λαόν ω ταύτα εστί μακάριος ο λαός ου Κύριος ο Θεός βοηθός αυτού» ( Ψαλμ. 143, 15 ) . Ότι όχι απλώς αμαρτάνουμε, αλλά υπάρχει ανταπόδοσις: «Ότι συ αποδώσεις εκάστω κατά τα έργα αυτού» ( Ψαλμ. 61, 13 ) . Και γιατί δεν ανταποδίδει καθημερινά, λέγει: «Ο Θεός κριτής δίκαιος, και ισχυρός και μακρόθυμος» ( Ψαλμ. 7, 12 ) . Ότι η ταπεινοφροσύνη είναι καλό λέγει: «Κύριε, ουχ υψώθη η καρδία μου» ( Ψαλμ. 130, 1 ) . Ότι η υπερηφάνεια είναι κακό , λέγει: «Δια τούτο εκράτησεν αυτούς η υπερηφανία εις τέλος » και πάλι: «Κύριος υπερηφάνοις αντιτάσσεται » ∙ και πάλι: «Εξελεύσεται ως εκ στέατος η αδικία αυτών» ( Ψαλμ. 72, 6. Παροιμ. 3, 34. Ψαλμ. 72, 7 ) . Ότι η ελεημοσύνη είναι καλό, λέγει: « Εσκόρπισεν , έδωκε τοις πένησιν, η δικαιοσύνη αυτού μένει εις τον αιώνα» ( Ψαλμ. 111, 9 ) . Ότι είναι επαινετό να σπλαχνίζεται και να δανείζη τους άλλους: «Χρηστός ανήρ ο οικτείρων και κιχρών» ( Ψαλμ. 111, 5 ) . Και θα συναντήσης εκεί πολλά περισσότερα διδάγματα γεμάτα από φιλοσοφία, όπως για παράδειγμα , ότι δεν πρέπει να βρίζουμε , λέγει: «Τον καταλαλούντα λάθρα τον πλησίον αυτού τούτον εξεδίωκον» ( Ψαλμ. 100, 5 ) .
( Προς Κολοσσαείς, Θ’ ΕΠΕ 22, 266-270, PG 62, 362-363)

Όσοι αναπαύονται μέσα στον υλικό κόσμο

Όσοι αναπαύονται μέσα στον υλικό κόσμο και δεν ανησυχούν για τη σωτηρία της ψυχής τους, μοιάζουν με τα ανόητα πουλάκια, που δεν θορυβούν μέσα στο αυγό για να σπάσουν το τσόφλι, να βγουν έξω και να χαρούν τον ήλιο –το ουράνιο αυτό πέταγμα στην παραδείσια ζωή- αλλά παραμένουν ακίνητα και πεθαίνουν μέσα στο αυγό.
Γέροντας ΠαΐσιοςΑγιορείτης

O Θυμός δεν συμφέρει ! Η γεμάτη αγάπη ταπείνωση είναι μια τρομερή δύναμη.

«Σκέψου, αν θελήσει κανείς να αμυνθεί, τι χρειάζεται να πάθει. Πρώτα τον πλημμυρίζει ο θυμός και μετά τον διαλύει η οργή. Γιατί πρώτα φέρνει στο μυαλό του αυτό που έπαθε και μετά οργίζεται και επιθυμεί την ανταπόδοση.
Τρίτο, προκαλεί ταραχή γύρω του. Τέταρτο, κάνει χίλιους δυο λογισμούς. Πέμπτο, τον πιάνει δέος και τρεμούλα και αγωνία γιατί τον τρώει ο θυμός και τον συγκλονίζει ο φόβος για το πώς θα πετύχει την αντεπίθεσή του. Δε σου
φαίνεται λοιπόν πως τιμωρείται αυτός ο ίδιος πριν τιμωρήσει τον άλλον; Ενώ αυτός που φιλοσοφεί απαλλάσσεται από όλα αυτά. Φυσικά.
Είναι κύριος της κατάστασης και εκεί τελειώνει το πράγμα. Με τον άλλο δεν είναι έτσι, χρειάζεται να βρει κατάλληλο χρόνο, τόπο, πονηριά και κακία, όπλα και μεθόδους, κολακεία και δουλικότητα και υποκρισία.
Βλέπεις πόσο δύσκολη είναι η κακία ενώ η αρετή είναι εύκολη; Πόσο η μια είναι γεμάτη φασαρίες ενώ η άλλη ατάραχη; Κι όσο ο πονηρός άνθρωπος τα παθαίνει αυτά, άλλο τόσο απολαμβάνει γαλήνη αυτός που επιλέγει την αρετή. Επιπλέον αυτός που αντεπιτίθεται ανοίγει ένα φαύλο κύκλο έχθρας ενώ αυτός που φιλοσοφεί βάζει γρήγορα στην έχθρα ένα τέλος.
Γι’ αυτό το λόγο ημερεύει και τον άλλο που είναι ανόητος και τον προκαλεί να γίνουν φίλοι. Ισίδωρος Πηλουσιώτης. «Επειδή η αμαρτία στο βάθος της δεν είναι παρά κακία και υπερηφάνεια, πρέπει να θεραπεύουμε κάθε αμαρτωλό με την αγαθότητα και την αγάπη.
Είναι αυτό μια μεγάλη αλήθεια που συχνά τη λησμονούμε. Πράγματι συχνά, πολύ συχνά, ενεργούμε αντίθετα προς αυτή την αλήθεια. Προσθέτουμε κακία στην κακία, αντιθέτουμε υπερηφάνεια στην υπερηφάνεια. Έτσι η αρρώστια μεγαλώνει εξαιτίας μας και δεν υποχωρεί. Αντί να τη θεραπεύουμε την επιδεινώνουμε. Κύριε, ελέησέ μας, απάλυνε την καρδιά μας». Άγιος Ιωάννης της Κροστάνδης. «Μπορεί να είμαστε καλοί σαν άγγελοι με εκείνους που μας φέρονται με εμπιστοσύνη και αγάπη. Αρκεί όμως να συναντήσουμε κακία, επίκριση και έχθρα για να μετατραπεί η καλοσύνη μας στο αντίθετο συναίσθημα.
Αυτό δείχνει την πλήρη αδυναμία μας μπροστά στο κακό και πρώτα απ’ όλα μπροστά στο κακό μέσα μας». π. Α. Ελτσιανίνωφ, Πνευματικά κεφάλαια. «Το να αναγνωρίσω στον άλλον το δικαίωμα να είναι αυτός που είναι κι όχι το ομοίωμά μου, είναι η πιο θεμελιώδης πράξη δικαιοσύνης». Αρχιεπ. Antony Bloom, Πορεία και συνάντηση.
Στο βιβλίο του Φ. Ντοστογιέφσκι, Αδελφοί Καραμαζώφ, ο συγγραφέας μιλάει για τη νίκη της αγάπης πάνω στο μίσος μέσα από τα παρακάτω λόγια του στάρετς Ζωσιμά: «Μπροστά σε μερικές σκέψεις ο άνθρωπος στέκεται μπερδεμένος, ιδίως μπροστά στη θέα της ανθρώπινης αμαρτίας, και αναρωτιέται αν θα την πολεμήσει με βία ή με ταπεινή αγάπη.
Πάντα ν’ αποφασίζεις: ‘Θα την πολεμήσω με ταπεινή αγάπη’. Αν αποφασίσεις πάνω σ’ αυτό μια για πάντα, μπορείς να κατακτήσεις ολόκληρο τον κόσμο. Η γεμάτη αγάπη ταπείνωση είναι μια τρομερή δύναμη: είναι το πιο δυνατό απ’ όλα τα πράγματα και δεν υπάρχει τίποτε άλλο σαν κι αυτή».»

O Όσιος Πατάπιος

Ο Όσιος Πατάπιος γεννήθηκε στην Αίγυπτο και από μικρό παιδί είχε «πνεῦμα ἀγάπης καὶ σωφρονισμοῦ» (Β' προς Τιμόθεον, α' 7). Δηλαδή, πνεύμα αγάπης και πνεύμα που σωφρονίζει, ώστε φρόνιμα και συνετά να κυβερνά τον εαυτό του, αποφεύγοντας κάθε ηθική παρεκτροπή, διατηρώντας την αγνότητα, αλλά συγχρόνως παραδειγμάτιζε και τους συνανθρώπους του. Και αυτό το απέδειξε ακόμα περισσότερο, όταν μεγάλωσε.
Αφού διαμοίρασε την κληρονομιά του στους φτωχούς, αποσύρθηκε στην έρημο. Εκεί γέμιζε το χρόνο του με προσευχή, μελέτη και αγαθοεργίες. Σε κάθε κουρασμένο οδοιπόρο που περνούσε από το κελί του, πρόσφερε ανάπαυση και φιλοξενία. Αλλά εκμεταλλευόμενος την ευκαιρία του παρείχε με διάκριση και πνευματικές οδηγίες και συμβουλές, χρήσιμες για τη σωτηρία της ψυχής του. Έτσι, η φήμη του Παταπίου εξαπλώθηκε γρήγορα και κάθε μέρα πολλοί έφθαναν στο κελί του για να ακούσουν από τα χείλη του επωφελή διδασκαλία.

Μετά από καιρό, ο Πατάπιος πήγε στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί, θέλοντας να μείνει άγνωστος, εξέλεξε ένα ησυχαστήριο στις Βλαχερνές. Όμως, η ταπεινή και καθαρή ζωή του Παταπίου, τον αξίωσε να θαυματουργεί. Έτσι και πάλι έγινε γνωστός και πέθανε θεραπεύοντας αρρώστους.

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος πλ. δ’.
Ἔν σοι Πάτερ ἀκριβῶς, διεσώθη τὸ κατ᾽ εἰκόνα· λαβὼν γὰρ τὸν σταυρόν, ἠκολούθησας τῷ Χριστῷ, καὶ πράττων ἐδίδασκες, ὑπερορᾷν μὲν σαρκός, παρέρχεται γὰρ ἐπιμελεῖσθαι δὲ ψυχῆς, πράγματος ἀθανάτου· διὸ καὶ μετὰ Ἀγγέλων συναγάλλεται, Ὅσιε Πατάπιε τὸ πνεῦμά σου.

Ἕτερον Ἀπολυτίκιον
Ἦχος γ’. Θείας πίστεως.
Θείας κλήσεως, ἰχνηλατήσας, ἐκ νεότητας, τᾶς ἐπιδόσεις, δι' ἀσκήσεως τῷ κόσμῳ ἐξέλαμψας, καὶ δοξασθεῖς ἀπάθειας ταὶς χάρισι, πάθη ποικίλα ἴασαι Πατάπιε, Πάτερ Ὅσιε, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε, δωρήσασθαι ἠμὶν τὸ μέγα ἔλεος.

Κοντάκιον
Τὸν ναόν σου Ἅγιε, πνευματικὸν ἰατρεῖον, οἱ λαοὶ εὑράμενοι, μετὰ σπουδῆς προσιόντες, ἴασιν τῶν νοσημάτων λαβεῖν αἰτοῦνται, λύσιν τε, τῶν ἐν τῷ βίῳ πλημμελημάτων· σὺ γὰρ πάντων τῶν ἐν ἀνάγκαις, προστάτης ὤφθης, Πατάπιε Ὅσιε.

Ὁ Οἶκος
Ἡ σορός σου Σοφὲ πᾶσι βρύει ἰάματα, ἐξ ὧν πάντες πιστοὶ ἀρυόμενοι, σῴζονται ἐκ νόσων πολλῶν, ψυχῶν καὶ σωμάτων, ὧνπερ ὁ τάλας ἐγὼ πεπείραμαι ῥυσθεὶς τῶν θλιβόντων με· καὶ διὰ τοῦτο τὴν σὴν ἀντίληψιν νῦν ἀνευφημῶ, καὶ διηγοῦμαι τρανῶς, πῶς ἐπιφθάνεις τοὺς ἐν ἀνάγκαις, καὶ ἐκλυτροῦσαι πειρασμῶν τοὺς προσιόντας σοι θερμῶς. Διὸ δίδου ἰσχὺν μοι ἀνυμνεῖν σε· σὺ γὰρ πάντων τῶν ἐν ἀνάγκαις, προστάτης ὤφθης, Πατάπιε Ὁσιε.

Κάθισμα
Ἦχος γ’. Τὴν ὡραιότητα.
Πάθη τοῦ σώματος, Θεομακάριστε, Πάτερ ἐξήρανας, δακρύων ῥεύμασι, καὶ ἰαμάτων ποταμούς, Πατάπιε ἀνέβλυσας· ὅθεν προσερχόμενοι, τῷ τιμίῳ λειψάνῳ σου, χάριν τε καὶ ἔλεος, προφανῶς ἀρυόμεθα, τιμῶντές σου τὴν μνήμην ἀξίως, πίστει θερμῇ θεομακάριστε.

Θρησκευτικό νόημα των Χριστουγέννων

Εκτός από την διασκέδαση και την απόλαυση των Χριστουγέννων, η γνώση του θρησκευτικού περιεχομένου των γιορτινών ημερών είναι ένα πολύ σημαντικό θέμα. Σε γενικές γραμμές, δεν υπάρχουν κάποιοι κανονισμοί ή συγκεκριμένες διαδικασίες που θα πρέπει να ακολουθηθούν για τον εορτασμό των Χριστουγέννων. Παρόλα αυτά, υπάρχει ένας τεράστιος κατάλογος με έθιμα, τα οποία σχετίζονται με τα Χριστούγεννα και ποικίλουν από χώρα σε χώρα.
Αρκετά έθιμα, όπως το Χριστουγεννιάτικο δέντρο και η ανταλλαγή δώρων, είναι δανεισμένα από τα πρώιμα ειδωλολατρικά θρησκευτικά σύμβολα. Στις περισσότερες δυτικές χώρες, ο εορτασμός των Χριστουγέννων έχει τόσο θρησκευτικές όσο και κοσμικές όψεις.
Λόγω της έλλειψης πληροφοριών, η χριστουγεννιάτικη τελετουργία έχει λάβει τη σημερινή της μορφή, δανειζόμενη στοιχεία από τις διάφορες παραδόσεις πολιτισμών. Παραδοσιακά, η εποχή των Χριστουγέννων ξεκινά με τη νηστεία από τις 15 Νοεμβρίου και συνεχίζεται μέχρι και την ημέρα των Χριστουγέννων. Οι ημέρες των εορτών τελειώνουν στις 6 Ιανουαρίου του νέου έτους, την ημέρα των Θεοφανείων.

Πριν από τα Χριστούγεννα

Κατά τη διάρκεια της περιόδου πριν από την ημέρα των Χριστουγέννων, οι Χριστιανοί προετοιμάζονται για τον εορτασμό της γέννησης του Ιησού στις 25 Δεκεμβρίου. Κάθε μια από τις τέσσερεις εβδομάδες συμβολίζει το διαφορετικό τρόπο με τον οποίο οι πιστοί αντιλαμβάνονται το Χριστιανισμό, μέσω της σάρκας, του αγίου πνεύματος, του θανάτου και της κρίσης του θανάτου του Ιησού.
Η παράδοση του χριστουγεννιάτικου στεφανιού, το οποίο αποτελείται από τέσσερα κεριά καρφωμένα σε έναν κύκλο με κλαδιά λουλουδιών, προέρχεται από τους Γερμανούς λουθηρανούς, και έχει υιοθετηθεί από πολλές εκκλησίες και οικογένειες. Κατά το ξεκίνημα κάθε μιας από τις τέσσερεις εβδομάδες, οι χριστιανοί ανάβουν και από ένα κερί καθώς λένε μια προσευχή.

Παραμονή των Χριστουγέννων

Την παραμονή των Χριστουγέννων, οι εκκλησίες σε όλο τον κόσμο τελούν το Μεγάλο Απόδειπνο. Τα μεσάνυχτα, οι περισσότερες Καθολικές και Προτεσταντικές εκκλησίες διατηρούν ιδιαίτερες παραδόσεις με το άναμμα των κεριών. Η καθολική «Μεταμεσονύκτια λειτουργία των Χριστουγέννων» εισήχθη για πρώτη φορά από την Ρωμαιοκαθολική εκκλησία τον 5ο αιώνα.
Οι λειτουργίες αυτές κάποιες φορές είναι ιδιαίτερα σοβαρές και κάποιες άλλες πιο ανάλαφρες, εξαρτώμενες πάντα από τον κάθε πολιτισμό. Αυτή τη μέρα, οι προσκυνητές μπαίνουν στην εκκλησία σκυμμένοι.

Η μεγάλη ημέρα

Στους ιερατικούς κανόνες των Χριστουγέννων έχουν επίσης ενσωματωθεί και κάποια στοιχεία αρχαίων ιεροτελεστιών, όπως το έθιμο των κούτσουρων που συμβολίζουν την νίκη του φωτός κατά του σκότους του χειμώνα. Ακόμα, στις ευρωπαϊκές οικογένειες παρατηρείται το έθιμο της καύσης του στεφανιού.

Η ανταλλαγή των δώρων

Οι χριστιανοί, κατά παράδοση, ανταλλάσουν δώρα ως ένδειξη ενθύμησης του δώρου του θεού προς την ανθρωπότητα. Επίσης, η ανταλλαγή δώρων συμβολίζει το αρχαίο ρωμαϊκό έθιμο της ανταλλαγής δώρων με σκοπό την καλοτυχία για το νέο έτος. Στις περισσότερες χώρες όπου γιορτάζονται τα Χριστούγεννα, ένα μυθικό πλάσμα παραδίδει δώρα στα παιδιά. Από τον 19ο αιώνα, ο Άγιος Βασίλης και άλλα μυθικές φιγούρες έχουν αποκτήσει τεράστια φήμη ως τα πιο ευγενικά, γενναιόδωρα και φιλεύσπλαχνα πλάσματα.

Ήρθαν τα Χριστούγεννα

Ήρθαν τα Χριστούγεννα
κι όλα είναι χαρούμενα

δεκαπέντε μέρες διακοπές
κάστανα στα κάρβουνα
και μελομακάρονα.

Πίτες, κουραμπιέδες
Αχ! Τι λιχουδιές

Δώρα θ 'ανταλλάξουμε
μπαλόνια θα πετάξουμε
είρήνη θα φωνάξουμε
και δυο σακούλια ευχές.

Η Παρθένος Σήμερον

Η Παρθένος σήμερον τον υπερούσιον τίκτει,
και η γη το σπήλαιον τω απροσίτω προσάγει.

Αγγελοι μετά ποιμένων δοξολογούσι,
μάγοι δε μετά αστέρος οδοιπορούσι.

Δι' ημάς γαρ εγεννήθη παιδίον νέον,
ο προ αιώνων Θεός.